اگر از موزهای با مجموعههایی از هنر مدرن و معاصر دیدن کنید٬
ممکن است آثاری ببینید که این واکنش را برمیانگیزند٬
«گربهی من هم میتونه اینو درست کنه٬ این کجاش هنریه؟»
جنبشی با نام اکپرسیونیسم انتزاعی٬ که مکتب نیویورک هم خوانده میشود٬
این واکنش را معمولا زیاد میگیرند.
اکپرسیونیسم انتزاعی در سال ۱۹۴۳ آغاز شد
و پس از پایان جنگ جهانی دوم توسعه پیدا کرد.
مشخصه آنها نقاشیهای بزرگ و در درجه اول انتزاعی است٬
ترکیببندیهای کلی بدون تمرکز بر روی نقاط خاص٬
بخشهای گستردهی رنگ که مجسم کننده و برانگیزانندهی احساسات هستند.
دستهای از هنرمندان که به عنوان اکپرسیونیست انتزاعی شناخته میشوند
شامل بارنت نیومن با بستههای وجودی اش٬
ویلیام دکونینگ برای زن تقلید شدهاش٬
هلن فرانکنتالر٬ که لکههای خیس را ساخته است
و دیگران هستند.
اما احتمالا مشهورترین٬ تاثیرگذارترین٬ و سردستهی آنها
جکسون پولاک بود.
بیشتر کارهای او بلافاصله قابل تشخیص هستند.
انها تودههای درهمی از خطوط رنگ را نمایان میکنند
که به هر طرف بر روی بوم در حال حرکت هستند.
و مطمئنا٬ این بخشهای هرج و مرج گسترده و تاثیرگذار هستند٬
اما چه چیز خاصی در آنها هست؟
آیا او تنها رنگ را به صورت تصادفی روی بوم نپاشیده است؟
هر کسی نمیتواند این کار را بکند؟
خوب٬ جواب این سوالها هم بله است هم خیر.
با وجود اینکه پولاک از تکنیکی استفاده کرده است که هر کسی
بدون آموزش هنری هم قادر به اجرای آن است٬
فقط او میتوانست نقاشیهایش را بکشد.
این تناقض مربوط به ریشههای کار او است
که در طراحیهای خودکار سورئال آندره ماسون و دیگران دیده میشود.
ظاهرا این سورئالیستها مستقیما از ناخودآگاه طراحی میکردند
تا حقیقت نهفته در باطنشان را آشکار کنند.
گاهی به جای تصور کردن یک چیز و بعد کشیدن آن٬
آنها اجازه میدادند دستانشان به صورت خودکار حرکت کنند
و بعد اشکال آشنایی که در خط خطیها ایجاد میشد را برجسته میکردند.
و بعد از آنکه پولاک از نمایش دادن فاصله گرفت٬
او پاشیدن یا نقاشی فعال را ساخت که از اصولی کلی پیروی میکردند٬
بنابراین او یک تکنیک امضایی ایجاد کرد
و هیچگاه دنبال اشکال یا پیامهای نهفته در کلمات نبود.
اول٬ او بوم را از روی سه پایه برداشت و روی زمین پهن کرد٬
که خود یک کار خرابکارانه بود.
بعد٬ با رقصی کنترل شده٬ بر روی تمام بوم قدم زد٬
و رنگهای صنعتی را بوسیله همزنها و ابزارهای دیگر روی آن پاشید٬
درحالی که سرعت و جهت خود را تغییر میداد
تا نحوهی تماس رنگ با سطح را کنترل کند.
این حرکتها٬ مثل خط خطیهای سورئالیستها٬
ظاهرا زادهی ناخودآگاه پولاک بودند.
اما بر خلاف سورئالیستها٬
که تصاویرشان مفاهیم پنهان در ناخودآگاه را بیان میکرد٬
ظاهرا پولاک به این شکل روان خود را به صورت فیزیکی آشکار کرده است.
نقاشیهای او خود امضاهای ذهن او هستند.
از نظر تئوری٬ هرکس میتواند نقاشیای بسازد که برگردان ذهنش باشد.
پس چرا پولاک اینقدر خاص است؟
خوب مهم این است که به یاد داشته باشیم گرچه هرکسی میتوانست کاری که او کرده را بکند٬
او و سایر پیروان مکتب نیویورک بودند که در واقع آن کار را انجام دادند.
آنها قراردادهای نقاشی که قرنها وجود داشتند را از بین بردند٬
و جهان هنر را به تامل مجدد درباره آنها واداشتند.
اما دلیل دیگری که باعث برجسته باقی ماندن آثار جکسون پولاک شده است
در چیزهایی است که به وجود آورده است٬ آنها تناقضات جذابی را مجسم میکنند.
برای مثال٬ چون روش پولاک
باعث به وجود آمدن سطوح نقاشی شدهی افقی رادیکال شد٬
شبکهی خطوط نقاشی شده میتوانند توهم یک عمق بی انتها را به وجود بیاورند
وقتی که از نزدیک به آنها نگاه کنید.
و به نظر میرسد که آشوب این آشفتگی درهم هرگونه تسلطی را به مبارزه میطلبد٬
اما در واقعا آنها محصول روندی
هرچند برنامه ریزی نشده٬ اما عمدی و حساب شده هستند.
این ویژگیها موجب شهرت پولاک شده است٬
و در تاریخ هنر٬
او را به عنوان یک هنرمند نابغه به جایگاه افسانهای
قهرمانان رساندهاند.
بنابراین به جای هموار کردن راه برای همهی ذهنهای خلاق٬
متاسفانه کارهای او به جنبهی بسیار قدیمی نخبه گرایانهی هنر قوت بخشیده است.
نخبه گرایانه٬
خلاقانه٬
یا هر چیزی که آن را بخوانید٬
تاریخی که اکسپرسیونیسم انتزاعی را در بر گرفته است
چیزی نیست که یک گربه٬ هرچقدر هم با استعداد بتواند آن را ادعا کند.