Mısır'da üç bin beş yüz yıl önce
soylu bir firavun vahşi bir saldırının kurbanı oldu.
Fakat fiziksel saldırı değildi.
Bu soylunun ölümünün üzerinden 20 yıl geçmişti.
Tarihi bir saldırıydı,
"damnatio memoriae" yani "hatıranın lanetlenmesi" idi.
Birisi eline bir iskarpela alıp heykelini paramparça ederek
firavunun ismini ve suretini tarihten silmeye teşebbüs etti.
Peki bu firavun kimdi ve saldırının arkasındaki sebep neydi?
İşte size bir ipucu:
firavun Hatshepsut bir kadındı.
Usulen asla firavun olmamalıydı.
Bir kadının hükümdar olması yasal olmasına rağmen
Mısır'a özgü bazı temel inançları rahatsız etti.
İlk olarak, firavun eril tanrı Horus'un
somut hali olarak görürülürdü.
İkinci olarak, erkekler tarafından yönetilme geleneğinin bozulması
bir "doğruluk" temsili, düzene ve adalete olan inancın ifadesi,
Mısırlılar için büyük öneme sahip olan Maat'a karşı
ciddi bir başkaldırıydı.
Hatshepsut belki de ünvanları vasıtasıyla
bu düzen ve ataerkil arasındaki ilişkiye olan inanca uyum sağlamaya çalışmıştı.
Maatkare ismini almış
ve kimi zaman kendine eril sonla biten
Hatshepsu ismiyle hitap etmişti.
Fakat görünen o ki bu girişimler herkesi ikna etmemiş
ve belki de birisi Hatshepsut'un heykelini
dünya Maat'ın rahatsız edilmesini unutsun
ve Mısır'daki dengeler rayına otursun diye yok etmişti.
Zaten Hatshepsut tahtın meşru varisi değildi
sadece bir saltanat vekili gibi bir tür eş kraldı.
Mısır krallığı geleneksel olarak babadan oğula geçiyordu.
I.Thutmose'dan Hatshepsut'un eşi olan
oğlu II.Thutmose'a geçmişti.
Taht II. Thutmose'dan sonra oğlu III.Thutmose 'a geçmeliydi
fakat III.Thutmose babası öldüğünde küçük bir çocuktu.
Ölen firavunun baş kadını ve dul eşi Hatshepsut,
üvey oğlunun vekili olarak yardıma koştu ancak
sonunda onun yanında tam yetkili firavun olarak hüküm sürdü.
Belki de III.Thutmose buna bozulmuştu.
Belki de Hatshepsut'un heykelini yıkan oydu.
Hatshepsut'un kötü bir firavun olmasından dolayı birinin onu
lekelemek istemiş oması da muhtemeldir.
Fakat deliller aslında onun oldukça iyi bir firavun olduğunu gösteriyor.
Makamının geleneksel görevlerini beceriyle yerine getirmişti.
Hatshepsut harika bir mimardı.
Kabir tapınağı Djeser-Djeresu,
zamanında mimari bir fenomendi
ve bugün hâlâ daha takdir edilir.
Punt'un uzak bölgelerine
oldukça başarılı ticaret heyeti yürüterek Mısır'ın ekonomisini büyütmüştü.
Güçlü dinsel bağları da vardı.
Hatta kendisinin resmi tanrı Amun'un kızı olduğunu ileri sürmüştü.
Üstelik Nubian seferinde başarılı bir askeri kariyer edinmişti
ve savaş meydanında askerleriyle birlikte savaştığını iddia ederdi.
Tabii ki Hatsepsut'un kariyerindeki başarıyı değerlendirirken
dikkatli olmalıyız
çünkü delillerin çoğu bizzat kendisi tarafından yazılmıştır.
Hikayesini kabir tapınağının duvarlarındaki
yazıtlarda ve resimlerde
ve Amun için yaptırdığı kızıl şapelde anlatır.
O zaman Hatshepsut'un hatırasına karşı kim suç işledi?
En yaygın şüpheli üvey oğlu, yeğeni ve eş hükümdarı III.Thutmose'dır.
Tahtını çaldığından dolayı kızgınlığından mı yapmıştı?
Bu pek olası değildir çünkü Hatshepsut öldükten
20 yıl sonrasına kadar zarar verilmemişti.
Bu öfkeye tutunmak ve galeyana gelip hareket etmek için uzun bir zaman.
Belki de III.Thutmose saltanatını daha güçlü göstermek için yapmıştır.
Fakat büyük ihtimalle o ya da bir başkası, insanlar Mısır tahtında
bir kadının oturduğunu unutsun diye Hatshepsut'un heykelini yıkmıştır.
Bu cinsiyet aykırılığı adeta, Maat'a haddinden fazla bir tehditti
ve tarihten silinmesi gerekiyordu.
Neyse ki, antik sansürler yeterince kapsamlı değilmiş.
Bu eşsiz, kudretli kadının hikayesi bugün anlatılabilsin diye
yeteri kadar delil olayları bir araya getirmemiz için bize kadar ulaşmış.