Một thanh niên Mỹ gốc Phi đã gia nhập Không quân Hoa Kỳ năm 18 tuổi
và được giao nhiệm vụ tại Căn cứ không quân Mountain Home
và là một phần của phi đội cảnh sát.
Ngay khi tới đó, mục tiêu đầu tiên của tôi
là tìm một căn hộ
cho vợ và con gái Melanie của tôi
đến sống cùng tại Idaho.
Ngay lập tức, tôi tới phòng nhân sự,
và nói chuyện với mấy người ở đó,
họ nói: "Ồ, việc tìm một căn hộ tại Mountain Home không khó khăn gì.
Người dân ở đây yêu quý chúng ta bởi vì họ biết, nếu có một phi công
đang muốn thuê một trong số những căn hộ của họ
họ sẽ kiếm được món hời".
Và đó thực sự là điều quan trọng.
Anh ta nói,"Đây là danh sách những người anh có thể gọi
và sau đó họ sẽ để anh chọn căn hộ mà anh muốn."
Tôi cầm danh sách và bắt đầu gọi điện.
Ở đầu dây bên kia là một phụ nữ và tôi nói cô ấy thứ tôi cần.
Cô ấy nói, "Ồ, thật tuyệt vì anh đã gọi.
Hiện tại, chúng tôi có 4-5 căn hộ trống."
Cô ấy hỏi: "Anh muốn căn có 1 hay 2 phòng ngủ?"
Sau đó bảo: "Thôi, khoan nói chuyện đó.
Hãy tới xem và chọn căn hộ mà anh muốn.
Chúng ta sẽ kí hợp đồng
và anh sẽ có trong tay chìa khóa căn hộ để đón gia đình tới ở ngay lập tức."
Nghe thế, tôi đã rất phấn khởi.
Tôi nhảy lên xe. Đi vào thị trấn và gõ cửa.
Khi nghe tiếng gõ cửa, một người phụ nữ ra mở,
và nhìn tôi, hỏi rằng: "Tôi có thể giúp gì anh?"
Tôi nói: "Vâng, tôi là người gọi điện về chuyện mấy căn hộ.
Tôi vừa mới đưa ra lựa chọn của mình."
Cô ấy nói, "Anh ạ, tôi thật sự xin lỗi,
nhưng chồng tôi đã cho thuê những căn hộ mà không nói gì với tôi cả."
Tôi hỏi lại: "Có nghĩa là anh ta có thể cho thuê cả 5 căn trong vòng 1 giờ ư?"
Cô ấy không trả lời mà chỉ bảo rằng:
"Tại sao anh không để lại số điện thoại,
và nếu chúng tôi có những chỗ mới, tôi sẽ gọi cho anh?"
Chả cần nói cũng biết, tôi đã không nhận được cuộc gọi nào nữa.
Tôi cũng không nhận được bất cứ phản hồi nào từ những người
nằm trong danh sách mà tôi đã nhận được.
Chính vì thế, cảm thấy bị chối bỏ,
tôi quay trở lại căn cứ, và nói chuyện với Chỉ huy trưởng
Tên ông ấy là McDow, Thiếu tá McDow.
Tôi nói, "Thưa thiếu tá McDow, tôi cần ông giúp."
Tôi kể lại những điều đã xảy ra, và ông ấy bảo rằng:
"James ạ, tôi rất muốn giúp anh.
Nhưng anh biết đấy, vấn đề là:
Chúng ta không thể bắt người ta cho những người họ không thích thuê nhà.
Và bên cạnh đó, chúng tôi đang có mối quan hệ tốt đẹp với những người ở đây
và chúng tôi không muốn phá hủy nó."
Ông ấy nói tiếp "Vì thế đây là điều anh nên làm.
Hãy để gia đình anh ở lại,
bời vì nếu thế, anh sẽ có 30 ngày nghỉ phép.
Vì vậy mỗi năm một lần,
anh có thể về với gia đình, dành 30 ngày với họ và quay lại đây."
Điều đó chẳng an ủi tôi được chút nào.
Vì thế sau khi từ chỗ ông ấy về, tôi quay lại phòng nhân sự,
và nói chuyện với người thư kí,
ông ấy nói, "Jim ạ, tôi có cách này cho anh.
Có một phi công sẽ nghỉ việc, và ông ấy có một chiếc xe móc.
Nếu anh để ý, ở Mountain Home,
xe móc và chỗ đỗ xe loại ấy có ở khắp mọi nơi.
Anh có thể mua xe của ông ta, và biết đâu lại có được một món hời
bởi vì ông ấy muốn rời khỏi đây càng sớm càng tốt.
Và như thế, vấn đề của anh sẽ ổn thỏa,
và đó có thể là giải pháp dành cho anh."
Nghe vậy, tôi ngay lập tức lên xe, vào thị trấn và thấy chiếc xe móc
nó cũng nhỏ thôi,
nhưng trong hoàn cảnh này,
tôi biết rằng đó là điều tốt nhất tôi có thể làm.
Vì thế tôi mua nó.
Sau đó tôi hỏi người bán xe, "Tôi có thể để cái xe ở đây được không?
Liệu việc này có giải quyết hết các khó khăn,
và tôi không phải tìm chỗ đỗ xe khác không?"
Ông ấy trả lời, "Trước khi tôi đồng ý, tôi cần hỏi lại ban quản lý."
Vì thế, tôi quay lại căn cứ,
ông ấy gọi lại và ban quản lý nói rằng,
"Không được, anh không thể để xe ở đây
bởi vì chúng tôi đã hứa để lại chỗ đó cho vài người khác."
Điều đó thật kì quặc
bởi vì cũng có vài chỗ trống khác,
nhưng ông ta lại hứa để chỗ đó cho người khác.
Vì vậy, điều tôi đã làm ...
và vì ông ấy nói, "Anh không phải lo, Jim ạ, bởi vì có rất nhiều chỗ đỗ xe móc"
nên tôi tiếp tục hành trình gian nan để tìm chỗ đỗ xe.
Tôi cứ đi hết chỗ này đến chỗ khác.
Và tôi nhận được cùng một lời từ chối
mà tôi đã từng nhận được khi đi thuê căn hộ.
Kết quả là, một trong những điều họ nói với tôi,
ngoài việc bảo rằng hết chỗ đỗ xe,
chính là, "Jim ạ, lý do chúng tôi không thể cho anh thuê chỗ
là vì chúng tôi đã có một gia đình người da đen trong khu này rồi."
Người ấy nói, "Là họ, chứ không phải tôi, vì tôi mến các anh lắm."
(Cười)
Và đó là điều tôi cũng đã làm. Tôi cũng cười.
Anh ta nói, "Nhưng vấn đề là:
Nếu tôi cho anh thuê, những người thuê khác sẽ chuyển đi
và tôi sẽ không đủ tiền để trang trải."
"Đơn giản là, tôi không thể cho anh thuê."
Mặc dù nghe thật nản, nhưng tôi không bỏ cuộc.
Tôi tiếp tục tìm kiếm,
và tôi tìm tới tận cùng của thị trấn ở Mountain Home,
và có một bãi đỗ xe móc nhỏ.
Ý tôi là nó thực sự rất nhỏ.
Đường đi không được lát gạch,
cũng không được đổ bê-tông,
Khu ấy cũng không có hàng rào
để ngăn cách các ô đỗ xe.
Nó cũng chẳng có dịch vụ rửa xe.
Nhưng tôi biết, tại thời điểm ấy,
tôi không có nhiều lựa chọn.
Vì thế tôi gọi cho vợ và nói rằng "Chúng ta sẽ mua xe và thuê chỗ ở đây"
Sau đó chúng tôi chuyển nhà
và trở thành cư dân của Mountain Home, Idaho.
Và tất nhiên, cuối cùng thì mọi thứ cũng ổn.
Bốn năm sau, tôi nhận được quyết định chuyển từ Mountain Home, Idaho
tới một nơi có tên là Goose Bay, Labrador.
Chúng tôi sẽ không kể về nơi đó. Đó là một nơi thật tuyệt khác. (Cười)
Và vì thế, thử thách tiếp theo của tôi là chuyển gia đình từ Mountain Home, Idaho
tới Sharon,Pannsylvania.
Đó không phải là một vấn đề vì chúng tôi vừa mua một chiếc ô tô mới.
Mẹ của tôi gọi và nói rằng sẽ bay qua.
Bà sẽ cùng đi và giúp trông nom bọn trẻ.
Vì vậy bà tới nhà tôi, cùng với Alice chuẩn bị nhiều đồ ăn cho chuyến đi.
Buổi sáng hôm đó, chúng tôi khởi hành lúc 5 giờ.
Một chuyến đi tuyệt vời. Rất vui. Chúng tôi trò chuyện thật nhiều
Khoảng 6 rưỡi, 7 giờ tối, chúng tôi thấm mệt,
và nghĩ rằng, "Nên thuê một cái nhà nghỉ và ở lại qua đêm,
sau đó tiếp tục vào sáng sớm hôm sau."
Vì vậy chúng tôi tìm kiếm trong số những nhà nghỉ trên đường đi,
và thấy một cái, với tấm biển lớn nhấp nháy
"Còn phòng trống."
Vì thế chúng tôi dừng lại.
Chúng ở trong một bãi đỗ xe. Tôi đi vào trong.
Khi tôi bước vào,
người phụ nữ vừa mới kí xong hợp đồng với một vài vị khách,
một vài người khác thì đứng chờ sau tôi.
Tôi bước tới quầy lễ tân,
và cô ấy hỏi, "Tôi có thể giúp gì cho ngài?"
Tôi nói, "Tôi cần thuê nhà nghỉ cho cả nhà trong đêm nay".
Cô ây trả lời: "Xin lỗi ngài, tôi vừa mới cho thuê căn phòng cuối cùng.
Chúng tôi không còn phòng nào cho tới sáng mai."
Cô ấy nói tiếp, "Nhưng nếu ông tiếp tục đi thêm chừng 45 phút đến 1 tiếng nữa,
sẽ có một chỗ đỗ xe móc ở đó."
Tôi nói, "Ồ vâng, nhưng chỗ cô vẫn để biển "Còn phòng trống" ở ngoài kia cơ mà"
Cô ấy đáp, "Ôi, tôi quên mất."
Sau đó, cô ấy với công tắc tắt đèn.
Chúng tôi đứng nhìn nhau.
Cũng có những người khác trong phòng.
Cô ấy quay sang nhìn họ. Không ai nói gì.
Tôi hiểu ra và bỏ đi, bước ra khu để xe.
Và nói với mẹ tôi, vợ tôi và cả Melanie,
rằng "Có vẻ như chúng ta sẽ phải đi thêm một chút nữa
để có thể ngủ qua đêm nay."
Và chúng tôi tiếp tục lên đường,
nhưng ngay trước khi chúng tôi nổ máy, và lái xe khỏi bãi đỗ,
hãy đoán xem điều gì xảy ra?
Cái biển lại nhấp nháy.
Và thông báo rằng "Còn phòng trống."
Chúng tôi tìm được một chỗ khá tốt.
Mặc dù chúng tôi không thích lắm, nhưng nó an toàn và sạch sẽ.
Và đêm đó, chúng tôi ngủ thật ngon.
Nhưng điều quan trọng đó là,
chúng tôi đã có những trải nghiệm thật giống nhau
trên đường từ Idaho tới Pennsylvania,
dù ở đâu cũng bị từ chối, khách sạn, nhà nghỉ hay nhà hàng.
Nhưng chúng tôi vẫn tới được Pennsylvania.
Chúng tôi ổn định nhà cửa. Mọi người đều vui khi nhìn thấy bọn trẻ.
Tôi lên máy bay và bay tới Goose Bay, Labrador,
Chuyện tiếp theo như thế nào?
(Tiếng cười)
Là như thế này, 53 năm sau,
giờ tôi có 9 đứa cháu, và 2 chắt.
Năm trong số chín đứa là con trai.
Tôi có một Thạc sĩ, một Tiến sĩ,một học viên cao học, một sinh viên trường y
Hai đứa nữa cũng sắp sửa như thế.
Cũng sắp, nhưng chưa được. (Tiếng cười)
Một đứa cháu tôi đã học đại học tới 8 năm.
(Tiếng cười)
Nó vẫn chưa lấy bằng, nhưng nó muốn trở thành một diễn viên hài.
Vì vậy, chúng tôi bắt nó phải tiếp tục đi học.
Bởi vì bạn chẳng biết được,
Dù bạn hài hước cũng chưa chắc có thể trở thành diễn viên hài. Đúng không?
(Tiếng cười)
Nhưng điều cốt lõi là, chúng nó đều ngoan ngoãn--
không ma túy, không mang bầu khi còn đi học, không phạm pháp
Một ngày kia, mọi thứ vẫn đang diễn ra như thế,
tôi đang ngồi xem ti vi trong phòng mình,
và họ đang nói về Ferguson, cùng dăm ba chuyện ồn ào khác.
Đột nhiên, một biên tập viên thời sự lên sóng và thông báo,
"Trong ba tháng vừa qua,
8 đàn ông Mỹ gốc Phi vô danh tính
đã bị giết bởi lực lượng cảnh sát, chủ nhà hoặc dân thường người da trắng
Khi ấy, vì một lý do nào đó, tôi cảm thấy bị tổn thương.
Tôi tự hỏi, "Điều gì đang xảy ra vậy? Thật là điên rồ.
Sự thù ghét nào đã khiến con người ta có những hành động như vậy?"
Vừa lúc ấy, một đứa cháu gọi cho tôi.
Nó hỏi, "Ông có xem tin tức trên ti vi không ạ?"
Tôi nói, "Ông có".
Nó nói, "Cháu đang bối rối lắm.
Chúng cháu chỉ đang làm việc của mình, nhưng hình như, vì là người da đen,
dù chúng cháu có đang làm gì, lái xe, đi bộ hay nói chuyện, thì đều nguy hiểm.
Chúng cháu phải làm gì? Chúng cháu đã làm mọi điều như ông dạy.
Khi cảnh sát yêu cầu dừng xe,
chúng cháu để hai tay lên vô-lăng, theo hướng 12 giờ.
Nếu được yêu cầu thẻ căn cước,
chúng cháu bảo với họ rằng, "Tôi đang từ tốn lấy nó trong ngăn."
Khi buộc phải ra khỏi xe để khám xét,
khi bị bắt nằm xuống đất để khám xét,
khi xe chúng cháu bị khám,
chúng cháu không kháng cự, không thách thức họ vì ông dạy rằng,
"Không được thách thức cảnh sát.
Khi mọi chuyện qua đi, hãy gọi cho chúng ta và thách thức chúng ta này."
Nó nói, "Và đây là điều thực sự làm cháu giận dữ:
Những bạn bè da trắng, những đứa bạn thân của chúng cháu,
khi nghe tới những điều ông nói, chúng nó bảo rằng
"Tại sao mày phải nghe lời?
Mày phải chống lại. Mày phải thách thức chúng.
Mày phải hỏi thẻ căn cước của chúng nó."
Và đây là điều mà những cậu bé ấy được dạy:
"Chúng tôi biết anh có thể làm điều đó, nhưng xin đừng làm vậy
trong khi chúng tôi đang ở trong xe
bởi vì hậu quả dành cho anh là hoàn toàn khác
với thứ mà chúng tôi sắp phải nhận."
Là một người ông, tôi nên nói gì với những đứa cháu của mình?
Làm sao để chúng an toàn? Làm sao để chúng sống sót?
Và vì thế, mọi người hay hỏi tôi rằng:
"Jim à, cậu đang giận dữ đấy à?"
Và câu trả lời của tôi đấy là:
"Tôi làm gì có quyền được giận dữ,
và tôi cũng biết hậu quả của sự tức giận là gì."
Và vì thế, điều duy nhất tôi có thể làm,
là vận dụng tất cả trí tuệ, năng lượng, ý tưởng và kinh nghiệm của mình,
hi sinh bản thân để thách thức lại, tại bất cứ thời điểm nào
bất cứ điều gì mà có dấu hiệu của sự phân biệt chủng tộc.
Vì thế việc đầu tiên tôi phải làm là học,
việc thứ hai tôi phải làm là, vạch trần sự phân biệt chủng tộc,
và điều cuối cùng tôi cần làm là hành động, với sức mạnh của mình
để xóa bỏ phân biệt chủng tộc bằng bất cứ giá nào.
Điều thứ hai tôi làm chính là:
Tôi muốn kêu gọi tất cả người dân Mĩ.
Tôi cầu khẩn sự nhân đạo, phẩm giá
lòng tự tôn dân tộc và quyền làm chủ của họ
để không phản ứng một cách tiêu cực đối với những tội ác man rợ này.
Thay vào đó, là để nâng cao hiểu biết xã hội,
nhận thức và ý thức xã hội của mọi người,
để có thể đồng lòng,
để cùng chung tiếng nói chống lại và thách thức bất cứ điều điên rồ nào,
bất cứ điều gì cho phép việc giết hại người không có vũ trang,
bất kể dân tộc nào,
bất kể chủng tộc nào,
bất kể thành phần, giai cấp nào.
Chúng ta phải chống lại điều đó. Đó là một việc làm phi lý.
Tôi cho rằng, cách duy nhất để thực hiện điều đó là thông qua tập thể.
Chúng ta cần đoàn kết người da đen, da trắng, người Châu Á, Mỹ La-tinh,
cùng bước lên và tuyên bố rằng,
"Chúng tôi không thể chấp nhận bất cứ hành động tương tự nào như thế nữa."