Ήταν μία από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες
του 20ου αιώνα, αλλάζοντας για πάντα την πορεία
μίας από τις μεγαλύτερες χώρες του κόσμου.
Αλλά ήταν ένας ήρωας
που ανέτρεψε μια καταπιεστική τυραννία
ή ένας κακός που την αντάλλαξε με μια άλλη;
Ήρθε η ώρα να βάλουμε τον Λένιν στο ειδώλιο
στην υπόθεση Ιστορία εναντίον Λένιν.
«Τάξη, τάξη.
Εσύ δεν έφταιγες που διαλύθηκε το γκρουπ;»
«Κύριε Δικαστή, αυτός είναι ο Βλάντιμιρ Ιλίτς Ουλιάνοφ,
ή αλλιώς Λένιν, ο ταραχοποιός
που βοήθησε στην ανατροπή του Ρώσου τσάρου Νικόλαου ΙΙ το 1917
και ίδρυσε τη Σοβιετική Ένωση,
μια από τις χειρότερες δικτατορίες του 20ου αιώνα».
«Ω».
«Ο τσάρος ήταν ένας τύραννος
υπό τον οποίο οι μάζες μοχθούσαν σαν σκλάβοι».
«Αυτές είναι βλακείες.
Η δουλοπαροικία είχε ήδη καταργηθεί το 1861».
«Και αντικαταστάθηκε από κάτι χειρότερο.
Οι εργοστασιάρχες αντιμετώπισαν τον κόσμο
πολύ χειρότερα απ' ό,τι οι πρώην φεουδάρχες.
Σε αντίθεση με τους γαιοκτήμονες,
ήταν πάντα εκεί.
Οι Ρώσοι εργάτες δούλευαν έντεκα ώρες την ημέρα
και ήταν οι πιο χαμηλόμισθοι σε όλη την Ευρώπη».
«Αλλά ο Τσάρος Νικόλαος έκανε νόμους για να προστατέψει τους εργάτες».
«Έκανε με απροθυμία το ελάχιστο δυνατό για να αποτρέψει την επανάσταση,
και ακόμα και σε αυτό απέτυχε.
Θυμάστε τι έγινε το 1905
όταν τα στρατεύματα του άνοιξαν πυρ στους φιλήσυχους αιτούντες;»
«Ναι, και ο τσάρος σταμάτησε την επανάσταση
παρουσιάζοντας ένα σύνταγμα
και μια εκλεγμένη βουλή, τη Δούμα».
«Ενώ κράτησε για τον εαυτό του την απόλυτη εξουσία και τους διέλυε
όποτε ήθελε».
«Ίσως να υπήρχαν περισσότεροι μεταρυθμιστές
που αν και ριζοσπάστες, όπως ο Λένιν,
δεν δημιουργούσαν συνέχεια φασαρίες».
«Κύριε Δικαστή, ο Λένιν είχε δει τον μεγαλύτερο αδελφό του, τον Αλεξάντερ,
να εκτελείται από τον προηγούμενο τσάρο για επαναστατική δράση,
και ακόμα και μετά τις μεταρρυθμίσεις,
ο Νικόλαος συνέχισε τις ίδιες μαζικές καταπιέσεις και εκτελέσεις,
καθώς και την αντιδημοφιλή συμμετοχή
στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο,
που κόστισε στη Ρωσία πολλές ζωές και πόρους».
«Αυτός ο τσάρος δεν φαίνεται
να είναι και πολύ σωστός τύπος».
«Κύριε Δικαστή, ίσως ο Νικόλαος ο Δεύτερος
καταδίκασε τον εαυτό του με λανθασμένες αποφάσεις,
αλλά ο Λένιν δεν δικαιούται να το επωμισθεί.
Όταν οι αναταράξεις το Φεβρουαρίο του 1917
ανάγκασαν τελικά τον Τσάρο σε παραίτηση
ο Λένιν ήταν ακόμα εξόριστος στην Ελβετία».
«Και ποιος ήρθε στην εξουσία;»
«Η Δούμα σχημάτισε μεταβατική κυβέρνηση,
υπό την ηγεσία του Αλεξάντερ Κερένσκι,
ενός ανίκανου, αποτυχημένου αριστοκράτη.
Έκανε άλλη μια αποτυχημένη επίθεση στον πόλεμο,
όπου η Ρωσία είχε ήδη χάσει τόσα πολλά,
αντί να τον σταματήσει, όπως ήθελε ο κόσμος».
«Ήταν μια συνταγματική σοσιαλιστική δημοκρατική κυβέρνηση,
η πιο προοδευτική της εποχής της.
Και θα μπορούσε να είχε επιτύχει
αν ο Λένιν δεν είχε επιστρέψει τον Απρίλη,
εντεταλμένος των Γερμανών για να υπονομεύσει τον Ρωσικό στρατό
και να υποδαυλίσει ξεσηκωμούς».
«Συκοφαντίες!
Οι Ημέρες του Ιουλίου ήταν μια αυθόρμητη και δικαιολογημένη αντίδραση
απέναντι στις κυβερνητικές αποτυχίες.
Ο Κερένσκι έδειξε τον πραγματικό του εαυτό
όταν κατηγόρησε τον Λένιν
όπου συνέλαβε και έβγαλε εκτός νόμου το κόμμα των Μπολσεβίκων,
εξορίζοντας τον ξανά.
Τέτοια δημοκρατία!
Πάλι καλά που η κυβέρνηση κατέρρευσε
υπό το βάρος της ανικανότητας και της απληστίας της
όταν προσπάθησαν να διεξάγουν στρατιωτικό πραξικόπημα
και μετά αναγκάστηκαν να ζητήσουν βοήθεια
από τους Μπολσεβίκους όταν γύρισε εναντίον τους.
Μετά από αυτό, το μόνο που χρειάστηκε να κάνει ο Λένιν
ήταν να επιστρέψει τον Οκτώβριο και να αναλάβει τα ηνία.
Η κυβέρνηση ανετράπη ειρηνικά εν μία νυκτί».
«Αλλά αυτά που έκαναν οι Μπολσεβίκοι
αφού κατέκτησαν την εξουσία
δεν ήταν πολύ ειρηνικά.
Πόσο κόσμο εκτέλεσαν χωρίς δίκη;
Και ήταν όντως αναγκαίο
να δολοφονήσουν όλη την οικογένεια του τσάρου, ακόμα και τα παιδιά;»
«Η Ρωσία ήταν υπό την επίθεση ξένων ιμπεριαλιστών,
που προσπαθούσαν να αποκαταστήσουν τον τσάρο.
Κάθε βασιλικός κληρονόμος που θα είχε διασωθεί
θα αναγνωριζόταν ως ηγεμόνας από τις ξένες κυβερνήσεις.
Θα ερχόταν το τέλος
για όλα όσα ο λαός είχε παλέψει τόσο σκληρά.
Εξάλλου μπορεί ο Λένιν να μην είχε δώσει την εντολή».
«Αλλά οι Μπολσεβίκοι
δεν δολοφονήθηκαν μόνο ιμπεριαλιστές.
Τι γίνεται με τις καθάρσεις και εκτελέσεις
άλλων σοσιαλιστικών και αναρχικών κομμάτων,
τους παλιούς τους συμμάχους;
Με την επανάσταση στο Ταμπόβ,
όπου αγρότες αντιστεκόμενοι στη δήμευση των δημητριακών,
δολοφονήθηκαν με τοξικά αέρια;
Ή όταν εστάλη ο στρατός
για να συνθλίψει τους εργάτες στην Κρόνστατ,
που απαιτούσαν δημοκρατική αυτοδιαχείριση;
Ήταν όλα αυτά μέρος του αγώνα για τον λαό;»
«Ναι. Τα μέτρα ήταν δύσκολα,
αλλά οι καιροί ήταν δύσκολοι.
Η νέα κυβέρνηση έπρεπε να σιγουρεύσει τη θέση της
ενώ δεχόταν επίθεση από όλες τις πλευρές,
για να εδραιωθεί η σοσιαλιστική τάξη».
«Και τι καλό βγήκε από αυτή τη σοσιαλιστική τάξη;
Ακόμα και όταν κερδήθηκε ο εμφύλιος,
υπήρχαν λιμοί, καταπίεση
και εκατομμύρια εκτελέστηκαν
ή στάλθηκαν να πεθάνουν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης,
ενώ ο διάδοχος του Λένιν, ο Στάλιν, εξασφάλιζε
ένα προσωπικό δόγμα απόλυτης εξουσίας».
«Δεν ήταν αυτό το σχέδιο.
Ο Λένιν ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε για προσωπικά οφέλη,
ακόμα και οι αντίπαλοί του παραδέχτηκαν
ότι πίστευε απόλυτα στον σκοπό του,
ζώντας λιτά και δουλεύοντας αδιάκοπα
από τα φοιτητικά του χρόνια ως τον πρόωρο θάνατο του.
Είχε δει πόσο άπληστος για εξουσία ήταν ο Στάλιν
και προσπάθησε να προειδοποιήσει το κόμμα,
αλλά ήταν πολύ αργά».
«Και οι δεκαετίες ολοκληρωτισμού που ακολούθησαν;»
«Μπορείς να το αποκαλέσεις έτσι,
αλλά ήταν οι προσπάθειες του Λένιν που μεταμόρφωσαν τη Ρωσία
μέσα σε λίγες δεκαετίες
από μια οπισθοδρομική και υπανάπτυκτη μοναρχία
γεμάτη αγράμματους χωρικούς
σε μια σύγχρονη, βιομηχανική υπερδύναμη,
με έναν από τους καλύτερα μορφωμένους λαούς παγκοσμίως,
άνευ προηγουμένου ευκαιρίες για τις γυναίκες,
και μερικές από τις πιο σημαντικές επιστημονικές προόδους του αιώνα.
Η ζωή μπορεί να μην ήταν πολυτελής,
αλλά σχεδόν όλοι είχαν μια στέγη πάνω από το κεφάλι τους
και φαγητό στο πιάτο τους,
κάτι που λίγες χώρες έχουν πετύχει».
«Αλλά αυτή η πρόοδος μπορούσε να είχε επιτευχθεί
ακόμα και χωρίς τον Λένιν
και το καταπιεστικό καθεστώς που εγκαθίδρυσε».
«Ναι, κι εγώ θα μπορούσα να είμαι ροκ σταρ.
Αλλά πώς θα ακουγόμουν;»
Δεν μπορούμε να είμαστε ποτέ σίγουροι για το πώς θα είχαν εξελιχθεί τα πράγματα
αν ήταν στην εξουσία διαφορετικοί άνθρωποι
ή αν είχαν παρθεί διαφορετικές αποφάσεις,
αλλά για να αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος,
πρέπει να είμαστε πάντα διατεθειμένοι
να εξετάζουμε της φιγούρες τις ιστορίας.