Dünyada neler olup bittiğini nasıl öğreniyorsunuz?
Birkaç tık uzağınızdaki bilgi
sınırsız olabilir
fakat sahip olduğumuz vakit ve enerji
tamamını özümsemek ve değerlendirmek için yeterli değil.
Haberleri nasıl okuyacağınızı bilmezseniz
dünyadaki tüm bilgi faydalı olmayacaktır.
Dedenize, ninenize, ebeveynlerinize, hatta abi ve ablanıza
bu fikir tuhaf gelebilirdi.
Yalnızca birkaç on yıl öncesinde, haberler genel bilgilere dayalıydı.
Haber edinme seçeneklerimiz
genel konularda yayın yapan birkaç dergi,
olan biteni aktaran gazeteler
ve güvenilir habercilerin her akşam
aynı saatte verdikleri haberleri yayınlayan
3-4 televizyon kanalıyla sınırlıydı.
Kitlesel medya araçlarının yaygınlaşmasıyla
bu sistemin sorunları da belirginleşti.
Otoriter ülkelerin bilgiyi kontrol ettiği ve sansürlediği bilinirken
bir dizi skandal, demokratik hükümetlerin de
çoğu zaman medya işbirliğiyle
halkı yanılttığını gösterdi.
Örtülü savaşların, gizli suikastların ve siyasi yolsuzlukların ifşası
halkın ana akım kanalları tarafından sunulan
resmi açıklamalara olan inancını zayıflattı.
Medya muhafızlarına olan bu güven sarsılması,
büyük medya kuruluşlarıyla yarışan ve olayları çeşitli açılardan ele alan
alternatif gazeteleri, radyo ve haber programlarını beraberinde getirdi.
Yakın zamanda, internet her vatandaşı potansiyel bir muhabire dönüştürüp
sosyal medya, blog ve çevrimiçi video paylaşımı ile
bilgi ve bakış açılarını çeşitlendirdi.
Ancak herkes muhabirse hiç kimse muhabir değildir
ve farklı kaynaklar yalnızca yorumda değil,
gerçeğin kendisinde bile hemfikir olmayabilir.
O halde gerçeği ya da ona yakın bir şeyi nasıl elde edersiniz?
En iyi çözüm, aracılar tarafından filtrelenmemiş asıl habere ulaşmaktır.
Bilimsel bir çalışmayı veya bir politikacının konuşmasını
yorumlayan makaleler yerine,
haberin kaynağına gidip kendi yorumunuzu yapabilirsiniz.
Güncel olaylara ilişkin olarak sosyal medya üzerinden muhabirleri takip edin.
Arap Baharı veya Ukrayna protestoları gibi büyük olaylar sırasında
haber spikerleri ve blog yazarları kaosun ortasında paylaşım yaptılar.
Bunların çoğu daha sonra makaleler veya yayınlarda görünse de
unutmayın ki bu cilalanmış versiyonlar
çoğu zaman olay yerindeki kişinin sesi ile
orada olmayan editörün yorumunun birleşimidir.
Ayrıca hikaye ne kadar karmaşık olursa
eş zamanlı takibi o kadar az yapmaya çalışmalısınız.
Terör saldırıları ve doğal afetler gibi olaylarda
günümüz medyası, güvenilir bilgi olmasa da
devamlı yayın yapmaya çalışmakta;
bu da bazen hatalı habere
veya masum insanların suçlanmasına yol açmaktadır.
Bu tür olaylarda endişelenmek kolaydır
ancak en son gelişmeleri dakikalar içinde değil,
gün içinde birkaç kere kontrol edip
tüm detayların ortaya çıkması
ve hatalı bildirilerin çürütülmesi için
zaman vermeye çalışın.
İyi gazetecilik tarafsızlığı hedeflerken,
medya önyargısı genellikle kaçınılmazdır.
Doğrudan erişemediğiniz haberi
farklı muhabirler istihdam eden
ve farklı uzmanlarla röportaj yapan birçok kaynaktan okuyun.
Çeşitli kaynakları dinlemek ve farklılıkları anlamak
resmin tamamını görebilmeniz için parçaları birleştirmenizi sağlar.
Ayrıca gerçeği yorumdan ayırmak da çok önemlidir.
'Sanırım, muhtemelen, olasılıkla' gibi kelimeler haber kaynağının
dikkatli olduğu ya da daha kötüsü tahminde bulunduğunu gösterir.
Ayrıca isimsiz kaynaklara dayanan raporlara dikkat edin.
Bu kişilerin hikayeyle ilişkisi olmayabilir
veya haberin ele alınış şeklinden çıkar sağlayabilirler.
Anonimlikleri, verdikleri bilgi için sorumlu tutulmamalarını sağlar.
Son olarak, en önemlisi,
haberi yaymadan önce doğrulamaya çalışın.
Sosyal medya gerçeğin bize daha hızlı ulaşmasını sağlarken
söyletintilerin de teyit edilmeden yayılmasına
ve hataların çürütüldükten çok sonra dahi hayatta kalmalarına imkan verdi.
Bu nedenle inanılmaz veya korkunç bir haberi paylaşmadan önce
kaçırmış olabileceğiniz herhangi bir ek bilgi veya bağlamı
ve konuya ilişkin başkalarının ne söylediğini görmek için
internette araştırma yapın.
Bugün, bilgi akışını kontrol eden eski medya muhafızlarından
hiç olmadığı kadar özgürüz.
Ancak özgürlük sorumluluğu da beraberinde getirir:
Kendi tecrübelerimizi şekillendirme sorumluluğu
ve akıntının sele dönüşmesini önleme sorumluluğu,
bu da bizi dalış öncesi daha az bilgi sahibi kılar.