Kalorilerle ilgili sık sık bir şeyler duyarız.
Bu kurabiyede kaç kalori var?
100 krikolar atlamayla,
ya da uzun mesafe koşarak,
ya da hareket ederek kaç kalori yakarız?
Peki gerçekten kalori nedir ve tam olarak kaç kaloriye ihtiyacımız var?
Kaloriler vücudun enerji kapasitesinin kaydını tutmanın bir yoludur.
Sağlıklı bir denge aldığımız kadar enerjiyi harcadığımızda oluşur.
Sürekli yaktığımızdan daha fazla enerji alırsak,
fazlalık miktar hücrelerimizde yavaş yavaş yağ olarak depolanır
ve kilo alırız.
Aldığımızdan daha fazla enerji harcarsak, kilo veririz.
Yani; tükettiğimiz ve kullandığımız enerjiyi ölçebilmek gerekir,
bunu ise "kalori" adını verdiğimiz birimle yaparız.
Yiyeceklerde bulunan, aynı zamanda "büyük kalori" de denilen bir kalori,
1 kg suyun sıcaklığını
1 santigrat derece yükseltmek için gereken
enerji miktarı olarak tanımlanır.
Tükettiğimiz her şeyin kalori hesabı vardır, bu
bir maddenin kimyasal bağlarında ne kadar enerji depoladığı ölçümüdür.
Ortalama bir pizza diliminde 272 kalori bulunur,
bir dilim ekmekte yaklaşık 78 kalori,
bir elmada ise yaklaşık 52 kalori vardır.
Enerji, sindirim sırasında salınır
ve diğer moleküllerde saklanır
ve bunlar vücut ihtiyaç duyduğunda enerji sağlamak için parçalanır.
Bu üç şekilde kullanılır:
yüzde onu sindirime yardımcı olur,
yüzde yirmisi fiziksel aktiviteyi harekete geçirir
ve yüzde yetmişlik en büyük kısmı ise
dokuların ve organlarımızın temel işlevlerini destekler.
Üçüncü söylediğimiz bazal metabolizma hızı ile aynı şeydir;
yemek yemediğimiz ve hareket etmediğimiz zaman
yaşamımızı sürdürmek için gereken enerji miktarıdır.
Biraz fiziksel aktivite ve sindirimi katarsak,
ortalama bir insanın
günde ne kadar kalori ihtiyacı olduğunun standart verilerine ulaşırız:
Kadınlarda 2000 erkeklerde ise 2500'dür.
Bu hesaplarda ortalama kilo,
fiziksel aktivite ve kas yoğunluğu gibi faktörler baz alınır.
Peki bu, herkes yaklaşık 2000 kalori hedeflemelidir anlamına mı geliyor?
Tam olarak değil.
Eğer Fransa Bisiklet Turu gibi
enerji tüketen bir aktivite yapıyorsanız,
vücudunuz günlük 9000 kalori kadar kullanır.
Hamilelik normalden biraz daha fazla kalori gerektirir
ileri yaştaki insanlar ise genellikle daha yavaş metabolizmaya sahiptir,
enerji daha yavaş yakılır, doğal olarak daha azına ihtiyaç duyulur.
Kalori hesabı yapmadan önce bilmeniz gereken başka bir şey daha var.
Kalori, tam olarak yakmanız gereken enerji miktarına göre değil,
gıdanın ne kadar enerji içerdiğini ölçen besin sınıflandırmasına dayanır.
Maydanozgiller ve tam buğday gibi lifli gıdaları sindirmek için
daha fazla enerji gerekir, yani; 100 kalorilik bir maydanozgilin sindirimi
100 kalorilik bir patates cipsinden daha az enerji ile olur.
Ayrıca,bazı gıdalar protein ve vitaminler gibi besleyici öğeler bulundururken
bazıları da çok daha az besin değeri içerir.
Bu tür gıdaları aşırı tüketmek
fazla kiloya ve yanlış beslenmenize neden olabilir.
Hatta aynı tür besinleri tüketen farklı insanlar,
aynı miktarda kalori almayabilir.
Enzim düzeyleri,
bağırsak bakterileri
ve hatta bağırsak uzunluğu gibi farklılıklar,
her bireyin gıdalardan alacağı enerjinin
biraz farklı olabileceğini gösterir.
Dolaysıyla kalori faydalı bir enerji ölçümüdür,
ancak her birimizin tam olarak ne kadar kaloriye ihtiyacı olduğunu hesaplamak için
egzersiz,
gıdanın türü
ve vücudumuzun enerjiyi işleme yetisini dikkate almak gerekir.
Bütün bunları bir gıda etiketinde bulmanız dileğiyle, başarılar!