Với mắt người, đêm tối chỉ là một bức màn ảm đạm mờ ảo.
Tuy nhiên, đối với những loài động vật ăn đêm
bóng tối lại chính là "thiên đường" muôn màu muôn vẻ.
Vậy, điều gì khiến bướm đêm khác biệt so với con người chúng ta?
Bướm đêm và các loài ăn đêm khác nhìn được trong bóng tối
bởi vì mắt chúng có thể thích ứng với điều kiện ánh sáng yếu.
Mọi loài sinh vật có thể nhìn thấy được
nhờ võng mạc có các tế bào cảm nhận những hạt sáng,
gọi là photon
Khi các tế bào nhạy sáng nhận biết photon, chúng sẽ truyền tín hiệu
đến các tế bào khác ở võng mạc và não.
Não sẽ phân tích các tín hiệu và chuyển đổi chúng thành hình ảnh
mà mắt đang nhìn thấy.
Ánh sáng càng mạnh, càng nhiều photon hội tụ tại võng mạc.
Vào một ngày nắng thì
số photon đi vào võng mạc lên đến hơn 100 triệu lần
so với trong một đêm không trăng.
Trong bóng tối, số lượng photon không sụt giảm,
nhưng số lượng truyền đến võng mạc con người sẽ bị ảnh hưởng.
Có nghĩa, lượng thông tin được các tế bào nhạy sáng tiếp nhận,
cũng như chất lượng hình ảnh
sẽ khác nhau ở những thời điểm khác nhau.
Vào buổi đêm, rất khó để mắt của những loài động vật ăn ngày
nhận biết được ánh sáng.
Nhưng đối với những sinh vật sống về đêm, nó đơn giản chỉ là sự thích nghi.
Một trong những sự thích nghi này chính là việc thay đổi kích thước.
Ví dụ như khỉ lùn Tarsier, với độ lớn của nhãn cầu gần bằng não,
chúng là loài có mắt to nhất so với não trong tất cả các loài thú có vú.
Nếu với tỉ lệ mắt-não như vậy, mắt con người sẽ to bằng quả bưởi
Đôi mắt to của loài khỉ Tarsier không phải để chúng trông đáng yêu hơn
mà để ánh sáng được tiếp nhận nhiều nhất có thể.
Mắt càng lớn, đồng tử (con ngươi) cũng lớn hơn,
và thủy tinh thể sẽ rộng hơn,
giúp các tế bào thụ thể tiếp nhận được nhiều ánh sáng hơn.
Trong khi đôi mắt cực to của khỉ Tarsier giúp chúng quan sát trong đêm
mèo lại dùng đôi mắt sáng chói của mình.
Mắt mèo tiếp nhận ánh sáng tốt là nhờ lớp tế bào phản chiếu
nằm đằng sau võng mạc.
Lớp màng này được cấu thành từ các tế bào giống như gương với các tinh thể
giúp phản xạ phần ánh sáng đã lọt qua, một lần nữa, trở lại võng mạc
và đi ra khỏi mắt.
Ngoài tạo ra luồng sáng kì quái,
điều này còn giúp các tế bào cảm quan được tiếp nhận ánh sáng lần thứ hai.
Thực tế, đèn ô tô được thiết kế dựa trên cấu trúc mắt này.
Mắt của cóc lại hoàn toàn khác.
Chúng có thể tạo lập hình ảnh
khi chỉ có một photon đi qua mỗi tế bào cảm quan trong một giây.
Cóc làm được điều đó vì các tế bào của chúng
phản ứng chậm hơn 25 lần so với các tế bào nhạy sáng của người.
Hay một lần tiếp nhận photon của cóc có thể lên đến 4 giây,
điều này cho phép chúng "nhìn thấy" nhiều điều hơn con người
trong một khoảng thời gian thị giác.
Tuy nhiên, điều này khiến cóc phản ứng vô cùng chậm chạp
bởi chúng chỉ nhận thức được hình ảnh mới trong não 4 giây sau.
May mắn thay, con mồi của chúng cũng là những sinh vật ngờ nghệch.
Trong lúc ấy, màn đêm đã ồn ào với những loài côn trùng,
ví dụ như loài bướm đêm Sphingidae,
chúng có thể tìm được loài hoa yêu thích dựa vào màu sắc trong màn đêm
là nhờ vào một biện pháp kinh ngạc -
chúng lờ đi những chi tiết nhỏ nhặt khi quan sát.
Thông tin từ các tế bào nhạy sáng lân cận được tổng hợp tại não,
vì vậy số lượng photon được cảm nhận sẽ cao hơn
so với chúng được hấp thụ riêng lẻ ở từng thụ quan.
Tuy nhiên, nhóm các tế bào sẽ dẫn đến việc hình ảnh bị mất chi tiết,
vì những chi tiết cụ thể cần một mạng lưới thông tin chính xác,
từ các photon trong không gian.
Vì loài bướm này có thể cân bằng giữa nhu cầu thông tin với sự mất nét hình ảnh
nên vẫn thành công khi tìm hoa.
Dù có chậm chạp hay to lớn, sáng ngời hay yếu kém
mắt là kết quả của những sự thích nghi về mặt sinh học
giúp các loài ăn đêm có được khả năng thị giác đặc biệt.
Tưởng tượng khi chúng ta quan sát được bằng đôi mắt của chúng
một thế giới kì thú khi màn đêm đã buông xuống.