Een 18-jarige, Afro-Amerikaanse man kwam bij de luchtmacht van de Verenigde Staten
en werd gestationeerd op de Mountain Home luchtmachtbasis
waar hij deel uitmaakte van militaire politie.
Mijn eerste zorg bij aankomst
was een appartement te vinden,
zodat mijn vrouw en pasgeboren kind Melanie
bij mij in Idaho konden komen wonen.
Ik ging onmiddellijk naar het personeelskantoor,
en de mannen die daar werkten
zeiden: "Het is geen probleem om een appartement te vinden in Mountain Home.
Ze houden hier van ons, want ze weten dat als je bij de luchtmacht werkt
en een van hun appartementen huurt,
dat ze dan altijd op tijd hun geld krijgen."
Dat stelt ze gerust.
Hij zei: "Hier heb je een lijst van mensen die je kunt bellen,
om een appartement te krijgen."
Ik belde iemand op de lijst.
Er nam een vrouw op en ik vertelde haar wat ik zocht.
Ze zei: "Goed dat je belt.
We hebben vier of vijf appartementen die nu beschikbaar zijn."
Ze zei: "Wilt je één of twee slaapkamers?"
Toen zei ze: "Dat zien we later wel.
Kom gewoon hier en kies een appartement uit.
Dan tekenen we het contract,
zodat je er gelijk in kunt en je familie bij je kan komen."
Ik was enthousiast.
Ik sprong in mijn auto, reed erheen en klopte op de deur.
Er deed een vrouw open
die me aankeek en vroeg: "Wat kan ik voor je doen?"
Ik zei: "Hallo, ik heb net gebeld over de appartementen.
Ik wil er graag een uitkiezen."
Ze antwoordde: "Het spijt me echt,
maar mijn man heeft die appartementen al verhuurd, zonder dat ik het wist."
Ik zei: "Alle vijf binnen een uur?"
Ze gaf geen antwoord, maar zei:
"Waarom laat je niet je nummer achter
en als er dan wat vrijkomt, bel ik je?"
Ik hoef niet te vertellen dat ze nooit gebeld heeft.
Er was eigenlijk niemand die me terugbelde
van die lijst die ik heb gekregen.
Daarom, omdat ik me afgewezen voelde,
ging ik terug naar de basis en praatte met de groepscommandant.
Dat was Majoor McDow.
Ik zei: "Majoor McDow, ik heb uw hulp nodig."
Ik vertelde hem wat er gebeurd was en dit was zijn antwoord:
"James, ik zou je graag helpen."
Maar het probleem is
dat we mensen niet kunnen vertellen aan wie ze moeten verhuren.
We hebben een goede relatie met de mensen in deze gemeenschap,
en dat willen we niet verpesten."
Hij zei: "Misschien moet je het volgende doen.
Laat je familie lekker thuis blijven,
want je hebt 30 dagen verlof in een jaar.
Dus één keer per jaar
kan je naar je familie voor 30 dagen en dan kom je weer terug."
Dat vond ik niet zo'n goed idee.
Dus van hem uit ging ik weer terug naar personeelszaken
en de loketmedewerker
vertelde mij: "Jim, ik weet misschien wel wat.
We hebben iemand die weg gaat en die heeft een caravan.
Misschien heb je wel gemerkt
dat er hier overal caravanterreinen en caravans zijn.
Je kan zijn caravan waarschijnlijk voor een mooie prijs kopen,
omdat hij hier zo snel mogelijk weg wil.
Dan is je probleem opgelost.
Ik sprong dus gelijk in mijn auto en reed naar de stad om de caravan te bekijken.
Het was een kleintje,
maar onder deze omstandigheden
het beste wat ik kon vinden.
Dus kocht ik die caravan.
Ik vroeg hem: "Kan de caravan hier blijven staan,
zodat ik klaar ben,
of moet ik een ander caravanterrein zoeken?"
Hij antwoordde: "Dat weet ik niet, dat moet ik de eigenaar vragen."
Dus toen ik terug was op de basis
belde hij me en vertelde dat de eigenaar zei:
"Nee, de caravan kan niet blijven staan
want we hebben die plek al aan iemand anders beloofd."
Dat vond ik vreemd,
want er waren nog genoeg open plekken,
maar die plek was al aan iemand anders beloofd.
Wat ik dus deed --
hij zei: "Maak je niet ongerust, Jim, want er zijn genoeg carravanterreinen."
Dus liep ik weer een uitputtende lijst van caravanterreinen af.
Ik bezocht terrein na terrein.
En overal kreeg ik dezelfde soort afwijzingen
als bij het zoeken naar appartementen.
Ik kreeg gekke antwoorden,
afgezien van het feit dat er geen open plaatsen waren.
Een iemand zei: "Jim, we kunnen geen plaats aan je verhuren,
omdat er al een gekleurd gezin op het terrein woont."
Hij zei: "Het ligt niet aan mij, want ik mag jullie soort wel."
(Gelach)
Precies mijn reactie. Ik moest ook grinniken.
Hij zei: "Het probleem is,
dat als ik jou hier laat wonen, de andere huurders wegtrekken.
Dat kan ik me niet veroorloven."
Hij zei: "Ik kan je gewoon niets verhuren."
Ook al was dat ontmoedigend, ik bleef doorgaan.
Ik bleef verder zoeken.
Helemaal in een van de buitenwijken van Mountain Home
vond ik een klein caravanterrein.
Het was echt heel klein.
Er waren geen echte wegen,
geen betonnen staplaatsen,
geen omheiningen
om jouw terrein te scheiden van de andere.
Er was geen wasruimte.
Maar op dat moment
had ik gewoon geen andere keus.
Dus ik belde mijn vrouw en zei: "We gaan het gewoon doen."
Dus trokken we daar in
en werden huiseigenaar in Mountain Home in de staat Idaho.
Langzamerhand kwam alles op z'n pootjes terecht.
Vier jaar later werd ik overgeplaatst
naar Goose Bay in de provincie Labrador in Canada.
Daar zullen we het maar niet over hebben. Nog zo'n prachtige plek. (Gelach)
Ik moest dus mijn familie van Mountain Home verhuizen
naar Sharon in de staat Pennsylvania.
Geen probleem, omdat we net een nieuwe auto hadden gekocht.
Mijn moeder belde om te zeggen dat ze het vliegtuig nam.
Zo zou ze ons kunnen helpen met de kinderen tijdens de lange autorit.
Samen met Alice zorgde ze dat we onderweg genoeg te eten zouden hebben.
We vertrokken om 5 uur in de morgen.
We hadden een leuke rit en prettige gesprekken.
Tegen 18.30, 19:00 sloeg de vermoeidheid toe.
We zeiden: "Waarom stoppen we niet bij een motel,
zodat we kunnen uitrusten en morgen vroeg weer verder?"
Dus keken we uit naar een motel langs de weg.
We vonden er een met een groot knipperend bord:
'Kamers vrij!'
Daar stopten we dus.
De rest bleef op de parkeerplaats, ik ging naar binnen.
De receptioniste was net klaar met andere gasten,
andere mensen kwamen na mij binnen.
Ik liep dus naar de balie.
Ze vroeg: "Kan ik je helpen?"
Ik zei: "Ik zoek een kamer voor mijn gezin."
Ze antwoordde: "Dat is nou jammer. Ik heb net de laatste kamer verhuurd.
De eerste kamers komen pas morgen weer vrij.
Maar als je verder rijdt, een uur, misschien 45 minuten,
daar is een ander caravanterrein."
"Ja, maar", zei ik, "het bord 'Kamers vrij!' knippert nog steeds."
"Oh, sorry", zei ze, "vergeten."
En toen schakelde ze het bord uit.
Ze keek mij aan en ik haar.
Er waren andere mensen bij.
Die keek ze ook aan. Niemand zei iets.
Ik begreep de hint en ging weer naar buiten.
Ik vertelde mijn moeder, vrouw en Melanie:
"We moeten toch nog een eindje verder rijden
om een slaapplaats te vinden."
En toen we weer op weg gingen,
net voordat we het parkeerterrein verlieten,
weet je wat er gebeurde?
Het bord lichtte weer op.
En dus stond er weer: 'Kamers vrij!'
We konden toch nog een leuke slaapplaats vinden.
Niet onze eerste keus, maar veilig en schoon,
zodat we die nacht goed konden uitrusten.
Het is belangrijk om te vermelden
dat we dezelfde ervaringen hadden
van Idaho helemaal tot aan Pennsylvania.
We werden geweigerd bij hotels, motels en restaurants.
Maar we kwamen toch aan in Pennsylvania.
We betrokken een huis. Iedereen was blij om de kinderen weer te zien.
Als snel nam ik het vliegtuig naar Goose Bay,
weer een heel ander verhaal, toch?
(Gelach)
Nu zijn we 53 jaar verder.
Ik heb negen kleinkinderen, twee achterkleinkinderen.
Vijf van mijn kleinkinderen zijn jongens.
Eén is een master, één een doctor en twee studeren nog.
Twee kunnen ieder moment klaar zijn.
Ze zijn er bijna, maar nog niet helemaal. (Gelach)
Eentje zit nu al acht jaar op de universiteit.
(Gelach)
Hij is nog niet afgestudeerd, maar hij wil komiek worden.
We hopen dat hij op school blijft.
Je weet maar nooit.
Dat je thuis grappig bent, betekent niet dat je een komiek bent, toch?
(Gelach)
Wat ik wil zeggen, ze zijn allemaal voorbeeldig --
geen drugs, geen tienerzwangerschappen, ze plegen geen misdaden.
Met dat op de achtergrond,
zit ik tv te kijken,
en zag ik verslagen over de problemen in Ferguson.
Plotseling zei een verslaggeefster:
"De laatste drie maanden
zijn acht ongewapende Afro-Amerikaanse mannen
doodgeschoten door de politie, blanke huiseigenaren en burgers."
Toen viel bij mij het kwartje.
Ik zei: "Hoe komt dat? Dit is te gek voor woorden.
Waar komt de haat vandaan die mensen dit soort dingen laat doen?"
Toen belde een van mijn kleinzonen.
Hij zei: "Opa, heb je gehoord wat ze zeggen op tv?"
"Ja", zei ik.
"Ik snap het niet", zei hij.
"Wij leven zoals we doen, maar blijkbaar is rijden als zwarte,
lopen als zwarte, praten als zwarte, gewoon gevaarlijk.
Wat kunnen we nog? We gedragen ons als zoals u geleerd heeft.
Als we worden aangehouden door de politie,
dan houden we beide handen bovenop het stuur.
Als gevraagd wordt om onze papieren,
dan zeggen we: 'Ik open voorzichtig mijn handschoenenvak om de papieren te pakken.'
Als we uit de auto gehaald worden voor een fouillering,
gaan we op de grond liggen,
als ze onze kofferbak openen,
dan maken we geen kabaal, omdat u ons heeft geleerd:
'Daag de politie niet uit.
Als het voorbij is, bel ons dan maar, dan regelen wij dat.'
Wat me echt dwars zit," zei hij,
is dat onze blanke vrienden waar we mee omgaan,
zeggen als ze over dit soort ervaringen horen:
'Waarom pik je dat?
Je moet je niet laten kennen. Je moet weerwoord geven.
Je moet ze naar hun legitimatie vragen.'"
We hebben onze jongens geleerd dit te zeggen:
"Dat kunnen jullie wel doen, maar alsjeblieft niet
als wij ook in de auto zitten,
want de gevolgen voor jullie zijn heel anders
dan die voor ons."
Als grootvader, wat moet ik mijn kleinzonen nog zeggen?
Hoe zorg ik dat ze niets overkomt? Hoe hou ik ze in leven?
Door dat alles komen mensen op me af en vragen:
"Ben je boos, Jim?"
Mijn antwoord is dan:
"Ik mag niet boos zijn, die luxe kan ik me niet veroorloven.
Ik weet wat er gebeurt als ik boos wordt."
Het enige wat ik dus kan doen
is mijn verstand, energie, ideeën en ervaringen te verzamelen,
en me ervoor in te zetten om overal en altijd
alles wat ook maar racistisch lijkt te bestrijden.
Als eerste moet ik mensen voorlichten,
als tweede racisme bloot leggen,
en als laatste alles doen wat in mijn mogelijkheden ligt
om nog tijdens mijn leven racisme uit te roeien op elke mogelijke manier.
Wat ik verder doe is dit:
ik wil een beroep doen op Amerikanen.
Ik wil een beroep doen op hun humaniteit, op hun gevoel van waardigheid,
op hun gevoel van eigenwaarde en hun normen,
zodat ze niet verkeerd reageren op de situatie waarin we ons bevinden.
Wat we moeten doen, is ons sociale gevoel ontwikkelen
en dan samenkomen en samenwerken,
zodat we ons uitspreken en verzetten tegen alle vormen van waanzin.
De waanzin waarin we ongewapende mensen doodschieten,
ongeacht hun afkomst
of hun huidskleur,
ongeacht hun verscheidenheid.
Daar moeten we tegen vechten. Dat slaat nergens op.
We kunnen dat volgens mij alleen bereiken met elkaar.
Zodat mensen uit zwarte, witte, Aziatische en Spaanse gemeenschappen
zich laten horen en zeggen:
"We pikken dit gedrag niet langer."
Dank jullie wel.
(Applaus)