İhtiyoloji,
yani balık bilimi.
Kocaman, sıkıcı bir kelime gibi duruyor
ama aslında epey heyecan vericidir.
Çünkü ihtiyoloji içinde "YOLO" olan
tek "oloji"dir.
(Kahkahalar)
Seyirciler arasındaki havalı çocuklar
YOLO'nun "bir tek hayatın var" anlamına geldiğini zaten biliyorlar.
Sadece tek bir hayatım olduğu için
o hayatı, her zaman hayalini kurduğum şeyi yaparak geçireceğim:
Dünyanın saklı kalmış harikalarını görerek ve yeni türler keşfederek.
Yaptığım şey de bu.
Son yıllarda, yeni türler bulmak için mağaralara odaklandım.
Görünüşe göre, çok fazla yeni mağara balığı türü varmış.
Sadece nereye bakmanız gerektiğini bilmeniz
ve belki biraz da zayıf olmanız gerekiyor.
(Kahkahalar)
Mağara balıkları bana biyoloji ve jeoloji hakkında bir sürü şey anlatabilir.
Bu küçük deliklerde sıkışıp kalmaları etraflarındaki büyük kara parçalarının
nasıl değişmiş ve hareket etmiş olduğunu;
kör olmaları da görme yeteneğinin evrimini anlatabilir.
Balıkların da esasen aynı bizim gibi gözleri var.
Bütün omurgalıların da öyle ve ne zaman bir balık türü
bu karanlık, soğuk mağara ortamına uyum sağlamaya başlasa,
bir sürü nesilden sonra buradaki gibi gözsüz bir mağara balığı olana dek
gözlerini ve görme yetilerini kaybediyorlar.
Her mağara balığı birbirinden biraz farklı bir şekilde evrimleşmiş.
Her birinin bize anlattığı eşsiz bir jeolojik ve biyolojik hikâye var.
Yeni bir tür bulduğumuzda çok heyecanlanmamızın nedeni de bu.
Bu, Güney Indiana'dan, tanımladığımız yeni bir tür.
Ona Amblyopsis hoosieri ismini verdik, Hoosier mağara balığı.
(Kahkahalar)
En yakın akrabaları,
Kentucky'deki Mamut Mağarası sistemindeki mağara balıkları.
Birkaç milyon yıl önce Ohio Nehri onları ayırdığında
birbirlerinden uzaklaşmaya başlamışlar.
Bu süre zarfında, körlüklerinin arka planındaki
genetik mimariyi oluşturan bu küçük farklılıkları geliştirmişler.
Görme yetisi için çok önemli olan rodopsin denen bir gen var.
Bizde bu gen var, bu türlerde de öyle.
Fakat bir türde bu gen tüm işlevini kaybetmişken,
diğerinde bu korunmuş.
Bu durum bize, görme yetimizin arkasındaki genlere bakabileceğimiz
ve nasıl görebildiğimizin köklerine inebileceğimiz
çok güzel, doğal bir deney ortamı sunuyor.
Ama bu mağara balıklarındaki genler
aynı zamanda bize derin jeolojik zaman hakkında da bilgi veriyor.
Belki en çok da burada gördüğünüz tür.
Bu Madagaskar'da tanımladığımız,
Typhleotris mararybe ismini verdiğimiz yeni bir tür.
Malgaşça'da "büyük hastalık" anlamına geliyor.
Bu türü toplamaya çalışırken çok hasta olduğumuz için bu adı verdik.
İster inanın ister inanmayın,
bir sürü ölü şeyle dolu obruklarda
ve yarasa dışkısıyla dolu mağaralarda yüzmek
hayatınızda yapacağınız en akıllıca şey değil
ama YOLO (bir tek hayatın var).
(Kahkahalar)
Bizi öldürmeye çalışmış olmasına rağmen bu türü seviyorum,
çünkü Madagaskar'daki bu türün en yakın akrabaları
6.000 kilometre uzaklıkta,
Avustralya'daki mağara balıkları.
7,5 santimlik bir tatlı su mağara balığının
Hint Okyanusu'nu yüzerek geçmesinin imkânı yok.
Bu türlerin DNA'larını karşılaştırdığımızda
bunların 100 milyon yıldan fazladır, yani yaklaşık olarak güney kıtalarının
bir arada oldukları dönemden beri ayrı olduklarını keşfettik.
Yani aslında bu türler yerinden ayrılmamışlar.
Onları ayıran kıtaların hareketi olmuş.
DNA'ları yoluyla bize,
bu çok eski jeolojik olayları
nasıl zamanlandıracağımız konusunda kesin bir model ve ölçü veriyorlar.
Burada gördüğünüz çok yeni bir tür.
Hatta henüz size ismini bile söyleme yetkim yok.
Ama Meksika'dan, muhtemelen çoktan nesli tükenmiş
yeni bir tür olduğunu söyleyebilirim.
Nesli muhtemelen tükenmiş, çünkü onun yaşadığı bilinen tek mağara sistemi,
yakına kurulan bir baraj yüzünden yıkılmış.
Maalesef, mağara balıklarının
doğal ortamı olan yer altı suları, aynı zamanda
bizim de ana içme suyu kaynağımız.
Bu türün en yakın akrabalarını henüz bilmiyoruz.
Meksika'daki başka bir türmüş gibi durmuyor,
belki Küba'daki,
Florida'daki ya da Hindistan'daki bir türdür.
Ama her neyse, bize Karayipler'in jeolojisiyle veya
körlüğün bazı türlerinin nasıl daha iyi teşhis edileceğinin biyolojisiyle ilgili
yeni bir şeyler anlatabilir.
Ama umarım bu türleri soyları tükenmeden keşfedebiliriz.
Ben bu tek hayatımı bir ihtiyolog olarak,
bize gezegenin jeolojisi ve nasıl gördüğümüzün biyolojisi hakkında
çok fazla şey anlatan
bu sıradan, küçük kör mağara balıklarını
keşfederek ve kurtararak geçireceğim.
Teşekkür ederim.
(Alkış)