Τι είναι αυτός ο ήχος;
Ανάλογα με το ποιον ρωτάς,
ο τριγμός των αρθρώσεων είναι είτε ο ήχος μιας γλυκιάς ανακούφισης
ή ο ενοχλητικός θόρυβος μιας αηδιαστικής συνήθειας.
Στ' αλήθεια όμως. Τι είναι αυτός ο ήχος;
Γιατί όταν οι αρθρώσεις κάμπτονται με συγκεκριμένο τρόπο ακούγονται έτσι;
Οι επιστήμονες έχουν δώσει διάφορες εξηγήσεις
όπως η γρήγορη διάταση των συνδέσμων
ή σε σοβαρές περιπτώσεις, η άμεση τριβή μεταξύ των οστών.
Όμως η πιο συνήθης αιτία
που οι τεντωμένες σας αρθρώσεις ακούγονται σαν φυσαλίδες που σκάνε
είναι επειδή, βασικά, υπάρχουν φυσαλίδες εκεί μέσα.
Το πιο εύκολο κρακ γίνεται από τις αρθρώσεις των δακτύλων
όμως πολλοί το κάνουν και στους σπονδύλους του λαιμού και της πλάτης,
ακόμα και στα ισχία, τους καρπούς, τους ώμους και ούτω καθεξής.
Όλες αυτές οι αρθρώσεις είναι διαρθρώσεις
και είναι οι πιο ευκίνητες στο σώμα.
Ο χώρος μεταξύ των δύο οστών είναι γεμάτος με ένα παχύρευστο υγρό,
το αρθρικό υγρό, που περιέχει μεγάλα λιπαντικά μόρια
όπως το υαλουρονικό οξύ και η λουμπρικίνη.
Το αρθρικό υγρό έχει περίπου την υφή του κρόκου ενός αυγού
και ο βασικός του σκοπός είναι να προστατεύει τα οστά
και να διευκολύνει τη μεταξύ τους διολίσθηση.
Επιπλέον, περιέχει φαγοκύτταρα
που απομακρύνουν τυχόν οστέινο ή χόνδρινο νεκρωμένο ιστό, που ίσως καταλήγει εκεί.
Ο λόγος που το υγρό έχει σημασία στο κρακ των αρθρώσεων
είναι πως, όπως και άλλα υγρά στο σώμα,
περιέχει πολλά διαλυμένα μόρια αερίων.
Όσοι έχουν αυτή τη συνήθεια ξέρουν, πως για έναν ικανοποιητικό ήχο
τεντώνεις την άρθρωση περισσότερο απ' όσο πάει κανονικά
κάμπτοντας τα δάκτυλα προς τα πίσω, για παράδειγμα.
Όταν γίνεται αυτό, τα οστά απομακρύνονται το ένα από το άλλο.
Ο χώρος μεταξύ τους διευρύνεται,
αλλά ο όγκος του αρθρικού υγρού παραμένει σταθερός.
Αυτό δημιουργεί μια ζώνη χαμηλής πιέσεως
που έλκει τα διαλυμένα αέρια έξω από το υγρό της άρθρωσης
όπως το διοξείδιο του άνθρακα βγαίνει ως αφρός στα ανθρακούχα ποτά
όταν ανοίγεις το καπάκι.
Μέσα στην άρθρωση, όσα αέρια διαφεύγουν σχηματίζουν φυσαλίδα και παράγεται ήχος.
Όμως αυτή η φυσαλίδα δεν διαρκεί πολύ.
Το περιβάλλον υγρό την πιέζει μέχρι τελικά να σπάσει.
Τα αέρια διασκορπίζονται στην αρθρική κοιλότητα
και σταδιακά διαλύονται πάλι στο υγρό μετά από περίπου 20 λεπτά.
Γι' αυτό και πρέπει να περάσει λίγη ώρα μέχρι να μπορεί να ακουστεί πάλι ο ήχος.
Ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι ίσως υπάρχουν δύο ήχοι.
Ένας όταν σχηματίζεται η φυσαλίδα και ένας όταν σκάει.
O τριγμός μιας άρθρωσης τη διογκώνει προσωρινά,
και ίσως για αυτό όσοι το κάνουν επίμονα
λένε ότι νιώθουν τις αρθρώσεις τους πιο χαλαρές και ευέλικτες.
Ωστόσο, κάποιος ανήσυχος συγγενής ή ενοχλημένος συνάδελφος ίσως έχει πει
ότι αυτή η συνήθεια θα σας προκαλέσει αρθρίτιδα.
Αυτό το άκουσε και ένας γιατρός με το όνομα Ντόναλντ Άνγκερ.
Έτσι, αποφασισμένος να διαψεύσει τις προειδοποιήσεις της μητέρας του
το έκανε επανειλημμένα στις αρθρώσεις του αριστερού του χεριού επί 50 χρόνια
και καθόλου σε αυτές στο δεξί χέρι.
Μετά από 36.500 κρακ, κανένα από τα δύο χέρια δεν είχε αρθρίτιδα.
Γι' αυτή του την ανιδιοτελή πράξη αφοσίωσης στην επιστήμη
ο Δρ. Άνγκερ έλαβε ένα βραβείο Ig Nobel,
μια παρωδία του βραβείου Νόμπελ που αναγνωρίζει εκκεντρικά,
αλλά παραδόξως συναρπαστικά επιστημονικά επιτεύγματα.
Ο Άνγκερ προέτρεψε τη διερεύνηση κι άλλων γονεϊκών αντιλήψεων,
όπως της σημασίας του να τρώει κανείς σπανάκι.
Ακόμα να διαλευκανθεί αυτό πάντως.
Όσο για το κρακ των αρθρώσεων,
μια έρευνα λέει πως όλη αυτή η διάταση των αρθρώσεων
και οι εκρήξεις των φυσαλίδων ίσως προκαλούν πρήξιμο στα χέρια
και εξασθενούν το κράτημα πραγμάτων.
Όμως ο μεγαλύτερος αποδεδειγμένος κίνδυνος μάλλον είναι ότι ενοχλείς τους γύρω σου.