Nếu có bất kì sức mạnh nào trong thiết kế,
đó chính là sức mạnh của sự tổng hợp.
Vấn đề càng phức tạp
càng cần phải đơn giản hóa nó đi.
Để chứng minh điều đó, tôi xin kể ba câu chuyện
khi chúng tôi cố gắng áp dụng
sức mạnh tổng hợp trong thiết kế.
Hãy bắt đầu với thách thức trên toàn cầu về quá trình đô thị hóa.
Thực tế cho thấy, mọi người đang đổ xô tới các thành phố
ngay cả khi nó trái với quy luật đó vẫn là một điều tốt
Rõ ràng người dân thành phố thường được sống sung túc hơn
Nhưng có một vấn đề được đặt ra
mà tôi sẽ gọi là mối đe dọa "3S" :
Quy mô, Tốc độ và Khan hiếm nguồn lực
là những thách thức mà hiện tượng này mang lại
và chúng là "vô tiền khoáng hậu" trong lịch sử.
Lấy ví dụ thế này,
Hiện nay, cứ 3 tỉ người đang sống ở thành phố
thì có 1 tỉ người sống dưới mức nghèo khổ
Đến năm 2030, tỉ lệ này sẽ là
trong 5 tỉ người sống ở thành phố
sẽ có 2 tỉ người sống dưới mức nghèo khổ.
Điều đó có nghĩa là cứ mỗi một tuần
chúng ta phải xây một "thành phố cho 1 triệu dân"
với 10.000 đô la/gia đình
trong suốt 15 năm tới.
Xây một "thành phố cho 1 triệu dân" mỗi tuần
với 10.000 đô la mỗi gia đình.
Nếu bài toán này không được giải quyết
không có nghĩa là mọi người sẽ ngừng di cư tới các đô thi
Họ vẫn sẽ tới
nhưng sẽ phải sống trong những khu nhà ổ chuột tồi tàn
các khu nhà ở trái phép.
Vậy chúng ta phải làm gì ? Điều ngạc nhiên là,
câu trả lời đến từ chính những khu ổ chuột
Gợi ý được tìm thấy trong một câu hỏi chúng tôi được hỏi
cách đây 10 năm.
Chúng tôi được yêu cầu xây 1 khu tái định cư
cho 100 gia đình cư trú bất hợp pháp
trong diện tích vỏn vẹn 500 m2
ở trung tâm thành phố Iquique nằm ở phía Bắc Chile.
Với khoảng trợ cấp 10.000 đô la,
chúng tôi phải mua đất,
cung cấp cơ sở hạ tầng thiết yếu
và xây những căn hộ khoảng 40m2
theo chúng tôi đó là diện tích tôt nhất trong trường hợp này.
À! Và họ còn lưu ý thêm rằng :
giá đất ở khu vực đó
vì ở trung tâm thành phố
sẽ đắt gấp 3 lần
so với những loại nhà ở xã hội khác.
Vì độ khó của câu hỏi,
chúng tôi quyết định cho các gia đình
biết về những điều kiện ràng buộc
và bắt đầu trưng cầu ý kiến cho thiết kế,
thử nghiệm với những mô hình đã tồn tại trong thực tế.
Nếu xây những ngôi nhà riêng lẻ,
thì đủ chỗ cho 30 hộ gia đình.
Nhà chung cư, được 60 gia đình.
["100 gia đình"] Cách duy nhất để tất cả đều có chỗ ở
là xây nhà cao tầng,
và họ đã đe dọa chúng tôi rằng
họ sẽ đình công bằng cách tuyệt thực
nếu chúng tôi dám đề nghị họ
xây dựng theo phương án đó,
bởi vì họ không thể làm những căn hộ bé tí
trở nên rộng hơn.
Và điều quan trọng là, người đưa ra quyết định
là các hộ gia đình chứ không phải chúng tôi
vấn đề là ở chỗ đó.
Chúng tôi phải sáng tạo.
Vậy chúng tôi đã làm gì?
Thế này nhé, một gia đình trung lưu
có thể sống tương đối thoải mái
trong diện tích 80m2
nhưng khi không có tiền,
những gì người ta làm
là giảm diện tích của các căn nhà
xuống còn 40m2
Những gì chúng tôi đã nói là
sẽ thế nào nếu,
thay vì nghĩ rằng diện tích 40m2
là một căn nhà nhỏ
tại sao không xem nó như là
một nửa của một căn nhà tốt
Khi bạn định nghĩa lại vấn đề
như một nửa của một căn nhà tốt
thay vì một căn nhà nhỏ,
câu hỏi đặt ra là, chúng ta sẽ làm gì với nữa căn nhà?
Và chúng tôi nghĩ đến số tiền công quỹ
mà một nửa trong số đó các gia đình này sẽ không thể tự xoay sở được.
Chúng tôi xác định năm điều kiện thiết kế
thuộc về nửa khó khăn của căn nhà,
và quay trở lại các gia đình để làm hai việc:
hợp tác và phân chia nhiệm vụ.
Thiết kế của chúng chúng tôi là một thứ ở lưng chừng
của tòa cao ốc và 1 căn nhà
Như một tòa cao ốc, nó có thể chi trả
cho vị trí đắt đỏ của mảnh đất,
như một căn nhà, nó có thể cơi nới.
Trong nỗ lực để không bị đuổi ra
các khu ngoại thành khi cố kiếm một căn hộ
nếu các gia đình duy trì mối liên kết và công việc của họ
chúng tôi biết rằng việc mở rộng có thể bắt đầu ngay lập tức.
Vì thế từ những căn nhà ở xã hội ban đầu
chúng tôi đã thành công xây dựng những căn nhà kiểu trung lưu
nhờ chính sự giúp đỡ từ các gia đình chỉ trong vài tuần.
Đó là dự án đầu tiên của chúng tôi
cách đây 10 năm ở Iquique.
Còn đây là dự án cuối cùng của chúng tôi ở Chile
Thiết kế khác nhau, nhưng với cùng nguyên tắc:
Chúng tôi sẽ cung cấp khung nền
rồi từ đó các gia đình sẽ lo phần còn lại.
Vì vậy mục đích của việc thiết kế là
cố gắng hiểu được và cố gắng đưa ra một câu trả lời
cho mối đe dọa "3S",
quy mô, tốc độ và khan hiếm nguốn lực
và đào sâu vào năng lực xây đựng của chính chúng ta.
Chúng ta sẽ không thể giải quyết được bài toán một triệu người mỗi tuần
nếu chúng ta không vân dụng sức mạnh của con người trong xây dựng.
Vì thế, với những thiết kế đúng đắn,
những khu ổ chuột dường như không còn là vấn đề
mà hóa ra là biện pháp duy nhất có thể.
Vấn đề thứ hai là làm thế nào để thiết kế góp phần
cho sự phát triển bền vững.
Năm 2012, chúng tôi tham gia một cuộc thi
của trung tâm sáng tạo Angelini,
và mục đích là tạo ra
môi trường thích hợp cho việc sáng tạo tri thức
Mọi người cho rằng để phục vụ cho một mục đích như
việc sáng tạo tri thức,
thì sự tương tác tiếp xúc mặt đối mặt giữa mọi người
là điều quan trọng, chúng tôi đồng ý với điều đó.
Nhưng đối với chúng tôi, câu hỏi về một môi trường phù hợp
là một câu hỏi rất ẩn dụ.
Chúng tôi muốn có một không gian làm việc
với ánh sáng và nhiệt độ phù hợp,
có một bầu không khí trong lành.
Nên chúng tôi tự hỏi :
Liệu những tòa nhà văn phòng thông thường
có đáp ứng được những nhu cầu đó ?
Vậy thì, một tòa nhà như thế nào được xem là thông thường ?
Đó là một tổ hợp cái tầng lầu
chồng lên nhau hết lớp này tới lớp khác
với trục lõi ở trung tâm
trang bị các loại thang máy, thang bộ, ống nước, dây điện,.v..v
và cuối cùng là phủ một lớp kính bên ngoài
do hấp thụ bức xạ mặt trời trực tiếp
tạo ra hiệu ứng nhà kính rất lớn ở bên trong.
Thêm vào đó, hãy nói về một anh chàng
người đang làm việc ở tầng 7
ngày nào cũng đi qua tấng 3
nhưng không biết chút gì về những việc mà
những người ở tầng 3 đang làm cả.
Vì thế chúng tôi nghĩ, có lẽ chúng ta nên bắt đầu với dự án này
từ trong ra ngoài.
Và những gì chúng tôi đã làm là,
Tạo ra một khoảng sảnh mở,
một trụ lõi rỗng,
những tầng lầu như nhau,
nhưng có các bức tường và bình phong trong chu vi đó,
để khi ánh nắng chiếu vào,
nó không tác động trực tiếp tới các tấm kính mà là một bức tường.
Khi bạn có một khu vực sảnh mở bên trong,
bạn có thể nhìn thấy việc người khác đang làm
trong tòa nhà, và bạn cũng có thể
điều chỉnh ánh sáng một cách dễ dàng hơn,
khi sắp đặt các tấm bình phong và những bức tường
ở khu vực xung quanh,
và cũng ngăn cản bức xạ trực tiếp từ ánh nắng mặt trời.
Bạn còn thể mở các cửa sổ
và được hệ thống thông gió chéo.
Chúng tôi chỉ làm những ô cửa mở này
theo cách mà chúng có thể hoạt động
như những quảng trường ở trên cao
mở ra khoảng không gian bên ngoài
dọc theo chiều cao của tòa nhà.
Cái này không có gì là phức tạp cả.
Bạn không cần tới những phần mềm lập trình phức tạp.
Vì đây không phải là công nghệ.
Mà chỉ là những kiến thức thường thức rất đơn giản từ xa xưa,
và nhờ áp dụng những điều đơn giản này,
từ con số 120 kilowatt điện
cho một mét vuông trong 1 năm,
- lượng tiêu thụ năng lượng thông thường
để làm mát một tòa nhà kính -
giảm xuống chỉ còn 40 kilowatt cho một mét vuông trong một năm.
Vì thế với thiết kế phù hợp,
sự bền vững chính là tuân thủ chặt chẽ
những thường thức cơ bản.
Câu chuyện cuối cùng tôi muốn chia sẻ là cách mà thiết kế
có thể đưa ra một giải pháp toàn diện
để chống lại thiên tai.
Mọi người đã biết rằng, vào năm 2010
Chile phải hứng chịu 1 trận động đất với cường độ 8,8 richte
kèm theo đó là sóng thần,
và chúng tôi được gọi đến
để tái thiết lại thành phố Constitución,
ở phía nam đất nước này.
Họ cho chúng tôi 100 ngày - 3 tháng
để thiết kế hầu như là tất cả mọi thứ
từ những tòa nhà tới các khu vực công cộng,
siết chặt hệ thống giao thông, nhà ở,
và quan trọng là làm sao để bảo vệ thành phố
trước những đợt sóng thần trong tương lai.
Điều này hoàn toàn mới mẻ trong việc thiết kế đô thị ở Chile,
và chúng tôi có một vài sự lựa chọn.
Đầu tiên là :
Ngăn cấm việc xây dựng ở vùng bình địa.
Ba mươi triệu đô la chi trả cho
việc đền bù giải tỏa đất đai.
Đây cũng chính là những gì đang được thảo luận ở Nhật Bản hiện nay,
với những cư dân có kỉ luật tốt
như Nhật Bản việc này có thể hiệu quả,
nhưng ở Chile,
những khu đất này rồi cũng sẽ bị chiếm hữu bất hợp pháp,
vì vậy phương án này là không thực tế và không được kì vọng.
Sự lựa chọn thứ hai là :
Xây một bức tường lớn, có kết cấu nặng
để cản lực va đập của những con sóng
Phương án này được sự ủng hộ nhiệt thành
từ các công ty xây dựng lớn,
vì điều đó có nghĩa và 42 triệu đô la tiền hợp đồng,
và cả những vấn đề liên quan tới chính trị
vì sẽ không cần phải trưng dụng đất.
Nhưng Nhật Bản đã chứng minh rằng
cố gắng chống lại tự nhiên là vô ích.
Vì vậy đây là một biện pháp vô trách nhiệm
Và cũng như quá trình xây dựng nhà ở,
chúng tôi phải phối hợp với người dân
để tìm ra giải pháp cho vấn đề này,
và chúng tôi bắt đầu qúa trình trưng cầu ý kiến cho thiết kế
(Đoạn phim) Loa phóng thanh: Thành phố trong mơ của bạn là gì?
Bình chọn vì Constitución.
Hãy đến cuộc họp và cho chúng tôi biết ý kiến của bạn.
Hãy cùng tham gia!
Ngư dân : "Tôi là 1 ngư dân
có 25 người đang làm việc cùng tôi ?
Tôi nên đưa họ đi đâu? Lên rừng à? "
Người dân: "Tại sao không thể xây một bức tường xi măng để phòng vệ?
làm vậy cũng ổn mà"
Người 2: "Cả đời tôi sống ở Constitución
Bây giờ mấy người tới nói tôi không thể tiếp tục sống ở đây?
Cả gia đình tôi đã sống ở nơi này,
tôi nuôi con mình khôn lớn ở đây
và cháu tôi cũng sẽ được nuôi dạy tại đây
chắt của tôi và mọi người cũng vậy.
Tại sao mấy người bắt tôi phải làm vậy?
Ông! Chính ông bắt ép tôi!
Tôi không được xây dựng trong khu vực nguy hiểm
Chính ông ta đã nói như vậy"
Người 3: "Không, không, Nieves..
Quay trở lại với Alejandro Aravena :
Tôi không rõ các bạn có đọc kịp những dòng phụ đề không
nhưng qua ngôn ngữ cơ thể các bạn có thể thấy
cuộc trưng cầu ý kiến thiết kế
không phải là một việc nhàn nhã hay lãng mạn
như "nào chúng ta hãy cùng nhau mơ về tương lai của thành phố"
điều đó là không tưởng.
Mà thực ra -- (Vỗ tay)
Thực ra nó cũng không phải là việc các hộ dân cư
cố gắng tìm câu trả lời đúng.
Mà chủ yếu là phải định nghĩa được một cách chính xác
đâu là câu hỏi đúng cho vấn đề.
Không có gì tệ hơn việc trả lời xuất sắc
một câu hỏi sai lầm.
Vì vậy rõ ràng là sau cuộc thảo luận đó
chúng tôi, một là rút lui tại đây
và tránh sang một bên vì tình hình quá căng thẳng,
hai là tiếp tục đặt ra câu hỏi sâu hơn nữa
Còn việc gì khác làm mọi người bận tâm?
Còn vấn đề nào đang tồn tại
và các bạn muốn chúng tôi giải quyết
để thành phố này được tái thiết từ đống đổ nát?
Và những gì họ nói là,
Việc bảo vệ thành phố khỏi những đợt sóng thần là tốt
nỗ lực rất đáng khen, nhưng đâu ai biết
khi nào lại có sóng thần, 20 năm nữa?
Trong khi đó năm nào cũng như năm nào,
họ phải chịu đựng lũ lụt vì mưa.
Hơn thế nữa, do vị trí thành phố ở giữa
vùng rừng nhiệt đới của đất nước,
nên các công trình công cộng rất tệ hại.
Nơi này nghèo nàn và thưa thớt
Và nguồn gốc của thành phố này, bản sắc của họ
thì không thật sự gắn bó với những căn nhà đã bị đổ sập
mà gắn liền với dòng sông,
nhưng mọi người lại không dễ dàng tiếp cận con sông
vì bờ sông là tài sản tư hữu.
Vậy nên chúng tôi cho rằng phải tạo ra một phương án thứ ba
cách tiếp cận của chúng tôi là
để chống lại những trở ngại về địa lý,
phải có những giải pháp mang tính địa lý.
Sẽ như thế nào nếu ở giữa thành phố
và đại dương
chúng ta có một khu rừng,
một khu rừng không cố gắng chống lại
nguồn năng lượng của thiên nhiên,
mà làm hao mòn chúng bằng sự ma sát?
Một khu rừng có thể dát mỏng dòng nước
và ngăn chặn lũ lụt?
Điều đó có thể trả món nợ của những không gian công cộng tệ hại
và cuối cùng sẽ cho mọi người một giải pháp để
tiếp cận dòng sông một cách tự do.
Kết luận từ buổi trưng cầu ý kiến,
giải pháp này đã được thông qua một cách hợp pháp và dân chủ,
nhưng vấn đề muôn thuở vẫn là chi phí:
48 triệu đô la.
Chúng tôi tiến hành một cuộc khảo sát
trong hệ thống đầu tư công,
và tìm ra rằng có ba bộ
đang thực hiện ba dự án ở cùng một nơi
mà không biết gì về sự tồn tại của những dự án khác.
Tổng chi phí là: 52 triệu đô la.
Sức mạnh của tổng hợp trong thiết kế ở đây
là cố gắng tận dụng một cách hiệu quả nhất
những nguồn lực có hạn trong thành phố,
không phải bằng tiền mà là bởi sự hợp tác.
Bằng cách đó, chúng tôi đã có thể
tiết kiệm 4 triệu đô la, và đó cũng là lý do vì sao bây giờ
có 1 cánh rừng đang được gầy dựng
(Vỗ tay)
Sức mạnh của việc tự xây dựng,
sức mạnh của những kiến thức phổ thông,
sức mạnh của tự nhiên, tất cả chúng
cần được biến đổi thành một khuôn mẫu
và những gì hình thành nên khuôn mẫu đó
là kĩ thuật mô hình hóa và định dạng
chứ không phải là xi măng, gạch hay gỗ.
Mà chính là cuộc sống.
Sức mạnh tổng hợp trong thiết kế
chỉ là một nỗ lực nhỏ
để biến điều cốt lõi nhất trong kiến trúc
thành sức mạnh trong cuộc sống.
Cảm ơn rất nhiều.
(Vỗ tay)