Dziesięć lat temu napisałem książkę o tytule:
"Nasze ostatnie stulecie?", ze znakiem zapytania.
Moi wydawcy usunęli znak zapytania. (Śmiech)
Amerykańscy wydawcy zmienili tytuł
na "Nasza ostatnia godzina".
Amerykanie lubią natychmiastową satysfakcję i odwrotnie.
(Śmiech)
Moim tematem przewodnim było to:
Nasza Ziemia istnieje ponad 45 milionów wieków,
jednak ten jest szczególny.
Jest pierwszym, w którym jeden gatunek, nasz,
ma w rękach przyszłość planety.
Prawie w całej historii Ziemi
zagrożenia pochodziły z natury:
choroby, trzęsienia ziemi, asteroidy i tak dalej.
Jednak obecnie największe zagrożenie pochodzi od nas samych.
Nie chodzi tylko o zagrożenie jądrowe;
w naszym połączonym świecie
awaria sieci może mieć globalne skutki;
transport powietrzny może roznieść pandemię na cały świat w ciągu kilku dni;
media mogą tworzyć panikę i plotki
dosłownie z prędkością światła.
Za bardzo przejmujemy się małymi zagrożeniami:
nieprawdopodobnymi zderzeniami lotniczymi,
kancerogenami w jedzeniu, czy małymi dawkami promieniowania.
Jednak razem z naszymi mistrzami politycznymi
zaprzeczamy katastroficznym scenariuszom.
Najgorsze na szczęście jeszcze nie doszło do skutku.
Prawdopodobnie nigdy nie dojdzie.
Jednak gdy zjawisko jest potencjalnie dewastujące,
warte jest szczególnej uwagi,
by się przed nim obronić, nawet, jeśli to nieprawdopodobne,
tak, jak kupujemy polisę na dom na wypadek pożaru.
Gdy nauka oferuje coraz większą siłę i obietnicę,
pojawiają się również wady.
Stajemy się bardziej bezbronni.
W ciągu kilku dekad
miliony zyskały zdolności używania
szybko postępującej biotechnologii niezgodnie z jej przeznaczeniem,
tak jak obecnie używa się cybertechnologii.
Freeman Dyson w prelekcji TED przewidział,
że dzieci będą projektować i tworzyć nowe organizmy,
tak jak poprzednie pokolenia bawiły się zestawami chemicznymi.
Może to tylko gdybanie science fiction,
jednak coraz więcej części tego scenariusza się spełnia,
nasza ekologia i nawet nasz gatunek
z pewnością nie przetrwa nietknięty.
Jest kilku eko-ekstremistów,
którzy myślą, że lepiej byłoby dla planety,
dla Gai, gdyby było dużo mniej ludzi.
Co stanie się, gdy tacy ludzie opanują
techniki biologii syntetycznej,
które do 2050 będą szeroko dostępne?
Do tego czasu inne koszmary science fiction
mogą stać się rzeczywistością:
głupie roboty stające się łotrami
albo sieć rozwijająca własny umysł,
będący dla nas zagrożeniem.
Czy możemy bronić się prawem przed tym ryzykiem?
Musimy próbować, jednak przedsiębiorstwa
tak rywalizują, są tak zglobalizowane
i tak kierowane presją komercji,
że coś, co może być zrobione, gdzieś pewnie będzie zrobione,
na co tylko pozwala prawo.
To tak jak z prawami dotyczącymi leków, staramy się, lecz nie możemy.
Globalna wioska ma swoich globalnych idiotów
o globalnym zasięgu.
W mojej książce wspominam,
że mamy wyboistą podróż przez ten wiek.
W społeczeństwie mogą być komplikacje.
I są, jest 50% szans na poważne komplikacje.
Jednak czy są wyobrażalne wydarzenia,
które mogą być jeszcze gorsze,
wydarzenia, które mogą zniszczyć całe życie?
Gdy uruchomiono nowy akcelerator cząsteczek,
wielu ludzi z niepokojem pytało,
czy może zniszczyć Ziemię lub, co gorsze,
rozerwać strukturę przestrzeni?
Na szczęście istnieje zabezpieczenie.
Ja i inni pokazali, że natura
przeprowadzała takie same eksperymenty
ziliony razy, przez kolizję promieniowania kosmicznego.
Jednak naukowcy powinni zachować ostrożność
z doświadczeniami, które mogą stworzyć warunki
niewystępujące w świecie natury.
Biolodzy powinni zapobiegać uwolnieniu potencjalnie groźnych
modyfikowanych genetycznie patogenów.
Ponadto nasza specjalna awersja
do ryzyka ściśle egzystencjalnych katastrof
opiera się na filozoficznym i etycznym pytaniu.
Mianowicie:
rozważcie dwa scenariusze.
Scenariusz A niszczy 90% ludzkości.
Scenariusz B niszczy 100%.
O ile gorsze jest B od A?
Niektórzy mówią, że 10% gorsze.
Liczba ofiar jest o 10% wyższa.
Według mnie B jest nieporównywanie gorsze.
Jako astronom nie wierzę w to,
że ludzie stanowią koniec historii.
Do wypalenia słońca brakuje 5 miliardów lat,
zaś wszechświat może ciągnąć się w nieskończoność,
zatem ewolucja po ludzkości,
na Ziemi i daleko poza nią,
może być tak wydłużana, jak proces darwinowski,
który doprowadził do nas, a nawet piękniejsza.
Prawdą jest, że przyszła ewolucja będzie działa się dużo szybciej,
w technologicznej skali czasowej,
a nie opartej na selekcji naturalnej.
Z całą pewnością, w obliczu tak olbrzymiej stawki,
nie możemy akceptować ryzyka rzędu nawet 1 do miliarda,
że wyginięcie ludzi zamknie
ten olbrzymi potencjał.
Niektóre przewidziane scenariusze
mogą być fikcją naukową,
jednak inne mogą być niepokojąco prawdziwe.
To ważna maksyma: że nieznane
to nie to samo, co nieprawdopodobne.
Dlatego na Uniwersytecie Cambridge
założyliśmy centrum naukowe pracujące nad zmniejszeniem
tego egzystencjalnego ryzyka.
Wygląda na to, że dla kilku ludzi ważne jest
myślenie nad potencjalnymi katastrofami.
Potrzebujemy wszelkiej pomocy od innych,
ponieważ jesteśmy strażnikami cennej,
"błękitnej kropki" w rozległym kosmosie,
planety z 50 milionami stuleci czekającymi na nią.
Nie narażajmy tej przyszłości na niebezpieczeństwo.
Chciałbym zakończyć cytatem
wielkiego naukowca, Petera Medawara.
Cytuję: "Dzwonki, które dzwonią dla ludzkości,
są jak dzwonki bydła w Alpach.
Są przyczepione do naszych szyj
i to nasza wina, jeśli nie wydają
pięknego, melodyjnego dźwięku".
Bardzo dziękuję.
(Oklaski)