Als er één kracht ligt in een ontwerp,
dan is het wel de kracht van de synthese.
Hoe complexer de opgave,
hoe groter de roep om eenvoud.
Ik laat jullie drie voorbeelden zien,
waar we hebben geprobeerd
de ontwerpkracht van de synthese in te zetten.
Laten we beginnen met de mondiale verstedelijkingsopgave.
Het is een feit dat mensen naar de steden trekken,
en ook al druist het tegen je gevoel in, dat is een goede zaak.
Er is bewijs dat mensen in steden beter af zijn.
Toch is er een probleem dat ik
het monster van de drie S'en noem.
De Schaal waarop en de Snelheid en Schaarste van middelen
waarmee we moeten reageren op dit fenomeen
kent geen precedent.
Om jullie een idee te geven:
van de huidige drie miljard stedelingen
leeft één miljard onder de armoedegrens.
In 2030 zullen van de vijf miljard stedelingen
twee miljard onder de armoedegrens leven.
Dat betekent dat we...
... een stad voor één miljoen mensen moeten bouwen, wekelijks ...
... voor een bedrag van tienduizend dollar per gezin,
gedurende de komende vijftien jaar.
Wekelijks een stad voor één miljoen mensen,
voor tienduizend dollar per gezin.
Als we geen oplossing vinden,
betekent dit niet dat de toeloop stopt.
Mensen komen hoe dan ook,
maar zullen in sloppenwijken, favela's
en informele dorpen wonen.
Dus, wat staat ons te doen? Misschien komt het antwoord
uit de favela's en sloppenwijken zelf.
Een aanwijzing ligt mogelijk in de vraag
die ons tien jaar geleden werd gesteld.
Men vroeg ons honderd gezinnen van onderdak te voorzien,
die illegaal een halve hectare bewoonden
in het centrum van Iquique in het noorden van Chili.
We hadden hiervoor tienduizend dollar subsidie,
waarvan we het land moesten kopen,
de infrastructuur aanleggen
en de huizen bouwen, die in het gunstigste geval
ongeveer veertig vierkante meter zouden zijn.
Trouwens, zeiden ze:
de grondprijs is, vanwege de locatie in het stadscentrum,
drie keer zo hoog
als gebruikelijk betaalbaar is bij sociale woningbouw.
Omdat de opgave zo moeilijk was,
besloten we de gezinnen te betrekken
bij het doorgronden van de beperkingen
en begonnen we een participatief ontwerpproces
en deden we er een marktverkenning.
In vrijstaande huizen
konden dertig gezinnen worden gehuisvest.
Rijtjeshuizen, zestig gezinnen.
[100 gezinnen] De enige manier om ze allemaal
te huisvesten was de hoogte in te bouwen.
Ze dreigden ons
in hongerstaking te gaan
als we dit ook maar als oplossing
zouden durven aandragen,
want die flatjes zouden niet kunnen worden uitgebouwd.
De conclusie van de gezinnen was --
belangrijk: dus niet onze conclusie --
... dat we een probleem hadden.
We moesten innoveren.
Wat hebben we gedaan?
Een middenklassegezin
kan behoorlijk goed leven
op ongeveer tachtig vierkante meter.
Als er geen geld is
reduceert de markt
de grootte van het huis
tot veertig vierkante meter.
We zeiden: stel nou ...
... dat we een huis van veertig vierkante meter
niet beschouwen als een klein huisje,
maar als zijnde de helft van een goed huis?
Als je het probleem herdefinieert
tot de helft van een goed huis
in plaats van een kleintje,
dan is de hamvraag: welke helft bouwen we?
We dachten dat we met de publieke middelen
die helft moesten bouwen die de gezinnen zelf niet zou lukken.
We onderkenden vijf ontwerpcondities
voor het moeilijke gedeelte van het huis
en gingen ermee terug naar de gezinnen, om twee dingen te doen:
krachten te bundelen en taken te verdelen.
Ons ontwerp hield het midden tussen
een gebouw en een woning.
Als gebouw voorzag het in aanschaf
van dure grond op een goede locatie.
Als huis kon het uitgebouwd worden.
Als de mensen hun netwerk en banen zouden behouden,
omdat ze niet werden verbannen naar buitenwijken
om een huis te krijgen,
wisten we, dat de uitbouw gelijk zou starten.
De oorspronkelijke sociale woningbouw
transformeerde door de inzet van de gezinnen
in enkele weken tot middenklassewoningen.
Dit was ons eerste project
in Iquique, tien jaar geleden.
Dit is ons meest recente project in Chili.
Andere ontwerpen met het zelfde principe:
Je voorziet in het raamwerk
en vanaf dan nemen de gezinnen het over.
Het doel van ontwerpen --
de poging tot begrijpen en oplossen van de puzzel van de drie S'en:
Schaal, Snelheid en Schaarste --
leidt tot het aanboren van de eigen bouwcapaciteiten van de mensen.
We lossen het probleem van die één miljoen mensen per week niet op
als we niet de bouwkracht van de mensen zelf aanspreken.
Dus, met het juiste ontwerp
zijn sloppenwijken en favela's misschien niet het probleem,
maar feitelijk de enig mogelijke oplossing.
Het tweede voorbeeld is hoe ontwerpen een bijdrage kan leveren
aan duurzaamheid.
In 2012 deden we mee aan een prijsvraag
voor het Angelini Innovatie Centrum.
Het doel was
om een geschikte omgeving voor kenniscreatie te bouwen.
Algemeen wordt aangenomen
dat voor kenniscreatie
persoonlijke interactie van mens tot mens
belangrijk is, en dat vonden wij ook.
We namen de vraag om een goede omgeving erg letterlijk.
We wilden een werkomgeving
met het juiste licht, de juiste temperatuur
en de juiste lucht.
Daarom vroegen we ons af:
draagt een standaard kantoorgebouw
daar aan bij?
Hoe ziet zo'n gebouw er normaalgesproken eigenlijk uit?
Het is een verzameling van verdiepingen,
meerdere boven elkaar,
met een kern in het midden,
met liften, trappen, buizen, bedrading etcetera
en een glazen gevel aan de buitenkant.
Die zorgt door directe zoninstraling
binnen voor een groot broeikaseffect.
Daarbovenop komt -- bedenk dat een man
die op de zesde verdieping werkt,
elke dag over de tweede verdieping loopt,
maar geen idee heeft waar de man op die verdieping
aan werkt.
Dus dachten we: misschien moeten we dit schema
binnenstebuiten keren.
We gingen uit
van een open atrium,
een holle kern,
dezelfde verdiepingen,
maar de muren en de massa aan de buitenzijden,
zodat de zon op het gebouw
niet op de ramen schijnt, maar op een muur.
Door het open atrium binnenin,
kun je zien waar anderen mee bezig zijn
van binnenuit het gebouw
en kun je het licht beter regelen.
En als je de massa en de muren
aan de buitenzijde plaatst,
voorkom je directe zoninstraling.
Als je de ramen opent
kan het goed doorluchten.
We hebben deze openingen
zo groot gemaakt
dat ze kunnen dienen als hooggelegen pleinen,
buitenruimtes verspreid over de hele hoogte van het gebouw.
Dit is geen hogere wiskunde.
Er is geen geavanceerd programma voor nodig.
Het heeft niks met technologie te maken.
Dit is gewoon oud, primitief, gezond verstand.
Door ons gezonde verstand te gebruiken
gingen we van 120 kilowatt
per vierkante meter per jaar,
het normale energieverbruik
voor het koelen van een glazen toren,
naar 40 kilowatt per vierkante meter per jaar.
Dus, bij het juiste ontwerp,
is duurzaamheid niets anders dan rigoreus gebruik
van het gezonde verstand.
Het laatste voorbeeld is van hoe een ontwerp
een uitgebreider antwoord kan bieden
tegen natuurrampen.
Misschien wisten jullie dat in 2010,
Chili werd getroffen door een aardbeving
met een kracht van 8,8 op de schaal van Richter
en een tsunami.
We werden gevraagd
voor de reconstructie van Constitución
in het zuiden van het land.
We kregen honderd dagen, drie maanden,
om bijna alles te ontwerpen.
Van openbare gebouwen tot openbare ruimte,
stratenpatroon, vervoer, huisvesting
en vooral hoe de stad te beschermen
tegen toekomstige tsunami's.
Dit was nieuw in het Chileense stedelijke ontwerpen
en er hingen een paar alternatieven in de lucht.
De eerste:
verbied vestiging op de rampplek.
Dertig miljoen dollar ging dan vooral
naar landonteigening.
Dit is wat nu in Japan wordt overwogen
en met een gedisciplineerde bevolking,
zoals de Japanse, zou dat kunnen werken,
maar we weten dat in Chili
dat land hoe dan ook illegaal zou worden bevolkt.
Dus dit alternatief was onrealistisch en onwenselijk.
Tweede alternatief: bouw een grote muur,
grote werken
om de energie van de golven te weerstaan.
Dit alternatief had de lobby
van grote aannemers,
die er 42 miljoen dollar in contracten uit konden slepen.
Het was ook politiek favoriet,
omdat geen landonteigening nodig was.
Maar Japan liet zien dat
de natuurkrachten proberen te weerstaan nutteloos is.
Dus dit was een onverantwoord alternatief.
Net als bij huisvesting,
moesten we de gemeenschap betrekken
bij het vinden van een oplossing
en we begonnen een participatief ontwerpproces.
(Spaanstalige video) Luidspreker: Wat voor stad willen jullie?
Stem voor Constitución.
Ga naar het Open Huis en geef je mening.
Doe mee!
Visser: Ik ben visser.
Ik heb 25 vissers in dienst.
Waar moet ik ze mee naar toe nemen? Naar het bos?
Man: Waarom kunnen we geen betonnen wal krijgen?
Een echt goede natuurlijk.
Man 2: Ik ben de geschiedenis van Constitución.
En je komt mij vertellen dat ik hier niet kan blijven wonen?
Mijn hele familie heeft hier gewoond,
ik heb mijn kinderen hier grootgebracht
en mijn kinderen zullen hetzelfde doen
en mijn kleinkinderen en verder iedereen.
Maar waarom legt u me dit op?
U! U legt me dit op!
Ik mag niet bouwen in een gevaarzone.
Dat zegt hij zelf.
Man 3: Nee, nee, nee, Nieves...
Alejandro Aravena: Ik weet niet
of je de ondertitels hebt kunnen lezen,
maar aan de lichaamstaal kun je aflezen
dat participatief ontwerpen
geen hippie, romantisch,
laten-we-allemaal-tesamen-dromen -over-de-toekomst-van-de-stad-
verhaal is.
Eigenlijk is het - (Applaus)
niet eens aan de gezinnen
om het goede antwoord te vinden.
Het is vooral erachter komen
wat de juiste vraag is.
Er is niks erger dan het juist beantwoorden
van de verkeerde vraag.
Na dit proces was het overduidelijk:
óf we vluchten hier weg,
omdat de spanning te hoog oploopt,
of we gaan nog verder door met bevragen
wat hen nog meer dwars zit.
Welke andere problemen
kunnen wij voor je oplossen,
nu de hele stad opnieuw moet worden bedacht?
Ze zeiden:
prima, om de stad tegen nieuwe tsunami's te beschermen,
dat stellen we zeer op prijs, maar de volgende komt over een jaar of twintig?
Ieder jaar kampen we echter
met overstromingen door regen.
Bovendien zitten we midden
in het bosgebied van het land
en onze openbare ruimte is waardeloos.
Die is armzalig en schaars.
En de oorsprong van de stad, onze identiteit,
is niet verbonden met de ingestorte gebouwen,
maar met de rivier.
Maar de rivier is niet publiek toegankelijk,
omdat de oevers in privébezit zijn.
Dus wilden we een derde alternatief ontwikkelen.
Onze benadering was: tegen geografische bedreigingen
staan geografische oplossingen.
Wat als tussen de stad ...
... en de zee ...
... een bos komt
dat niet probeert
de natuurkrachten te weerstaan,
maar die vernietigt door wrijving?
Een bos dat het water kan lamineren
en overstroming voorkomt?
Dit zorgt eindelijk voor de ontbeerde openbare ruimte
en kan eindelijk zorgen
voor publieke toegang tot de rivier.
Het participatieve ontwerpproces werd afgesloten
met een alternatief dat politiek en sociaal werd bekrachtigd.
Alleen was er nog het kostenprobleem:
48 miljoen dollar.
Toen hebben we een onderzoek gedaan
in het overheidsinvesteringensysteem
en kwamen erachter dat drie ministeries,
drie projecten hadden op precies dezelfde plek,
onwetende van het bestaan van de andere projecten.
Het totaal ervan bedroeg 52 miljoen dollar.
Dus de ontwerpkracht van synthese
is om te proberen efficiënter om te gaan
met het meest schaarse middel in steden.
Dat is niet geld, maar coördinatie.
Door dit zo te doen konden we
vier miljoen dollar bezuinigen en dit is waarom het bos
op dit moment wordt aangelegd.
(Applaus)
De kracht van zelfbouw,
de kracht van het gezonde verstand,
en de kracht van de natuur
moeten allemaal in een vorm worden gegoten.
Die vorm bestaat niet
uit cement, stenen of hout.
Die vorm is het leven zelf.
Het ontwerpproces van de synthese
is slechts een poging
om in het hart van de architectuur
levenskracht te brengen.
Hartelijk bedankt.
(Applaus)