♪ (موسیقی) ♪
- راوی: از درس‌های قبلی می‌دانیم که
منحنی‌های تقاضا وعرضه به ترتیب چگونگی
واکنش خریداران و فروشندگان به تغییرات
قیمت یک محصول را نشان می‌دهند.
در این درس، چگونگی اثر متقابل خریداران و فروشندگان
در تعیین قیمت را نشان می‌دهیم.
بیایید با لُب مطلب شروع کنیم.
قیمت تعادلی، قیمتی است که کمیت مورد تقاضا
با کمیت تأمین شده مساوی است.
دقیقاً اینجا، و این کمیت تعادلی است.
چرا این قیمت تعادلی است؟
در هر قیمت دیگری، نیروهایی به کار می‌افتند
که قیمت را به سمت قیمت تعادلی هُل می‌دهند.
یک جورهایی شبیه توپی درون کاسه است، که در آن توپ همیشه
به موقعیتی ثابت بازمی‌گردد.
قیمت تعادلی تنها جایی است که
قیمت با ثبات است.
برای فهم چرایی‌، اولین چیزی که باید درک کرد
این است که خریداران با فروشندگان رقابت نمی‌کنند.
خریداران با دیگر خریداران رقابت می‌کنند.
خریداری که پیشنهاد قیمتِ بالاتری بدهد کالا را به دست می‌آورد.
و فروشندگان با دیگر فروشندگان از طریق پیشنهاد
فروش با قیمت‌های پایین‌تررقابت می‌کنند.
بهش فکر کنید... در یک مزایده، خریداری با بالاترین پیشنهاد قیمت، صاحب
آن قلم جنس می‌شود، و فروشنده‌ای با پایین‌ترین قیمت، فروش دارد.
فرض کنیم قیمت نفت در حال حاضر بشکه‌ای ۵۰ دلار است
که بالای قیمت تعادلی بشکه‌ای ۳۰ دلار است.
در ۵۰ دلار، کمیت تأمین شده بیشتر از کمیت مورد تقاضا است
پس می‌گوییم مازاد وجود دارد. خب چه می‌شود؟
وقت حراجه!
وقتی مازادی وجود دارد، فروشندگان نمی‌‌توانند با
قیمت فعلی به اندازه‌ای که می‌خواهند
بفروشند؛ پس فروشندگان انگیزه‌ای برای اندکی کاهش در قیمت‌ها دارند
تا بتوانند از فروشندگان دیگر پیشی بگیرند و بیش‌تر بفروشند.
قیمت تا زمانی که کمیت مورد تقاضا برابر با کمیت تأمین شده باشد
سقوط می‌کند، و تعادل به دست می‌آید.
حالا فرض کنیم که قیمت کم‌تراز قیمت تعادلی است
مثلاً بشکه‌ای ۱۵ دلار.
در بشکه‌ای ۱۵ دلار، کمیت مورد تقاضا از
کمیت تأمین شده فراتر می‌رود، یعنی کسری.
و حالا چی؟ وقتی کسری وجود
دارد، خریداران نمیتوانند با قیمت کنونی
مقداری که میخواهند را تهیه کنند پس برای خرید بییشتر با
پیشنهاد قیمتی بالاتر به رقابت باهم میپردازند.
حالا چون‌که یافتن خریداران ساده است،
فروشندگان نیز انگیزه‌ای برای افزایش قیمت دارند.
قیمت تا زمانی که کمیت مورد تقاضا با کمیت تأمین شده برابر شود افزایش می‌یابد
و تعادل به دست می‌آید.
در هر قیمتی به جز قیمت تعادلی
انگیزه‌ی خریداران و فروشندگان قیمت را
به سمت قیمت تعادلی هُل می‌دهد.
تنها قیمت تعادلی ثبات دارد.
حالا نگاهی عمیق‌تر به تعادل بازار و برخی
ویژگی‌هایش می‌اندازیم.
به یاد داشته باشید که نفت، مصرف‌کنندگان
و کاربردهای بسیار متفاوتی دارد
که هر کدام معادل، جایگزین و ارزش خود را دارند.
در هر قیمت مشخصی برای نفت، گروهی از خریداران
هستند که برای نفت آنقدری ارزش قائل هستند که در آن قیمت متقاضی هستند.
و همانطور که قیمت تغییر می‌کند، خریداران و مصارفشان هم تغییرمی‌کند.
در سمت عرضه، در هر قیمتی روی منحنی عرضه گروهی از
تأمین‌کنندگان را می‌بینیم که هزینه‌ی استخراج برایشان بقدری پایین است
که در آن قیمت سودآور باشند.
در قیمت تعادلی، این گروه‌های با ارزش بالاتر خریداران هستند
و این گروه‌های با ارزش پایین‌تر خریدار نیستند.
(قژقژ اسباب‌بازی)
همینطور توجه کنید که هر
فروشنده‌ای هزینه‌ای پایین‌تر از غیرفروشندگان دارد.
از آنجایی که خریدارانِ با بالاترین ارزش خرید می‌کنند
و فروشندگانِ با کم‌ترین هزینه می‌فروشند،
منفعت حاصل از داد و ستد (تفاوت بین
ارزشی که یک کالا خلق می‌کند و هزینه‌اش) بیشنیه می‌شود.
بعلاوه، در کمیت تعادلی، هر داد و ستدی که بتواند
ارزشی بسازد، تا آخرین مبادله‌ای که در آن ارزش برای خریداران
دقیقاً با هزینه‌ی فروشندگان برابر است، ارزش می‌سازد.
- [صدای بم] اینه!
- راوی: در بازاری آزاد، مبادله‌ی بدون بهره‌وری کامل از منافع
و مبادله‌‌ی اسراف‌کارانه وجود ندارد.
اگر کمیت مبادله شده بیش‌تر از
کمیت تعادلی باشد، برای مثال،
چاه‌های نفت عمیق و گرانی را برای تولید بیش‌تر
اردک لاستیکی حفرمی‌کردیم که این کار اسراف است.
- [صدایی با ناله] وای نه!
-راوی: در بازاری آزاد، خریداران و فروشندگان که مطابق با منافع خودشان
عمل می‌کنند، در قیمت و کمیتی به هم
می‌رسند که نفت تولید شده به دست فروشندگانِ با پایین‌ترین هزینه
به خریدارانِ با بالاترین ارزش به صورتی تخصیص می‌یابد
‌که منفعت حاصل از مبادله (مجموع مزایای خریداران و فروشندگان) بیشینه شود.
[تشویق جمعیت]
این یکی از دلایلی است که آدام اسمیت گفت:
فرآیندهای بازار مثل دستی نامرئی عمل می‌کنند که
منفعت اجتماعی را ارتقاء می‌دهد
اگر مایل به امتحان خودتان هستید روی «سوالات تمرینی» کلیک کنید.
یا اگر آماده‌ی جلوتر رفتن هستید روی «ویدیوی بعدی» کلیک کنید.
♪ (موسیقی) ♪