(Müzik)
Yaklaşık 43 bin yıl önce
yavru bir mağara ayısı günümüzde Slovenya'nın kuzeybatı
sınırındaki Rolling Hills'de öldü.
Binlerce yıl sonra, Almanya'nın güneyinde bir mamut öldü.
Bundan birkaç yüzyıl sonra ise, kızıl akbaba da
aynı civarda öldü.
Bu hayvanların ölümleri hakkında nerdeyse hiçbir şey bilmiyoruz,
ama bu canlılar farklı zamanlarda ve yerlerde yaşamış olsalar da
aynı şaşırtıcı kaderi paylaştılar.
Ölümlerinden sonra, her birinin iskeletlerinden
alınan kemikler ile ustalıkla
bir flüte dönüştürüldü.
Bir an için
40 bin yıl önce bir mağara adamı olduğunuzu düşünün.
Ateşe hükmediyorsunuz.
Avlanmak için basit araçlar yapmışsınız.
Kışın sizi sıcak tutması için hayvanların derisinden
giysi yapmayı öğrenmişsiniz.
Yeni bir şey keşfetmek için ne seçerdiniz?
Hava molekülleri içinde titreşimler yaratan flütü
icat etmek saçma görünse de,
atalarımızın tam olarak yaptıkları bu.
Bu buluş şaşırtıcı bir şekilde
icatların tarihini ortaya çıkardı.
İnsanlar bazen hayatta kalabilmek,
çocuklarını besleyebilmek ya da yakındaki köyü ele
geçirebilmek için yeni fikirler çıkardılar.
Ama genellikle yeni fikirler
insanların eğlendiği bir dünyada
ortaya çıkarlar.
İşte gerçekten şaşılası bir şey;
Önemsiz gibi görünen eğlenceli buluşların çoğu
bilim, politika ve toplumda önemli değişikler
meydana getirdiler.
Modern zamanın en önemli buluşunu ele alalım:
programlanabilen bilgisayarlar.
Bilinen hikaye bilgisayarların askeri teknolojiden sökün ettiğidir,
çünkü birçok eski bilgisayar savaş döneminde
roket yönü hesaplamak ya da kodları çözümlemek için kullanıldı.
Ama aslında modern bilgisayarların kökeni
hayal edebileceğinizden
daha eğlenceli
hatta daha müzikaldir.
Sadece içine üflenip ses çıkartılan flütün
arkasındaki fikir
iki bin yılı aşkın bir süreden önce
ilk organı üretmek için modifiye edildi.
Üstündeki mandallara basarak ses çıkaran
bir çeşit müzik klavyesi üretimi gibi
bir fikir ortaya atıldı.
Şimdiki klavyeler organdan, klavsenden, harpsikordan
piyanoya evrildi.
19. yüzyılın ortalarında,
birçok mucit klavyeyi kullanarak
sesleri değil de harfleri çıkarsak ya dedi.
Aslında ilk daktiloya
"yazma harpiskoru" deniliyordu.
Flüt ve müzik daha birçok muhteşem buluşlara ön ayak olmuştur.
Bin yıl önce,
İslamın altın çağını yaşadığı dönemlerde,
Bağdatlı üç kardeş otomatik çalan
bir alet icat etti.
Ona "kendi kendine çalan enstrüman" dediler.
Aslında bu enstrüman devasa bir müzik kutusuydu.
Çalınacak tüm şarkıların yönergeleri kutunun içine yerleştirilen
dönen bir silindire kodlanmıştır.
Eğer kutundan farklı müzik dinlemek isterseniz,
farklı kodu olan bir silindirle değiştirmeniz yeterli.
Bu enstrüman kendi türünün ilk örneğidir.
Programlanabilirdi.
Bu ciddi anlamda büyük bir sıçrama oldu.
Bu icatla beraber ilk kez yazılım ve donanım
fikirleri kafalarda filizlenmeye başlamıştı.
Bu muhteşem fikir bize bir savaş enstrümanı gibi
bir fetih gibi ya da bir
gereklilikmiş gibi gelmedi.
Bu müzik çalan makineyi izlemek bize garip bir zevk verdi.
Aslında programlanabilir makine fikri
700 yıl boyunca müzikle ayakta tutuldu.
1700'lü yıllarda müzikli makineler
Paris'in elit partilerinde yerini aldı.
Şovmenler fiziksel hareketleri kontrol etmek için
''otomat'' dedikleri aynı kodlu silindirleri kullanarak
bir tür ilkel robot geliştirdi.
Bunlardan en meşhuru,
sizin de tahmin edeceğiniz gibi
otomatik bir flüt çalar,
Fransız mucit Jacques de Vaucanson tarafından icat edildi.
De Vaucanson robot müzisyenini tekrar düzenlerken
aklında başka bir fikir vardı.
Eğer hoş sesler çıkartmak için makineler programlanabiliniyorsa,
neden kumaşlar için de hoş renk dokumaları yapılmasın ki?
Müzik notalarını temsil eden silindir pimlerini kullanmak yerine
farklı renklerdeki iplikler kullanılabilirdi.
Kumaşınızda yeni bir model isterseniz,
yeni bir silindir programlayın yeter.
Bu ilk programlanabilir dokuma tezgahıydı.
Ama bu silindirler çok pahalıydı ve çok zaman alıyordu,
ama, yarım yüzyıl sonra,
Jacquard adında başka bir Fransız mucit,
metal silindirlerin yerine
delikli kart kullanmak fikrini hayata geçirdi.
Kağıdın cihazı programlama açısından çok daha ucuz ve daha esnek
bir yöntem olduğu anlaşıldı.
Bu delikli kart sistemi, Viktorya dönemi mucitlerinden Charles Babbage'a
şimdiye kadar tasarlanmış
ilk gerçek programlanabilir bilgisayar olan analitik makineyi tasarlaması için
ilham vermiştir.
Delikli kartlar bilgisayar programcıları tarafından
ancak 1970'lerde kullanıldı.
Şimdi şu soruyu kendinize sorun:
Modern çağ bilgisayarlarının icadına ne zemin hazırladı?
Evet, askeriyenin çok büyük bir katkısı var
ancak aynı zamanda diğer katkı sağlayan şeyler de var:
müzik kutuları,
flüt çalan robotlar,
harpsikor klavyeler,
kumaşa dokunmuş renkli desenler
ve bunlar hikayenin sadece küçük birer parçası.
Dünyayı değiştiren fikir ve teknolojilerin
uzun bir listesi var:
halk müzeleri, kauçuk,
olasılık teorisi, sigorta işi
ve dahası.
Gereksinimler her zaman icatlara zemin hazırlamaz.
Oyunbaz ruh hali temelde araştırmacıdır,
çevremizdeki dünyada yeni olanaklar aramaktır.
Basit zevk ve eğlence ile başlayan birçok tecrübe
bizi büyük bir dönüm noktasına götüren
bir arayışın sonucudur.
Şimdi, bence bunun, çocuklarımıza okulda verilen eğitim şekli
ve yeniliğin teşvik edilmesi üzerinde olası sonuçları vardır.
Ancak oyun ve haz hakkında bu şekilde düşünmek
bundan sonra olacakları keşfetmekte bize yardımcı da olur.
1750 yılında yaşadığınızı ve
19. ve 20. yüzyıllarda toplumda oluşan
büyük değişiklikleri kavramaya çalıştığınızı düşünün:
otomatik makineler, bilgisayarlar,
yapay zeka,
Paris sosyetelerini eğlendiren
programlanabilir bir flüt
o zamanlar başka herhangi bir şey kadar güçlü ipucu olabilirdi.
En iyi ihtimalle bir eğlenceye benziyordu,
ciddi bir yararlılığı yoktu,
ama sonradan bunun dünyayı yerinden oynatacak
bir devrimin başlangıcı olduğu ortaya çıktı.
İnsanlar en çok eğlendiği yerde
geleceği bulacaksınız.