Khi đến TED, bạn thường nghĩ về công nghệ
thế giới thay đổi, trở nên đột phá hơn
Bạn nghĩ về xe tự lái
Bây giờ mọi người đều nói về xe tự lái
và tôi thích ý tưởng đó
nhưng nếu tôi ngồi trong 1 chiếc xe như thế
tôi muốn nó đi thật chậm
tôi muốn có quyền điều khiển vô lăng và thắng để phòng rủi ro
Không biết các bạn như thế nào, nhưng tôi không sẵn sàng cho xe bus tự lái
hay là máy bay tự lái
Thế còn một thế giới tự hoạt động?
Tôi hỏi các bạn như vậy
vì chúng ta đang sống trong thế giới đó
Điều đó không nên xảy ra
chúng ta là số một
Nước Mỹ rộng lớn và đứng đầu
Sự Mỹ hóa và toàn cầu hóa trong những năm qua
về cơ bản là như nhau
Đúng không? Cho dù là tổ chức thương mại thế giới
hay là quỹ tiền tệ quốc tê, ngân hàng thế giới,
và Bretton Wood Accord trên đồng tiền
Chúng từng là các tổ chức của Mỹ
là những giá trị, bạn bè, đồng minh, tiền, và tiêu chuẩn của chúng ta
Đó từng là cách mà thế giới hoạt động
Sẽ thú vị nếu bạn hiểu cách nước Mỹ nhìn thế giới
Nó đây
Đây là cách chúng ta nhìn thế giới hoạt động
Tổng thống Obama bước trên thảm đỏ
Ông ý đi xuống chiếc không lực 1
mọi thứ thoải mái và suôn sẻ
Tôi không biết có bao nhiêu người xem chuyến đi Trung Quốc tuần trước
và thượng đỉnh G20
Chúa ơi.
Đây là cách chúng ta hạ cánh
xuống Trung Quốc cho cuộc họp quan trọng nhất của các nhà lãnh đạo thế giới
Cố vấn an ninh quốc gia còn bị miệt thị
trên đường băng
không thảm đỏ
Ra khỏi phía cuối máy bay
với truyền thông và những người khác
Sau đó tại hội nghị G20
Đây là Obama
(cười)
Chào, George
Chào, Norman
Họ giống như là sắp đi vào đấu trường sinh tử, phải không?
Và đúng như vậy. 90 phút và họ nói về Syria
Đó là điều mà Putin muốn
Ông ấy chủ động đề nghị
Ông ta là người mong muốn lên bàn làm phán ở đó
Không có nhiều sự giống nhau hay tin tưởng
Nhưng đó không phải vì người Mỹ nói ông ý phải làm gì
Còn khi cả 20 lãnh đạo ngồi cùng nhau?
Rõ ràng khi tất cả lãnh đạo có mặt
người Mỹ sẽ đưa họ lên bàn cân
uh-oh
(cười)
Tập Cận Bình nhìn ổn
Angela Merkel vẫn như thường lệ
Dáng vẻ đó, bà ý vẫn luôn như vậy
Nhưng Putin đang bảo tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan làm gì đó
và Obama thì như kiểu " Chuyện gì xảy ra đằng kia thế"
Các bạn thấy đó. Vấn đề không chỉ là G-20
Vấn đề thực chất là
Nó là thế giới G-0 chúng ta đang sống
Một luật lệ thế giới mà không một quốc gia hay đồng minh đơn lẻ nào
có thể giải guyết được thách thức của lãnh đạo toàn cầu
G20 không giải quyết được vấn đề
G7, tất cả đồng mình của chúng ta, đó đã là lịch sử
Nên sự toàn cầu hóa đang tiếp diễn
hàng hóa, dịch vụ, con người, và nguồn vốn đang di chuyển qua các biên giới
nhanh hơn bao giờ hết
Nhưng Mỹ hóa thì không
Nên nếu tôi thuyết phục các bạn rằng
Về phần còn lại buổi nói chuyện, tôi muốn nói về 2 điều
Tôi muốn nói về hệ quả của
toàn cầu hóa
Tôi sẽ nói xung quanh vấn đề đó
Sau đó tôi sẽ nó về
Cái chúng ta đang nghĩ ở ngay đây
ở Mỹ và New York
Vậy tại sao? hệ quả của nó là gì? Tại sao chúng ta ở đây
Chúng ta ở đây
Vì nước Mỹ này,
Đã dành 2 nghìn tỉ đô cho cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan
Và đã thất bại
Chúng ta không muốn như thế nữa
Chúng ta có số lượng lớn người lao động tầng lớp trung lưu
cảm thấy họ chẳng hưởng lợi gì từ toàn cầu hóa
nên họ không muốn thấy nó cụ thể
và chúng ta có cách mạng năng lượng
chúng ta không cần OPEC hay Trung đông như trước đây
Chúng ta sản xuất tất cả ngay tại nước Mỹ này
Nên người Mỹ không muốn trở thành người bảo vệ thế giới
hay xây dựng thương mại toàn cầu
Người Mỹ thậm chí không còn muốn khích lệ giá trị toàn cầu
Khi bạn nhìn sang châu Âu
và đồng minh quan trọng nhất trên thế giới
là mối quan hệ xuyên đại tây dương
nhưng hiện tại nó yếu chưa từng có từ thế chiến thứ II
Tất cả khủng hoảng, Đối thoại Brexit,
Những rào cản vẫn còn giữa Pháp và Nga
, giữa Đức và Thổ, hay giữa Anh và Trung Quốc
Trung Quôc không muốn lãnh đạo thêm gì nữa
ngoài nền kinh tế
và họ muốn có giá trị, tiêu chuẩn, và tiền tệ của riêng mình
để cạnh tranh với Mỹ
Người Nga thì muốn kiểm soát nhiều hơn
Các bạn thấy ở Ukraine
ở Baltic, hay Trung Đông
nhưng không phải cùng với người Mỹ
Họ muốn có riêng quyền ưu tiên và trật tự xã hội
Đó là lý do tại sao chúng ta vẫn bế tắc ở đây
Vậy chuyện gì sẽ xảy ra?
Hãy bắt đầu đơn giản
với Trung Đông
(cười)
Tôi chỉ nói chút ít
Nhưng các bạn hiểu được đại ý
Nhìn xem, có 3 lý do
Tại sao Trung Đông có sự "ổn định" như bây giờ
Một là vì có sự sẵn sàng cung cấp
mức độ nào đó về quân đội bởi Mỹ và đồng minh
Hai là dễ có được lợi nhuận ở đó
vì dầu rất đắt đỏ
Ba là
Người dân ở đó thờ ơ cho dù lãnh đạo của họ có tệ đến đâu
Họ không có khả năng, một số không có ý chí
để nổi dậy kháng cự
Tôi có thể nói với các bạn, ở thế giới G-0
cả 3 thứ trên ngày càng không đúng
cũng như là các nước thất bại,
khủng bố, người tị nạn và phần còn lại
Có phải cả vùng Trung Đông đang tan rã?
Không, theo thời gian, người Kurds sẽ làm tốt hơn, và Iraq, Israel, Iran cũng vậy
Nhưng nói chung nó thực sự không tốt
Thế còn về người đàn ông này
Ông ta tận dụng rất tốt những gì mình có
rõ ràng là ông ta không tự lựa sức mạnh
nhưng về lâu dài tôi không nghĩ vậy
Về lâu dài
Nếu các bạn nghĩ người Nga
đã từng bị kiềm chế bởi Mỹ và phương Tây mở rộng NATO ngay sát biên giới của Nga
Khi chúng ta nói Nga đã không đi tới đâu
và phương Tây đang chiếm đất của Nga
chỉ đợi tới lúc Trung Quốc chi hàng trăm tỷ đô la
cho từng quốc gia xung quanh Nga mà họ nghĩ họ có sự ảnh hưởng đến
Trung Quốc sẽ ngày càng thống trị Nga đang nhận ra điều đó
Và ở thế giới G-0, sẽ là một 10 năm căng thẳng cho Putin
Không phải tất cả đều tồi tệ, phải không?
Châu Á thực ra tốt hơn nhiều
Có những nhà lãnh đạo thực sự ở châu Á
Và họ có sự ổn định chính trị
Họ đã ở đó lâu rồi
Modi ở Ấn Độ
Abe, người chắc sẽ có nhiệm kì thứ 3 tại
Đảng dân chủ cộng hòa ở Nhật Bản
Và tất nhiên Tập Cận Bình người đang củng cố quyền lực
nhà lãnh đạo quyền lực nhất Trung Quốc
Kể từ Mao
Có 3 nền kinh tế quan trọng nhất ở châu Á
Nhưng họ cũng có những vấn đề
Chúng ta thấy xung đột ở biển Đông
Chúng ta thấy Kim Jong Un, mới chỉ vài ngày trước,
thử nghiệm vũ khí hạt nhân
Nhưng các nhà lãnh đạo châu Á thấy không cần thiết
phải manh động
dẫn tới bài ngoại
và thực tế dẫn tới căng thẳng leo thang
về chủ quyền biên giới
Họ quan tâm tới sự ổn định và phát triển lâu dài của kinh tế
và đó là điều họ thực sự đang làm
Cùng chuyển sang châu Âu
Châu Âu thì hơi đáng sợ
Quá nhiều chuyện xảy ra ở Trung Đông
được tẩy rửa theo đúng nghĩa đen trên bờ biển châu âu
Bạn thấy Brexit và sự quan ngại của những người dân chủ
trên toàn liên minh châu Âu
Để tôi nói với bạn về tương lai
trong thế giới G-0
Sự mở rộng của châu Âu sẽ rất lớn
Châu âu sẽ mở rông lên trên ngay sát Nga và bên dưới ngay sát Trung Đông
Và nếu thế giới thực sự trở nên phẳng và Mỹ hóa hơn
Sẽ không có vấn đề gì cả
Nhưng ở thế giới G-0 Những nước gần Nga nhất
Và những nước gần trung đông nhất
có khả năng kinh tế khác nhau
tình hình xã hội khác nhau
và tình hình và hệ thống chính trị khác nhau so với trung tâm châu Âu
Vậy châu Âu thực sự có khả năng mở rộng
dưới trướng G-7
nhưng với G-0, Châu Âu sẽ khôn ngoan hơn
Trung tâm Châu âu ở Đức, Pháp, và các nước khác
vẫn hoạt động tốt, đúng chức năng, ổn định, thịnh vượng, và giàu có
nhưng ở ngoại vi
những quốc gia như Hy Lạp hay Thổ
đều không ổn chút nào
Mỹ Latin, rất nhiều nước dân chủ,
làm cho nền kinh tế không tốt
Họ đã đối đầu Mỹ hàng thập kỷ
Họ đang quay lại ngày càng nhiều
Chúng ta thấy điều đó ở Argentina
Chúng ta thấy điều đó với sự mở cửa ở Cuba
Chúng ta thấy điều đó ở Venezuela khi Maduro sụp đổ
Ta sẽ thấy điều đó ở Brazil sau lời buộc tội chính phủ
và chúng ta cuối cùng sẽ thấy tổng thống hợp pháp mới được bầu ở đó
Đất nước duy nhất các bạn thấy đi ngược với xu hướng
là sự không chấp thuận của tổng thống Mexico Pena Nieto
Ở đó bạn có thể thấy đang có sự xa cách dần nước Mỹ
trong những năm sắp tới
Bầu cử nước Mỹ cũng ảnh hưởng rất nhiều đến vấn đề này
(cười)
Châu Phi, phải không?
Rất nhiều người nói cuối cùng cũng đến thời của châu Phi
Ở thế giới G-0, chắc chắn là khoảng thời gian tuyệt vời
cho một vài nước châu phi
những nước quản lý giỏi với sự đô thị hóa
Rất nhiều người thông minh phụ nữ cũng tham gia lao động
Việc kinh doanh sẽ trở nên phổ biến
Nhưng với hầu hết các nước châu Phi
Còn có nhiều hơn những rủi ro có thể xảy đến
điều kiện khí hậu khắc nghiệt
Sự cuồng tín đến từ cả đạo Hồi và thiên chúa
chính phủ cực kỳ yếu kém
Biên giới không thể bảo vệ được làn sóng nhập cư
Những quốc gia đó sẽ bị xóa sổ khỏi bản đồ
Và bạn sẽ thấy sự phân hóa tiếp diễn
giữa các nước thành công và thất bại trên châu Phi
Cuối cùng, quay lại với Mỹ
Tôi nghĩ gì về chúng ta?
Vì đang có rất nhiều người bức xúc
Không phải ở TEDx, tôi biết,
Nhưng ở nước Mỹ, chúa ơi,
sau 15 tháng chiến dịch chúng ta nên bức xúc
Tôi hiểu điều đó
Nhưng có nhiều người tức giận vì họ nó " Washington đã đổ vỡ,
Chúng tôi không tin vào những người lập pháp, chúng tôi ghét truyền thông"
thậm chí những người theo chủ nghĩa toàn cầu như tôi đang phải chấp nhận điều đó
Nhìn xem, tôi nghĩ chúng ta phải nhận ra
những người cùng cắm trại với tôi
rằng khi bạn bị gấu truy đuổi
trong bối cảnh toàn cầu bạn không cần chạy nhanh hơn con gấu
bạn chỉ cần chạy nhanh hơn những người còn lại
(cười)
Tôi mới chỉ nói cho các bạn về
những người "cắm trại" cùng chúng ta
Phải không? và từ góc nhìn đó,
chúng ta ổn
có nhiều người trong hoàn cảnh đó nói
" Nào cùng kiếm tiền Cùng tới địa ốc NewYork"
Cùng gửi con chúng ta tới các trường đại học Mỹ
Láng giềng của chúng ta thật tuyệt vời
Canada, Mexico và biển xung quanh
Bạn có biết Thổ Nhĩ Kỳ ao ước có được địa thế như vậy như thế nào không?
Họ là những láng giềng tuyệt vời
Khủng bố là một vấn đề ở nước Mỹ
Chúa biết chúng ta biết nó ở NewYork này
Nhưng ở châu Âu nó còn nghiêm trọng hơn nhiều so với Mỹ
Và nghiêm trọng hơn rất nhiều ở Trung Đông
hơn là ở châu Âu
Có những nhân tố gây ra mức độ lớn đó
Chúng ta mới chập nhận 10,000 tị nạn Syria, và chúng ta phàn nàn nhiều về điều đó
Bạn biết tại sao không? vì họ không thể bơi tới đây
Phải không? Người Thổ chắc rất thích chỉ có 10,000 tỵ nan Syria đến nước họ
cũng như người Jordan, Đức, và Anh. Phải không?
Đó không phải vấn đề lớn.
Đó là thực trạng ở Mỹ
Bây giờ, điều đó nghe có vẻ tốt.
còn đây là thách thức
Ở thế giới G-0, cách các bạn dẫn dắt
là đi tiên phong
nếu chúng ta không muốn là cảnh sát toàn cầu nữa
Nếu chúng ta không muốn xây dựng thương mại toàn cầu nữa
Nếu chúng ta không khuyến khích giá trị toàn cầu
Chúng ta sẽ không còn là chúng ta như trước đây
Thế kỷ 21 đã thay đổi
Chúng ta cần đi tiên phong thật thuyết phục
rằng tất cả những người khác sẽ còn nói
không chỉ về họ là những người chạy nhanh hơn
thậm chí khi con gấu không đuổi chúng ta đó là nơi tốt để ở
Chúng ta muốn vượt qua họ
Quá trình bầu cử năm nay không chỉ ra được ý kiến nào hay
cho sự đi trước dẫn đầu
Hillary Clinton nói rằng nó sẽ giống như thập kỷ 90
Chúng ta vẫn có thể khuyến khích giá trị theo cách cũ
Vẫn có thể xây dựng kinh tế toàn cầu theo cách đó
vãn có thể là cảnh sát toàn cầu
và Donald Trump muốn chúng ta quay lại những năm 30
Ông ta nói " làm theo cách của chúng ta không thì nghỉ đi". Phải không
Cả hai đều không nhận ra sự thật cơ bản của G-0
là thậm chí nước Mỹ không bị suy giảm
Khách quan, nó trở nên khó khăn hơn
cho người Mỹ để áp đặt mong muốn của họ
thậm chí có tầm ảnh hưởng lớn
trên trật tự thế giới
Chúng ta có thực sự sẵn sàng đi tiên phong?
Chúng ta phải làm gi để sửa chữa nó
sau tháng 11
sau khi tổng thống mới xuất hiện
chúng ta phải có cuộc khủng hoảng khác bắt chúng ta phải phản ứng lại
một cuộc suy thoái chẳng hạn
hay một cuộc khủng hoảng tài chính khác
Chúa thứ lỗi, một cuộc 9/11 khác
hay, nếu không có khủng hoảng
chúng ta cần thấy sự trống rỗng, thiếu công bằng, và thách thức
đang lớn dần lên trong nước Mỹ
Chúng có đủ cấp bách
để ép lãnh đạo của chúng ta thay đổi
và chúng ta có tiếng nói về những vấn đề đó
Thông qua điện thoại di động, từng cá nhân
chúng ta có tiếng nói để thuyết phục họ thay đổi
Và tất nhiên còn lựa chọn thứ ba
lựa chọn mà dễ xảy ra nhất
đó là chúng ta chẳng làm gì cả
và 4 năm 1 lần các bạn mời tôi quay lại
và tôi sẽ nói lại chuyện này lần nữa
Cảm ơn các bạn rất nhiều
(cười)