Dit zijn gewone voorwerpen:
horloges, sleutels, kammen, brillen.
Het zijn de dingen die de slachtoffers van de genocide in Bosnië
bij zich hadden op hun laatste reis.
We zijn bekend met deze normale,
dagelijkse voorwerpen.
Het feit dat een aantal van de slachtoffers
persoonlijke dingen als tandpasta en tandenborstel meebrachten,
is een duidelijk teken dat zij geen idee hadden
van wat er hen te wachten stond.
Meestal werd er hen verteld dat ze
met krijgsgevangenen geruild zouden worden.
Deze dingen werden
in talrijke massagraven in mijn thuisland teruggevonden.
Op dit ogenblik zijn specialisten lichamen aan het opgraven
uit pas ontdekte massagraven,
twintig jaar na de oorlog.
Het is waarschijnlijk het grootste ooit ontdekt.
Tijdens het vier jaar durende conflict
dat in het begin van de jaren 90 de Bosnische natie verwoestte,
werden ongeveer 30.000 burgers, voornamelijk niet-militairen, vermist,
vermoedelijk gedood,
en werden nog eens 100.000 mensen gedood in de strijd.
De meesten van hen werden gedood
of in de eerste dagen van de oorlog
of tegen het einde van het conflict,
toen de veilige zones van de VN, zoals Srebenica
in handen van het Servische leger vielen.
Het Internationaal Strafhof
heeft een aantal veroordelingen uitgesproken
wegens misdaden tegen de menselijkheid en genocide.
Genocide is systematische en weloverwogen uitroeiing
van een raciale, politieke, religieuze of ethnische groep.
Genocide draait om doden,
maar ook om verwoesting van hun eigendom,
van hun culturele erfgoed,
en, uiteindelijk, van het hele idee dat zij ooit bestaan hebben.
Genocide gaat niet alleen over doden,
het gaat om het miskennen van identiteit.
Er zijn altijd sporen,
er bestaat geen perfecte misdaad.
Er zijn altijd overblijfsels van diegenen die omkwamen
die duurzamer zijn dan hun kwetsbare lichamen
en dan onze selectieve en vervagende herinnering aan hen.
Deze voorwerpen zijn teruggevonden in talloze massagraven.
Het belangrijkste doel van deze collectie van objecten
is een uniek proces
van het identificeren van degenen die bij de moorden verdwenen.
Het was de eerste daad van genocide op Europese bodem
sinds de Holocaust.
Geen lichaam moet onontdekt of ongeïdentificeerd blijven.
Zodra ze teruggevonden zijn,
worden deze objecten die de slachtoffers bij zich hadden
op weg naar hun executie,
zorgvuldig gereinigd, geanalyseerd,
gecatalogiseerd en opgeslagen.
Duizenden artefacten zijn in witte plastic zakken verpakt,
net zoals je dat bij CSI ziet.
Deze objecten worden als forensisch instrument gebruikt
bij de visuele identificatie van de slachtoffers,
maar zij vormen ook als erg waardevol forensisch bewijs
bij de nog lopende processen wegens oorlogmisdaden.
Overlevenden worden soms opgeroepen
om deze voorwerpen fysiek te proberen te identificeren,
maar fysiek door de spullen gaan, is erg moeilijk.
Het is een inefficiënt en pijnlijk proces.
Zodra de forensische onderzoekers, de dokters en de advocaten
klaar zijn met deze objecten,
worden deze voorwerpen weeskinderen in het verhaal.
Vele worden vernietigd, geloof het of niet,
of ze worden gewoonweg opgeborgen,
uit het oog en uit het hart.
Ik heb een paar jaar geleden besloten
om elk opgegraven voorwerp te fotograferen,
om een visueel archief te creëren
dat de overlevenden gemakkelijk kunnen doorbladeren.
Als verteller wil ik graag aan de maatschappij teruggeven.
Ik zou graag verder gaan dan bewustwording.
In dit geval zal iemand misschien
deze objecten herkennen.
De foto's zullen minstens blijven bestaan
als een duurzame, onpartijdige en accurate herinnering
aan wat er is gebeurd.
Fotografie gaat over empathie.
De vertrouwdheid van deze objecten staat borg voor empathie.
In dit geval ben ik maar een instrument,
forensisch, als je wil.
Het resultaat is fotografie die 'document zijn' zo dicht mogelijke benadert
Zodra alle vermiste personen geïdentificeerd zijn,
zullen alleen de rottende lichamen in hun graven
en deze dagelijkse voorwerpen overblijven.
In al hun eenvoud,
zijn deze objecten het laatste testament
van de identiteit van de slachtoffers,
de laatste blijvende herinnering
dat deze personen ooit hebben bestaan.
Dankuwel.
(Applaus)