Toen de Portugezen zo'n vijfhonderd jaar geleden
in Latijns-Amerika arriveerden,
ontdekten ze natuurlijk het prachtige tropisch regenwoud.
Tussen deze nooit geziene biodiversiteit,
vonden ze een soort die snel hun aandacht trok.
In deze soort vind je een donkerrode hars, wanneer je de schors wegzaagt.
Dit was uitstekend om stof te kleuren en zo kleren te maken.
De inheemse bevolking noemde deze soort 'pau brasil',
en dat is de reden waarom dit land 'land van Brasil' werd, en later Brazilië.
Het enige land in de wereld dat de naam heeft van een boom.
Je begrijpt dat het dus heel stoer is om boswachter te zijn in Brazilië,
onder nog andere redenen.
Producten uit het woud vinden we overal.
Los van deze producten
is het woud zeer belangrijk voor de klimaatregulatie.
Het regenwoud in Brazilië zorgt voor bijna zeventig procent
van de verdamping die later regen wordt.
Alleen al het Amazonewoud pompt elke dag twintig miljard ton water in de atmosfeer.
Dit is meer water dan dat de Amazonerivier, de grootste rivier ter wereld,
elke dag in de zee loost, namelijk zeventien miljard ton water.
Als we water zouden moeten koken
om hetzelfde effect te krijgen als de evapotranspiratie,
hadden we zes maanden nodig van de totale mondiale elektriciteitsopwekking.
Het is dus een belangrijke vriendendienst.
We hebben ongeveer vier miljard hectare aan bossen in de wereld.
Dat is ongeveer de oppervlakte van China, de VS, Canada en Brazilië samen,
om je een idee te geven.
Driekwart daarvan bevindt zich in de gematigde zone
en slechts een kwart in de tropen.
Dat kwart, of een miljard hectare, heeft echter de meeste biodiversiteit
en, zeer belangrijk, vijftig procent van de levende biomassa, koolstof.
Tweeduizend jaar geleden hadden we nog zes miljard hectare bos,
vijftig procent meer dan dat we nu hebben.
We zijn twee miljard hectare verloren in de laatste tweeduizend jaar.
In de laatste honderd jaar, verloren we echter de helft van dat cijfer.
Dat gebeurde toen we veranderden van ontbossing van gematigde bossen
naar ontbossing van tropische wouden.
Denk er even over na: in honderd jaar tijd
verloren we dezelfde hoeveelheid bos in de tropen
als we in tweeduizend jaar verloren aan gematigde bossen.
Dat is de snelheid van de huidige vernietiging.
Brazilië is een belangrijk element in dit verhaal.
We hebben het op een na grootste bos in de wereld, na Rusland.
Dat betekent dat twaalf procent van alle bossen zich in Brazilië bevindt.
Het meeste daarvan in de Amazone,
het grootste stuk bos dat we hebben. Het is een heel groot gebied.
Je ziet dat er veel Europese landen in passen.
Tachtig procent van dat gebied bestaat nog altijd.
Dat is het goede nieuws.
Maar we verloren vijftien procent in slechts dertig jaar.
Aan deze snelheid zullen we
heel snel deze krachtige pomp
die ons klimaat reguleert, verliezen.
Ontbossing was zeer snel aan het toenemen
tijdens het einde van de jaren 90 en het begin van de jaren 2000.
(geluid van kettingzaag)
(geluid van omvallende boom)
27 000 vierkante kilometer in een jaar.
Dat is 2,7 miljoen hectare.
Dat is bijna de helft van Costa Rica, elk jaar.
Op dat moment -- in 2003, 2004 --
ging ik voor de overheid werken.
Samen met andere teamleden van het Nationaal Bosbeheer,
moesten we een team oprichten en de oorzaken zoeken van ontbossing
en een plan maken om dit te bestrijden op nationaal niveau.
Lokale overheden, het maatschappelijk middenveld,
bedrijven en lokale gemeenschappen
werden betrokken bij het plan.
Uiteindelijk hadden we een plan uitgewerkt met 144 acties in verschillende gebieden.
Nu zal ik deze een voor een toelichten.
Nee, juist enkele voorbeelden van wat we de jaren nadien gedaan hebben.
Ten eerste hebben we een systeem opgezet met het nationale ruimteagentschap,
dat kan zien waar ontbossing plaatsvindt,
bijna real-time.
In Brazilië hebben we nu een systeem, DETER,
waaruit we elke maand, of elke twee maanden,
kunnen afleiden waar ontbossing precies plaatsvindt.
We kunnen dus meteen ingrijpen.
Al deze informatie is volledig inzichtelijk,
zodat anderen het kunnen kopiëren in onafhankelijke systemen.
Dat maakte het onder andere mogelijk
om 1,4 miljoen kubieke meter illegaal verkregen stammen in beslag te nemen.
Een deel daarvan zagen en verkopen we. De opbrengst daarvan wordt een fonds
dat we gebruiken om milieuprojecten van lokale gemeenschappen te financieren.
Ook konden we hiermee een grote operatie opzetten
om corruptie en illegale activiteiten aan te pakken.
De actie leidde tot de arrestaties van 700 mensen,
waaronder ook veel ambtenaren.
Daarna zorgden we dat gebieden waar illegale ontbossing plaatsvond
geen enkele vorm van krediet of financiering mogen krijgen.
We verhinderden dat via de banken en verbonden het met de eindgebruikers.
Supermarkten, slachthuizen, etc.
die producten kopen van illegaal gekapte gebieden,
kunnen dus ook verantwoordelijk worden gesteld voor de ontbossing.
We maken al deze verbindingen om zo het probleem aan te pakken.
We werken ook aan twistpunten over grondbezit.
Dat is zeer belangrijk om conflicten te vermijden.
Vijftig miljoen hectare beschermd gebied werd gecreëerd,
een gebied ter grootte van Spanje.
Daarvan was acht miljoen hectare grond van de inheemse bevolking.
Nu beginnen we de resultaten te zien.
In de laatste tien jaar
is de ontbossing in Brazilië met 75% gedaald.
(Applaus)
Als we dat vergelijken met de gemiddelde ontbossing
van de laatste tien jaar,
hebben we 8,7 miljoen hectare gered, ongeveer de oppervlakte van Oostenrijk.
Maar veel belangrijker nog: het verhinderde de uitstoot
van drie miljard ton CO2 in de atmosfeer.
Dit is veruit de grootste bijdrage aan de vermindering van broeikasgassen,
tot op vandaag, als positieve actie.
Je zou denken dat bij dit soort acties
om ontbossing te verminderen,
er een economische impact zal zijn,
omdat er geen economische activiteit zal zijn of zoiets.
Maar interessant genoeg is het juist andersom.
Tijdens de periode van de grootste daling in ontbossing
verdubbelde de economie in vergelijking met het vorige decennia,
toen de ontbossing toenam.
Het is dus een goede les voor ons.
Misschien heeft dit niets te maken met elkaar.
Dat zien we pas als ontbossing vermindert.
Dit is allemaal zeer goed nieuws, en een puike prestatie
waar we zeer trots op mogen zijn,
maar het is allesbehalve voldoende.
In 2013 werd er in het Amazonewoud
ruim een half miljoen hectare gekapt.
Dat betekent dat er elke minuut
een gebied zo groot als twee voetbalvelden
gekapt werd vorig jaar, enkel vorig jaar.
Als we daarbij andere ontbossing optellen in andere ecosystemen in Brazilië,
spreken we nog altijd over het snelste ontbossingstempo ter wereld.
Het is alsof we helden van het bos zijn,
maar tegelijk ook ontbossingskampioenen.
We kunnen dus beslist nog niet tevreden zijn.
De volgende stap, denk ik,
is vechten om ontbossing volledig te stoppen in Brazilië
en dit als doel te hebben voor 2020.
Dat is onze volgende stap.
Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest
in de relatie tussen klimaatverandering en bossen.
Ten eerste omdat ontbossing verantwoordelijk is
voor vijftien procent van de uitstoot van broeikasgassen.
Het is dus een groot deel van het probleem.
Maar ook omdat bossen een groot deel van de oplossing kunnen zijn,
aangezien dat de beste manier is om koolstof vast te houden.
Er is nog een andere relatie tussen het klimaat en bossen
die me opviel in 2008 en waardoor ik veranderde
van werken tegen ontbossing naar werken tegen de klimaatverandering.
Ik bezocht Brits Columbia in Canada,
samen met de hoofden van afdelingen uit andere landen
waarmee we een soort bondgenootschap hebben,
zoals Canada, Rusland, India, China, de VS.
Toen we daar waren, leerden we over een schorskever
die letterlijk de bossen aan het opeten is in Canada.
Wat we hier zien, die bruine bomen, die zijn eigenlijk dood.
Het zijn rechtopstaande dode bomen door de larven van deze kever.
Deze kever wordt in toom gehouden
door het koude weer tijdens de winter.
Al vele jaren is er niet genoeg koude
om de populatie van deze kever te beperken.
Het is een plaag geworden die miljarden bomen aan het doden is.
Ik kwam terug met de vaststelling dat het bos eigenlijk
een van de eerste en zwaarst getroffen slachtoffers is van klimaatverandering.
Hierdoor dacht ik dat,
zelfs als ik erin slaag om met al mijn collega's
de ontbossing te stoppen,
we later de strijd tegen de klimaatverandering nog konden verliezen
door overstromingen, warmte, branden...
Ik besloot om bosbeheer te verlaten
om rechtstreeks te werken aan klimaatverandering.
Eerst nadenken over het probleem en het te begrijpen, en van daaruit vertrekken.
De uitdaging van klimaatverandering is tamelijk eenvoudig.
Het doel is heel duidelijk.
We willen de stijging in gemiddelde temperatuur op aarde
beperken tot twee graden.
Er zijn verschillende redenen voor.
Daar zal ik nu niet op ingaan.
Om aan die beperking van twee graden te geraken,
die nodig is om te overleven,
stelt de intergouvernementele werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC),
dat we een budget hebben van duizend miljard ton CO2-uistoot
vanaf nu tot het einde van de eeuw.
Als we dit getal delen door het aantal jaren,
hebben we een gemiddeld budget van elf miljard ton CO2 per jaar.
Wat is een ton CO2?
Dat is ongeveer wat een kleine auto die elke dag twintig kilometer rijdt,
uitstoot in een jaar.
Of dat is een enkele vlucht
van São Paulo naar Johannesburg of Londen.
Heen en terug is gelijk aan twee ton.
Elf miljard ton is bijna zes keer zoveel.
De uitstoot bedraagt tegenwoordig vijftig miljard ton en is aan het groeien.
Het groeit en misschien wordt het 61 ton tegen 2020.
We moeten dalen naar 10 ton tegen 2050.
Ondertussen zal de populatie groeien van zeven tot negen miljard mensen.
De economie zal groeien van zestig biljoen dollar in 2010
naar 200 biljoen dollar.
We moeten zodanig veel efficiënter zijn
dat we van zeven ton CO2 per capita,
per persoon, per jaar, naar ongeveer een ton gaan.
Je moet kiezen: het vliegtuig of de auto.
De vraag is: halen we het?
Dat is exact dezelfde vraag
die ik kreeg wanneer ik een plan ontwikkelde tegen ontbossing.
Het is zo'n groot probleem, zo complex. Kunnen we het wel aan?
Ik denk het wel. Denk hieraan:
Ontbossing zorgde voor zestig procent van de uitstoot van broeikasgassen
in Brazilië in de laatste tien jaar.
Nu iets minder dan dertig procent.
In de wereld is energie zestig procent.
Als we energie rechtstreeks kunnen aanpakken,
net zoals we deden met ontbossing,
maken we misschien een kans.
Hier zijn vijf dingen die we volgens mij moeten doen.
Ten eerste moeten we vooruitgang en CO2-uitstoot van elkaar scheiden.
We hoeven niet alle bossen te kappen
voor meer werkgelegenheid, meer landbouw en een betere economie.
Dat bewezen we toen ontbossing afnam,
en de economie bleef groeien.
Hetzelfde zou kunnen gebeuren in de energiesector.
Ten tweede moeten we stimuli beter verdelen.
Momenteel gaat jaarlijks vijfhonderd miljard dollar
naar subsidies voor fossiele brandstof.
Waarom plakken we geen prijs op koolstof
en subsidiëren daarmee hernieuwbare energie?
Ten derde moeten we de uitstoot van broeikasgassen meten
en inzichtelijk maken wie het doet, waar en wanneer,
zodat we die zaken doelgericht kunnen aanpakken.
Ten vierde moeten we grote stappen zetten in ontwikkeling.
Je hoeft niet eerst een vaste telefoon
alvorens je naar de gsm gaat.
We moeten niet eerst fossiele brandstof geven
aan de miljarden mensen zonder energie,
voor ze duurzame energie krijgen.
Als laatste
moeten we de verantwoordelijkheid delen
tussen overheden, bedrijven en de maatschappij.
Iedereen moet zijn steentje bijdragen en we hebben iedereen nodig.
Om te eindigen
denk ik niet dat de toekomst een lot is
dat je moet nemen hoe het komt.
We moeten de koers durven verleggen,
investeren in iets nieuws,
denken dat we het kunnen.
Ik denk dat we dit doen met ontbossing in Brazilië,
en ik hoop dat het ook lukt met klimaatverandering in de wereld.
Dank je wel.
(Applaus)