Kiedy Portugalczycy dotarli do Ameryki Łacińskiej 500 lat temu,
odkryli tam niezwykły las tropikalny.
Pośród nieznanej im bioróżnorodności
znaleźli interesujący gatunek drzewa.
Po nacięciu kory, wypływała z niego ciemnoczerwona żywica,
która nadawała się zarówno do malowania, jak i farbowania tkanin.
Tubylcy nazywali ten gatunek brezylką ciernistą,
dlatego te okolice nazywano "ziemią brezylki", a później Brazylią.
To jedyne państwo, którego nazwa pochodzi od drzewa.
Pomyślcie, jak super jest być leśniczym w Brazylii.
Nie wspominając o innych powodach.
Produkty leśne są w powszednim użyciu.
Oprócz tego,
lasy odgrywają istotną rolę w regulacji klimatu.
W Brazylii prawie 70% oparów powodujących deszcze
pochodzi z lasów.
Puszcza Amazońska wysyła do atmosfery 20 miliardów ton wody dziennie.
To więcej wody niż Amazonka, najdłuższa rzeka świata,
dostarcza w ciągu dnia do morza, czyli 17 miliardów ton.
Gdybyśmy mieli gotować wodę, żeby otrzymać tyle samo oparów,
zabrałoby to 6 miesięcy, i całą światową produkcję energii.
Jest to dla nas ogromna przysługa.
Na świecie mamy około 4 miliardów hektarów lasów.
Mniej więcej tyle, co łączne terytorium Chin, USA, Kanady i Brazylii,
jeśli chodzi o wielkość.
Trzy czwarte tego lasu, jest w strefie klimatu umiarkowanego,
a jedna czwarta w tropikach.
Ta ćwiartka, miliard hektarów, zapewnia największą bioróżnorodność
i stanowi 50% żyjącej biomasy.
Kiedyś las ten obejmował 6 miliardów hektarów,
50% więcej niż dzisiaj. Było to 2000 lat temu.
Straciliśmy 2 miliardy hektary lasów przez ostatnie dwa tysiące lat.
Połowę z tego w ostatnich stu latach,
kiedy przeszliśmy z wycinania lasów w sferze umiarkowanej,
do wycinania lasów tropikalnych.
Zastanówmy się, w ciągu 100 lat
wycięliśmy tyle samo drzew w tropikach,
ile przez 2000 lat w lasach sfery umiarkowanej.
Niezwykle szybkie tempo niszczenia.
Brazylia jest ważną częścią tej układanki.
To drugi co do wielkości obszar leśny po Rosji.
Oznacza to, że 12% lasów świata znajduje się w Brazylii.
Większość w Amazonii.
To największa część naszego lasu.
Zmieściłoby się tutaj kilka krajów europejskich.
Wciąż posiadamy 80% pokrywy leśnej.
To dobra wiadomość.
Niestety, wycięto 15% w ciągu 30 lat.
W tym tempie
wkrótce utracimy tę ogromną pompę w Amazonii,
która pomaga regulować klimat.
Wylesianie na ogromną skalę odbyło się
pod koniec lat 90. i na początku XXI wieku.
(Odgłos piły łańcuchowej)
(Odgłos padających drzew)
27 tysięcy km kwadratowych w ciągu roku.
To jest 2,7 miliona hektarów.
To prawie pół Kostaryki co roku.
W latach 2003-2004
zacząłem pracować dla rządu.
W Narodowym Departamencie Leśnictwa,
dostaliśmy zadanie znalezienia przyczyn wylesiania,
a następnie opracowania planu walki.
Plan miał uwzględniać władze lokalne, jednostki społeczne,
firmy i mieszkańców,
w dążeniu do rozwiązania tego problemu.
Opracowaliśmy plan 144 akcji w różnych kategoriach.
Wyjaśnię je po kolei.
Żartuję. Dam tylko kilka przykładów akcji podjętych w ostatnich latach.
Po pierwsze, rozpoczęliśmy współpracę z narodową agencją kosmiczną,
żeby móc obserwować wylesianie
niemal w czasie rzeczywistym.
W Brazylii mamy teraz system DETER,
dzięki któremu co miesiąc albo dwa
otrzymujemy informacje o aktualnych akcjach wylesiania.
Dzięki niemu możemy szybko reagować.
Informacje te są dostępne publicznie
dla zainteresowanych ich powielaniem.
Pozwoliło nam to, między innymi,
przejąć 1,4 milionów metrów sześciennych kłód drewna z nielegalnej wycinki.
Część została pocięta i sprzedana, a zysk przeznaczono na fundusz
inicjujący gminne projekty konserwacyjne.
Pozwala to na przeprowadzenie dużych operacji,
na wykrycie korupcji i nielegalnych działań.
W ich wyniku zamknięto 700 osób, włączając urzędników państwowych.
Zadecydowaliśmy, że obszary
nielegalnie wylesiane nie powinny otrzymać pomocy finansowej.
Współpracując z bankami, odcięliśmy kredytobiorców od pożyczek.
Supermarkety, rzeźnie, i tak dalej,
które kupują produkty pochodzące z nielegalnej wycinki,
są odpowiedzialne za wylesianie.
W ten sposób, wszystkimi możliwymi metodami, zmniejszaliśmy problem.
Zajęliśmy się też problem własności.
Niezwykle ważnym podczas konfliktu.
Utworzyliśmy 50 milionów hektarów obszarów chronionych,
to tyle, co powierzchnia Hiszpanii.
Osiem milionów z tego należało do tubylców.
Obserwujemy wyniki tych działań.
W ostatnich 10 latach
wylesianie w Brazylii zmalało o 75%.
(Brawa)
Porównując to ze średnią wylesiania
w ostatniej dekadzie,
ocaliliśmy 8,7 milionów hektarów, czyli obszar rozmiaru Austrii.
Co ważniejsze, uniknęliśmy emisji
3 miliardów ton dwutlenku węgla do atmosfery.
To największy wkład w obniżenie emisji gazów cieplarnianych.
Bardzo pozytywny wynik.
Ktoś może pomyśleć, że takie działania,
jak zmniejszanie wylesiania,
mogą odbić się na ekonomii,
poprzez spadek działalności gospodarczej.
Jest wprost przeciwnie.
Co więcej, w czasie największego spadku wylesiania
zanotowano dwukrotny wzrost gospodarki w porównaniu do poprzedniej dekady,
w której trwało wylesianie.
To dla nas dobra lekcja.
Może to nie ma związku,
a po prostu zauważyliśmy to podczas spadku wylesiania.
Wszystko to jest nie lada osiągnięciem
i powinniśmy być z tego dumni.
Niestety to nie wystarczy.
W 2013 roku wycięto w Amazonii
ponad pół miliona hektarów lasów.
Co minutę
las wielkości dwóch boisk do piłki nożnej
był wycinany w zeszłym roku.
Jeśli podsumujemy wszystkie wycinki z pozostałych biomów w Brazylii,
nadal osiągamy najwyższe tempo wycinek lasu na świecie.
Jesteśmy zarówno bohaterami lasu,
jak i mistrzami wylesiania.
Nie możemy spocząć na laurach.
Następnym krokiem
będzie walka o zero utraty pokrywy leśnej w Brazylii.
To będzie cel na 2020 rok.
To nasz następny krok.
Zawsze interesował mnie związek
między zmianą klimatu a lasami.
15% emisji gazów cieplarnianych pochodzi z wylesiania.
To znaczna część problemu.
Las może też być częścią rozwiązania,
ponieważ przechwytuje, zatrzymuje i magazynuje węgiel z atmosfery.
Dodatkowa zależność między lasem i klimatem
uderzyła mnie w 2008 roku i spowodowała, że zmieniłem karierę
z leśnictwa na zmiany klimatyczne.
Pojechałem do Kanady, do Kolumbii Brytyjskiej,
spotkać się z szefami służb leśnych z innych krajów,
jak Kanada, Rosja, Indie, Chiny, USA, z którymi współpracujemy.
Dowiedziałem się wtedy o problemie z żukiem sosnowym,
który dosłownie zjada lasy w Kanadzie.
Wszystkie brązowe drzewa na tym zdjęciu są martwe.
Stojące, martwe drzewa z powodu larw chrząszcza.
Populację tego chrząszcza
ograniczają niskie temperatury,
ale od wielu lat zimy nie są wystarczająco zimne,
żeby zapobiec wzrostowi populacji.
To schorzenie zabija miliardy drzew.
Wróciłem z przekonaniem, że las jest pierwszą
i najbardziej poszkodowaną ofiarą zmiany klimatu.
Pomyślałem sobie,
że nawet jeśli wraz z kolegami zdołamy
zatrzymać wcinanie lasów,
nadal możemy przegrać bitwę z powodu zmiany klimatu,
powodzi, upałów, pożarów i tak dalej.
Zdecydowałem się porzucić leśnictwo
i zająć pracą nad zmianą klimatu.
Zrozumieć problem i znaleźć rozwiązanie.
Problem zmiany klimatu jest prosty.
Cel jest bardzo wyraźny.
Chcemy ograniczyć wzrost średniej temperatury na świecie
do dwóch stopni.
Istnieje po temu kilka powodów,
o których nie będę teraz mówił.
Aby osiągnąć limit 2 stopni,
co pozwoli nam przetrwać,
IPCC, Międzyrządowy Zespół do Zmian Klimatu,
określa, że trzeba rozłożyć emisję 1000 miliardów ton dwutlenku węgla
od dziś do końca wieku.
Gdy podzielimy przez na liczbę lat,
otrzymamy średnią emisję 11 miliardów ton dwutlenku węgla na rok.
Co to jest tona CO2?
To ilość spalin produkowana przez mały samochód jeżdżący 20 km dziennie
w ciągu roku
albo przelot samolotu, w jedną stronę,
z Sao Paulo do Johannesburga albo do Londynu.
Tam i z powrotem, dwie tony.
11 miliardów ton da nam kilka przelotów.
Obecnie emitujemy 50 mld ton i liczba ta rośnie.
Może osiągnąć 61 miliardów do 2020 roku.
Musimy zejść do 10 przed rokiem 2050.
Tymczasem
liczba ludności wzrośnie z 7 do 9 miliardów,
gospodarka wzrośnie z 60 bilionów dolarów w 2010 roku
do 200 bilionów dolarów.
Musimy być bardziej wydajni.
Zmniejszyć zużycie węgla z 7 ton na osobę rocznie
do mniej więcej tony.
Trzeba dokonać wyboru. Podroż samochodem czy samolotem.
Rodzi się pytanie: czy to jest możliwe?
To samo pytanie zadałem sobie,
kiedy zacząłem pracować nad planem ratowania lasów.
To ogromny, złożony problem. Czy uda nam się?
Myślę, że tak. Zastanówmy się nad tym.
Wylesianie przyczyniło się do emisji 60% gazów cieplarnianych
w Brazylii w ostatniej dekadzie.
Obecnie to mniej niż 30%.
W skali światowej to 60% energii.
Jeśli skupimy się na energii
w ten sam sposób, w jaki skupiliśmy się na wylesianiu,
wtedy mamy szansę.
Powinniśmy się skupić na 5 obszarach.
Po pierwsze, rozdzielić rozwój od emisji węgla.
Zupełny wyrąb lasu nie zapewni wzrostu ilości miejsc pracy
ani rozwoju rolnictwa czy gospodarki.
Udowodniliśmy to, kiedy zmniejszyliśmy wyrąb lasu,
a gospodarka wzrosła.
To samo może stać się w sektorze energetycznym.
Po drugie, musimy zachęcać we właściwy sposób.
Co roku 500 miliardów dolarów idzie na dotacje do paliw kopalnych.
Zwiększmy cenę węgla i dotujmy odnawialne źródła energii.
Po trzecie, trzeba monitorować i udostępniać informacje,
gdzie, kiedy i kto emituje gazy cieplarniane,
aby podjąć konieczne i właściwe działania.
Po czwarte, dokonać przeskoku w drogach rozwoju.
To znaczy, że nie trzeba mieć telefonu stacjonarnego,
zanim kupimy telefon komórkowy.
Nie trzeba oferować paliw kopalnych
miliardowi ludzi bez dostępu do energii.
Poczekajmy z tym na paliwa odnawialne.
Po piąte,
wszyscy są za to odpowiedzialni: rządy,
firmy i społeczeństwo.
Każdy ma coś do zrobienia i wszyscy powinni w tym uczestniczyć.
Podsumowując,
przyszłość nie jest przeznaczeniem,
do którego się zmierza.
Musimy odważyć się i zmienić kurs.
Zainwestować w coś nowego.
Myślę, że możemy zmienić przyszłość.
Tak, jak udaje nam się z wycinką drzew w Brazylii,
mam nadzieję, że powiedzie się ze zmianą klimatu.
Dziękuję.
(Brawa)