Đây là một con sông.
Đây là một dòng suối.
Đây là một con sông.
Tình trạng này đang diễn ra trên khắp cả nước.
Có đến hơn 10 ngàn dặm
sông suối khô cạn trên nước Mỹ.
Trên bản đồ này,
những khu vực có tranh chấp về nguồn nước được tô màu.
Vấn đề tương tự cũng đang xuất hiện ở phía Đông.
Lý do khác nhau tùy vào từng tiểu bang,
nhưng phần lớn là đều rất chi tiết.
Chỉ riêng ở bang Montana đã có 4000 dặm
sông suối khô cạn.
Chúng là nơi cá và các động vật hoang dã khác sinh sôi,
Chúng là những huyết mạch của hệ sinh thái,
và chúng thường là những huyết mạch khô cạn.
Tôi muốn kể một câu chuyện
của một trong những con sông khô cạn đó
bởi vì đó là một hình mẫu cho câu chuyện lớn hơn.
Đây là Lạch Prickly Pear.
Nó chảy qua một khu dân cư
trải dài từ Đông Helena đến Hồ Helena.
Nó nuôi dưỡng cá
bao gồm cả cá hồi đốm Bắc Mĩ,
cá hồi nâu và cá nhiều màu.
Gần như hàng năm
trong hơn 100 năm nay,
nó trở nên như thế này vào mùa hè.
Chuyện đã xảy ra như thế nào?
Hãy quay lại thời điểm bắt đầu là những năm cuối của thế kỉ XIX
khi mà con người bắt đầu xây dựng nhà cửa ở Montana.
Nói ngắn gọn, đã từng có rất nhiều nước
và không có quá nhiều người.
Nhưng nhu cầu nước ngày càng cao
những người đến định cư trước tiên quan tâm đến vấn đề này,
năm 1865, Montana thông qua đạo luật đầu tiên về nước.
Về cơ bản, đạo luật quy định tất cả mọi người định cư xung quanh
đều có thể dùng chung dòng suối.
Tệ thay, ngày càng có nhiều người muốn dùng chung dòng suối,
và những người đầu tiên đến đó
đủ lo lắng để cho gọi luật sư.
Những vụ kiện mở màn xuất hiện
vào năm 1870 và 1872,
tất cả đều liên quan đến Lạch Prickly Pear.
Đến năm 1921,
Tòa án tối cao Montana
đã ra phán quyết trong trường hợp Lạch Pricky Pear
rằng những người đến đầu tiên
có quyền ưu tiên trong việc sử dụng nước.
Điểm mấu chốt ở đây là những quyền ưu tiên đó.
Vấn đề là hiện nay, mọi nơi trên phía Tây
đều xảy ra tình trạng như thế này.
Một số trong những dòng sông đó
có lượng nước, mà những người ưu tiên được quy định để sử dụng, nhiều gấp 50 đến 100 lần
lượng nước trên thực tế.
Và những người có quyền ưu tiên,
nếu họ không sử dụng quyền của mình,
họ sẽ đối mặt với việc mất quyền lợi,
cũng với những giá trị kinh tế gắn cùng với nó.
Vì vậy họ không có động cơ để giữ gìn nguồn nước.
Và vấn đề không chỉ là do số người,
mà còn là do hệ thống luật pháp tự nó không khuyến khích sự tiết kiệm.
bởi vì bạn sẽ mất quyền dùng nước nếu bạn không sử dụng nó.
Và sau hàng thập kỉ kiện tụng
và 140 năm kinh nghiệm,
các dòng sông vẫn trở nên như thế này.
Đó là một hệ thống đổ vỡ.
Không tồn tại một động cơ để bảo tồn nguồn nước,
bởi nếu bạn không dùng quyền ưu tiên,
bạn sẽ mất quyền đó.
Và tôi chắc các bạn đều biết rằng, điều này đã tạo ra rất nhiều tranh cãi
giữa những người nông dân và những người bảo vệ môi trường.
Được rồi. Giờ tôi chuẩn bị đổi chủ đề đây.
Phần lớn các bạn đều sẽ rất phấn khởi khi biết rằng
phần còn lại của bài thuyết trình là miễn phí.
Và một số sẽ phấn chấn khi biết rằng nó liên quan đến bia.
(Tiếng cười)
Có một hiện tượng đang diễn ra trên toàn nước Mĩ,
đó là sự quan tâm của các công ti
về dấu ấn nước (water footprint) của họ.
Họ quan tâm tới việc đảm bảo một lượng nước cần thiết,
họ đang cố gắng để sử dụng nước thực sự hiệu quả,
và họ đang chú ý tới sự ảnh hưởng của việc sử dụng nước
tới nhãn hiệu của mình.
Vậy đấy, đây là một vấn đề quốc gia,
nhưng tôi đang chuẩn bị nói với bạn một câu chuyện khác ở Montana,
và nó liên quan tới bia.
Tôi cá là bạn không biết rằng cần 5 cốc nước
để làm ra một cốc bia.
Nếu bạn tính cả đến sự thất thoát
thì cần tới hơn một trăm cốc nước để làm ra một cốc bia.
Hiện nay, những người pha chế bia ở Montana
đã cố gắng rất nhiều
để tiết kiệm nước,
nhưng họ vẫn sử dụng tới hàng triệu gallon nước.
Ý tôi là, trong bia có nước.
Vậy họ có thể làm gì
với dấu ấn nước còn lại,
điều sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng
tới hệ sinh thái?
Những hệ sinh thái ấy vô cùng quan trọng
với những người ủ bia ở Montana và khách hàng của họ.
Suy cho cùng, có một mối ràng buộc
giữa nước và nghề cá.
Và đối với một số người, có một mối ràng buộc rất mật thiết
giữa nghề cá và bia.
(Tiếng cười)
Và những người pha chế ở Montana và khách hàng của họ đang lo lắng,
và họ đang tìm một giải pháp;
Vậy làm thế nào để họ sử dụng những dấu ấn nước còn lại?
Hãy nghĩ về Prickly Pear.
Cho đến bây giờ,
sự quản lí nước trong kinh doanh
chỉ bó hẹp trong đo lường và giảm thiểu,
và chúng tôi đang tính đến bước tiếp theo
là tái tạo.
Hãy nghĩ về Prickly Pear.
Ở đó có một hệ thống đổ vỡ.
Bạn không có động lực để bảo tồn nguồn nước,
bởi vì bạn sẽ mất quyền ưu tiên nếu không sử dụng chúng.
Và chúng tôi quyết định liên kết hai thế giới đó lại --
thế giới của các công ti
với dấu ấn nước của họ
và thế giới của những người nông dân
với những quyền ưu tiên của họ trên những con sông.
Tại một số bang,
những người có quyền ưu tiên
có thể để nước của họ ở lại dòng sông
trong khi vẫn bảo vệ chúng một cách hợp pháp
và giữ quyền ưu tiên.
Suy cho cùng,
đó là quyền của họ,
và nếu họ muốn dùng quyền đó
để giúp những đàn cá sinh sôi trên những dòng sông,
thì đó là quyền của họ.
Nhưng họ không có động lực để thực hiện.
Vì thế, sau khi làm việc với những xí nghiệp nước địa phương,
chúng tôi tạo ra động cơ cần thiết.
Chúng tôi trả tiền cho việc giữ nước lại.
Đó là những gì đang diễn ra tại đây.
Người này đã đồng ý
và đang đóng thiết bị lấy nước lại,
để nước chảy bình thường trên dòng sông.
Anh ta không hề mât quyền của mình,
anh ta chỉ chọn áp dụng quyền đó,
hay một phần của nó,
cho dòng sông, thay vì cho đất liền.
Bởi vì anh ấy là một người có quyền ưu tiên,
anh ta có thể giữ cho nó không bị sử dụng bởi những người khác.
Được chứ?
Anh ta được trả để giữ nước ở lại dòng suối.
Người đàn ông này đang đo lượng nước
mà anh ta sẽ không lấy khỏi dòng sông.
Sau đó chúng tôi sẽ đem lượng nước đo được
chia ra làm hàng ngàn phần lợi tức nhỏ.
Mỗi phần có một số seri và một chứng nhận,
sau đó những người pha chế rượu và những người khác
mua những chứng nhận đó
như một cách để đưa nước
trở lại những hệ sinh thái xuống cấp.
Những người pha chế trả tiền
để tái tạo lại lượng nước ở dòng sông.
Việc này cung cấp một cách thức
đơn giản, rẻ, và đáng kể
để đưa nước trở lại những hệ sinh thái xuống cấp,
trong khi đưa ra lựa chọn kinh doanh cho những người nông dân
và một cách thức đơn giản giải quyết vấn đề dấu ấn nước
cho các công ti kinh doanh.
Sau 140 năm tranh cãi
và 100 năm với những dòng suối khô cạn,
một tình trạng mà kiện tụng và các quy định
chưa giải quyết được,
chúng tôi kết hợp một giải pháp dựa trên thị trường
với những người sẵn sàng mua và bán --
một giải pháp không cần tới kiện tụng.
Đó là cung cấp
những người quan tâm tới dấu ấn nước của họ
một cơ hội thực sự
để đưa nước tới những nơi cần thiêt,
tới những hệ sinh thái xuống cấp,
trong khi
đem lại cho người nông dân
một lựa chọn kinh tế ý nghĩa
về việc nước của họ sẽ được sử dụng như thế nào.
Những hợp đồng đó tạo ra những liên minh chứ không phải đối thủ.
Chúng liên kết mọi người hơn là chia rẽ họ.
Và chúng cung cấp những sự trợ giúp kinh tế cần thiết cho cộng đồng nông thôn.
Và quan trọng nhất, nó đang mang lại hiệu quả.
Chúng tôi đã đưa được hơn bốn tỉ gallon nước
về các vùng sinh thái.
Chúng tôi đã liên kết những người nắm quyền ưu tiên
với những ngưởi ủ bia ở Montana,
với những khách sạn và doanh nghiệp chè ở Oregon
và với những công ti công nghệ cao dùng có nhu cầu nước rất lớn ở vùng phía Tây Nam.
Và khi chúng ta tạo nên những liên kết ấy,
chúng ta có thể và chúng ta sẽ
biến những nơi thế này thành thế này.
Cảm ơn các bạn rất nhiều.
(Vỗ tay)