Już od początku dziejów
fascynuje nas śmierć i zmartwychwstanie.
Niemal każda religia świata
podaje wyjaśnienie tych zjawisk.
Od najstarszych mitów
po najnowsze hity kinowe
umarli ciągle wracają.
Jednak czy zmartwychwstanie jest możliwe?
I co odróżnia istotę żywą
od martwego ciała?
By zrozumieć, czym jest śmierć,
najpierw musimy zrozumieć, czym jest życie.
Witalizm, jedna ze starożytnych teorii,
głosił, że istoty żywe są wyjątkowe,
bo wypełnia je specjalna energia,
która stanowi esencję życia.
Jedni nazywali ją Chi,
inni siłą witalną,
jeszcze inni humorami.
Wiara w istnienie tej energii
była powszechna
i przetrwała do dziś, w opowieściach o istotach,
które potrafią wysysać życie z innych,
lub magicznych źródłach,
które przywracają życie martwym.
Witalizm stracił popularność w cywilizacji zachodniej,
w wyniku rewolucji naukowej w XVII wieku.
Wtedy to Kartezjusz wysunął pogląd,
że ciało ludzkie niewiele różni się od maszyn,
a ludzka dusza znajduje się w szyszynce mózgowej.
Następnie w 1970 roku dr Duncan McDougall dowodził,
że dusza ma masę,
i ważył pacjentów tuż przed śmiercią i po niej,
w celu udowodnienia teorii.
Choć wyniki jego badań podważono,
podobnie jak całą koncepcję witalizmu,
pozostałości po jego teorii są obecne w kulturze masowej.
Czego uczą nas te wszystkie teorie?
Wiemy, że życie nie zawiera się w magicznej substancji czy iskrze,
ale zależy od nieustannych procesów biologicznych.
Aby móc je zrozumieć,
musimy przyjrzeć się pojedynczym komórkom.
Wewnątrz każdej komórki
zachodzą ciągłe procesy chemiczne,
napędzane glukozą i tlenem,
które ciało przekształca w niosące energię molekuły,
znane jako ATP.
Energia ta wykorzystywana jest do wszystkich czynności życiowych,
od regeneracji poprzez wzrost do rozmnażania.
Potrzeba wiele energii do produkcji molekuł,
jeszcze więcej na umieszczenie ich w odpowiednim miejscu.
Według zasad entropii,
molekuły dążą do przypadkowego rozprzestrzeniania się,
wędrując z miejsc o wysokiej koncentracji do tych o niskiej koncentracji
lub nawet rozpadając się na mniejsze molekuły i atomy.
Komórki wciąż potrzebują energii,
by zapobiegać entropii
i utrzymywać atomy w skomplikowanych konfiguracjach,
od czego zależą funkcje biologiczne.
Kiedy w komórce dochodzi do entropii, skupiska rozpadają się,
co ostatecznie prowadzi do śmierci.
Stąd też umarłego nie da się tak po prostu wskrzesić.
Można zastosować sztuczne oddychanie,
co jednak nie przyniesie skutku,
jeśli pozostałe procesy cyklu oddychania przestały działać.
Podobnie, defibrylacja elektryczna
nie ożywi martwego serca,
a jedynie przywróci rytmiczne ruchy,
jeśli mięsień bije nieregularnie.
Może to utrzymać osobę przy życiu,
ale nie ożywi martwego,
czy też potwora złożonego z kilku martwych ciał.
Różne cudowne zabiegi medyczne
mogą opóźnić śmierć lub jej zapobiec,
ale nie mogą jej odwrócić.
Jednak, nie jest to tak proste jakby się wydawało.
Dzięki stałym postępom techniki i medycyny,
śpiączka to dziś stan potencjalnie odwracalny,
choć dawniej oznaczałaby śmierć.
W przyszłości moment nieodwracalnej śmierci
możemy posunąć jeszcze dalej.
Istnieją bowiem zwierzęta,
które przedłużają sobie życie
lub potrafią przetrwać ekstremalne warunki
dzięki zatrzymaniu procesów biologicznych.
Badacze z zakresu krioniki dążą do podobnego efektu
przez zamrażanie umierających,
żeby odmrozić ich w przyszłości,
kiedy postęp techniczny będzie już mógł im pomóc.
Zamrożone komórki niemal przestają się ruszać,
co powoduje ustanie dyfuzji.
Zatrzymanie wszystkich procesów komórkowych
można odwrócić dzięki działaniu nanobotów,
które przywrócą molekułom pierwotną pozycję
i dostarczają komórkom ATP,
co teoretycznie może przywrócić ciało do życia.
Jeśli życie to nie magiczna iskierka,
ale ciąg skomplikowanych, nieprzerwanych procesów,
śmierć to jedynie wzrost entropii,
który niszczy ten balans.
Moment, w którym człowiek umiera,
nie jest zatem niezmienną stałą,
ale zależy od naszych umiejętności
odwrócenia entropii.