Bayeku'ya hoş geldiniz.
Ikorodu, Lagos'ta yaşayan bir nehir halkı.
Nijerya boyunca uzanan bir çok nehir
topluluklarının temsili bir örneği.
Öyle ki bu toplumlarin, su
yolları istilacı su bitkisi
tarafından kuşatılmış.
Bu toplumların ekonomik
yaşamları engellenmiş;
Balıkçılık, şu ulaşımı ve ticaret
zarar görmüş.
Öyle ki, balık alanları ufalmış,
çocuklar bazen günlerce bazen de
üst üste haftalarca okula gidemez olmuş.
Kim böyle yuvarlak yapraklı, şişik saplı
ve gösterişli lavanta çiçekli bir bitkinin
bu topluluklarda bu kadar tahribata sebep
olabileceğini tahmin edebilirdi.
Bu bitki sümbül olarak bilinir ve
botanik adi Eichhornia Crassipestir.
İlginçtir ki, Nijerya'da bu bitki aynı
zamanda tarihi olaylar ve efsanelerden
türemiş adlarla bilinir.
Bazı yerlerde adi Babangidadir.
Babangida,
askeriyeyi ve askeri ihtilali hatırlatır.
Sana, korku ve baskı aşılar.
Nijerya'nın parçası olan Niger deltasında
bitki Abiola olarak bilinir.
Abiola dendiginde, akla iptal edilen
seçimler gelir ve sen kırılan hayalleri
düşünürsün.
Nijerya'nın güneybatısında, bu bitki
Gbe'borun olarak bilinir.
Gbe'borun bir Yoruba tabiridir.
Dedikodu ve laf taşıyıcı anlamına gelir.
Dedikodu dendiğinde, hızla coğalmayı ve
yıkımı düşünürsün.
Nijerya'nın, Igala dili konuşulan kısmında
bitki, A Kp'iye Kp'oma olarak bilinir ve
bunu duyduğunda ölümü düşündürür, direkt
tercümesi "anne ve çocuğun ölümüdür".
Benim bu bitkiyle karşılaşmam
2009 yılında oldu.
Amerika'dan, Nijerya'ya taşınmamdan kısa
kısa bir süre sonraydı.
Amerika'daki işimden ayrılıp,
içten yükselen inanç sıçramasını
dinleme kararı alarak
Nijerya'da sürdürülebilir kalkınma
alanında yapılabilecek çok işin olduğunu
düşünmeye başlamıştım.
Böylece 2009 yılında, daha doğrusu
2009 yılının sonunda, Lagos'ta Üçüncü
Ana Köprünün üzerindeydim.
Soluma baktım ve çok dikkat çekici bir
manzarayla karşılaştım.
Bu balıkçı botlarına dolaşmış
çok yoğun su sümbülü tabakalarıydı.
Bu görüntü bana çok acı vermişti çünkü
kendi kendime, bu perişan halkın her gün
karşılaştığı kısıtlamayla nasıl yaşamaya
çalıştığını düşündüm.
"Daha iyi bir yol olmalı." dedim.
Çift taraflı bir kazançla hem yosunları
temizleyerek cevre bakımını sağlamak,
hem de bu bitkiden zarar gören topluluklar
için ekonomik kazanç üretmek.
O an benim için bir kıvılcımdı.
Böylece bu bitkinin faydalı kullanımları
konusunda araştırmaya başladım.
Bir çok seçenekten en çok
bir tanesinden etkilendim.
Bu bitkinin el işlerinde kullanımıydı.
Bu harika bir fikirdi.
Şahsen, el işlerini severim.
Özellikle bir hikayeyle örülmüş olanları.
Düşündüm ki bu iş teknik beceri talep
etmeden topluma kolayca aşılanabilir.
Kendi kendime "Üç basit adımla,
büyük çözüme ulaşacağım." diye düşündüm
İlk adım: Şu yollarına çıkmak ve
sümbülleri biçmek.
Bu şekilde erişimi sağlarsın.
ikinci adımda, sümbül saplarını kurutursun
Üçüncü adımda, sapları dokuyarak
ürünler oluşturmaya başlarsın.
Üçüncü adım ise zor olan kısımdı.
Bakın, ben bir bilgisayar uzmanıyım,
yaratıcı sanatlar alanında değilim.
Bu sebeple, dokuma öğrenme
arayışım başlamış oldu.
Bu arayış beni Ibadan'da, Sabo
denilen bir topluma götürdü.
Sabo, "Yabancıların Konağı" demektir.
Topluluk da çoğunlukla ülkenin
kuzeyinden gelen kişilerle doludur.
Böylelikle elime gerçek anlamda
kuru sapları aldım ve kapı kapı
dolaşarak, bu sümbül saplarını nasıl
örebileceğimi soruşturmaya başladım.
Beni Malam Yahaya
kulübesine yönlendirdiler.
Ama küçük bir problem vardi.
Ne onlar İngilizce konuşuyorlardı,
ne de ben Hausa dili konuşabiliyordum.
Lakin küçük çocuklar yardıma
ve tercüme etmeye geldiler.
Bu sayede kuru sümbül saplarını örerek,
bu küçük su sümbülü saplarını, bu
uzun iplere dönüştürme eğitimim başladı.
Elimdeki uzun ipler sayesinde,
üretime başlamaya hazırdım.
Bu ayrıca bir ortaklığın da başlangıcıydı.
Hintkamışından sepet üreticilerle,
yeni ürünler düşündük.
Elimde bununla kendimden emin hissettim.
Sayesinde, nehir insanlarına geri dönüp
sıkıntılarını refaha çevirecektim.
Bu yabanı otları alıp, gerçekten örerek
satılabilecek ürünlere dönüştürecektik.
Burada, kalemlerimiz, sofra takımımız,
cüzdanlarımız, mendil kutularımız var.
Bu sayede, insanlara su sümbülünü
farklı bir açıdan görmesini sağlamak var.
Su sümbülünü değerli, estetik, dayanıklı,
çetin, elastik olarak görmek,
bitkinin adlarını ve yaşamları değiştirdi.
Gbe'borun, dedikodudan Olusotan, masalcıya
A kp'ye Kp'oma, "ana ve çocuk katilinden",
"ana ve çocuğa geçim
sağlayıcıya" değişti.
Sözlerimi Michael Margolisten alıntıyla
bitirmek istiyorum.
"Eğer bir kültürü tanımak istiyorsan,
onların hikayelerini dinle.
Şayet, bir kültürü değiştirmek istiyorsan,
onların hikayelerini değiştir."
Bu şekilde, Makoko topluluğundan,
Abobiri'de, Ewoi'de, Kolo'da, Owahwa'da,
Esaba'da hikayeleri değiştirdik.
Tesekkürler. (Alkış)