Падыміце рукі тыя,
хто выдаляў сяброў з Фэйсбуку
за тое, што яны сказалі штосьці абразлівае наконт палітыкі, рэлігіі,
догляду за дзецьмі ці ежы?
(Смех)
А колькі з вас ведаюць хаця б аднаго чалавека, якога вы пазбягаеце,
таму што вы проста не хочаце размяўляць з ім?
(Смех)
Раней, каб весці ветлівую размову,
трэба было толькі прытрымлівацца парадаў з "Маёй выдатнай ледзі":
размаўляй пра надвор'е і здароўе.
Але зараз, са зменай клімату і модай на адмову ад прышчэпак, гэтыя тэмы --
(Смех)
небяспечныя таксама.
Гэты свет, у якім мы жывем,
у якім кожная размова
мае патэнцыял ператварыцца ў спрэчку,
у якім нашы палітыкі не могуць размаўляць адзін з адным,
і ў якім нават простыя пытанні распальваюць спрэчкі, --
такі свет ненармальны.
Цэнтр Pew Research правёў апытанне 10 000 дарослых амерыканцаў
і выявыіў, што наша грамадства больш палярызаванае,
больш падзеленае,
чым калі-небудзь за ўсю гісторыю.
Мы менш схільныя да кампрамісу,
што азначае, што мы не слухаем адзін аднаго.
Мы вырашаем, дзе жыць,
з кім ажаніцца і нават хто будзе нашымі сябрамі,
грунтуючыся на сваіх перакананнях.
І гэта азначае, што мы не слухаем адзін аднаго.
Размова патрабуе балансу паміж гаварэннем і слуханнем,
але дзесьці на шляху мы згубілі гэты баланс.
Адна з прычынаў -- развіццё тэхналогій.
Тыя самыя смартфоны, якія вы трымаеце ў руках
ці дастаткова блізка, каб хутка іх дастаць.
Паводле дадзеных цэнтра Pew Research,
каля траціны амерыканскіх падлеткаў
дасылаюць больш за сотню паведамленняў на дзень.
І шмат з іх, амаль усе, аддаюць перавагу паведамленням,
а не размове твар у твар.
У часопісе The Atlantic школьны настаўнік
Пол Барнуэл напісаў цікавы артыкул.
Ён даў сваім навучэнцам праект,
мэтай якога было навучыць іх выступаць без апоры на запісы.
І ён напісаў наступнае: "Я зразумеў..."
(Смех)
"Я зразумеў, што мы не вучым уменню весці дыялог.
Гэты навык выпучшаны з-пад увагі.
Кожны дзень вучні праводзяць гадзіны, размаўляючы адзін з адным праз маніторы,
але ў іх рэдка ёсць магчымасць
адтачыць навыкі міжасабовай камунікацыі.
Пытанне можа здацца смешным, але мы павінны спытаць сябе:
ці ёсць навык у XXI стагоддзі
больш значны за здольнасць складна і ўпэўнена весці гутарку?
Размаўляць з людзьмі -- мая праца.
З Нобелеўскімі лаўрэатамі і кіроўцамі грузавікоў,
з мільярдэрамі і выхавацелямі ў дзіцячых садках,
з палітыкамі і сантэхнікамі.
З людзьмі, якія мне падабаюцца. З людзьмі, якіх я не люблю.
Я размаўляю з людзьмі, з якімі я нязгодна на асабістым узроўні.
Але я ўсё роўна магу мець з імі выдатную размову.
Таму я б хацела за наступныя 10 хвілін навучыць вас размаўляць
і навучыць слухаць.
Многія з вас чулі даволі шмат парад на гэты конт.
Напрыклад, глядзіце чалавеку ў вочы,
загадзя прыдумайце цікавыя тэмы для абмеркавання,
глядзіце, ківайце і ўсміхайцеся, каб паказаць, што ўважліва слухаеце,
паўтарайце, што вы толькі што пачулі ці падсумоўвайце.
Я хачу, каб вы забылі ўсё гэта.
Гэта лухта.
(Смех)
Няма сэнсу вучыцца дэманстраваць увагу,
калі вы на самой справе сочыце за гутаркай.
(Смех)
(Апладысменты)
Працуючы прафесійным інтэрв'юэрам, я карыстаюся дакладна такімі ж навыкамі,
якія я выкарыстоўваю ў паўсядзённым жыцці.
Я навучу вас, як браць інтэрв'ю ў людзей,
а гэта ўжо дапаможа вам навучыцца быць лепшымі суразмоўцамі.
Навучыцца весці гутарку
без марнавання свайго часу, не паміраючы з нуды,
і, не дай Божа, нікога пры гэтым не крыўдзячы.
У нас ва ўсіх калісьці былі выдатныя размовы.
Таму вы ведаеце, у чым іх асаблівасці.
Пасля іх вы адчуваеце дачыненне і натхненне,
ці адчуваеце, што ў вас атрымалася ўсталяваць сувязь,
ці што вас цалкам зразумелі.
Няма нічога, што можа перашкодзіць
усім вашым размовам быць менавіта такімі.
У мяне ёсць 10 правілаў. Мы з вамі па іх зараз пройдземся.
Калі вы проста абераце адно з іх і авалодаеце ім,
вы ўжо зможаце атрымаць асалоду ад лепшай размовы.
Першае: не рабіце некалькі справаў адначасова.
І я маю на ўвазе не толькі вашыя мабільныя тэлефоны,
планшэты ці яшчэ штосьці ў вашай руцэ.
Будзьце прысутнымі падчас гутаркі.
Будзьце ў тым моманце.
Не думайце аб спрэчцы з начальнікам.
Не думайце аб тым, што прыгатаваць на вячэру.
Калі хочаце ўстаць і сыйсці,
пакіньце размову і сыдзіце.
Але не будзьце прысутнымі толькі напалову.
Другое: ня трэба мудрагеліць.
Калі хочаце выказаць сваё меркаванне
і вам нецікава меркаванне ці аргументы іншых на гэты конт,
тады проста пішыце ў блог.
(Смех)
Менавіта таму я не запрашаю да сябе ў эфір разумнікаў.
Таму што яны сумныя.
Калі трапіцца кансерватар, ён абавязкова будзе ненавідзець Абаму і аборты,
а калі ліберал -- ён будзе крытыкаваць
банкі, нафтавыя карпарацыі і Дзіка Чэйні.
Цалкам прадказальна.
Вы не хочаце быць такімі, як яны.
Кожная размова павінна стаць для вас магчымасцю даведацца штосьці новае.
Вядомы псіхіятр М. Скот Пек сказаў:
"Каб навучыцца слухаць, трэба адгарадзіцца ад самога сябе".
І часам гэта азначае, што трэба грэбаваць сваім асабістым меркаваннем.
Ён сказаў, што, усвядоміўшы важнасць гэтага,
суразмоўца стане менш уразлівым,
і ў яго з'явіцца магчымасць звярнуць
свой розум на ўспрыманне слухача.
Памятайце, што вам ёсць чаму павучыцца.
Біл Най: "Кожны, каго вы сустрэнеце, ведае штосьці, чаго не ведаеце вы".
Перафразую:
кожны з людзей -- эксперт у чымсьці.
Трэцяе: задавайце адкрытыя пытанні.
Рабіце, як сапраўдныя журналісты.
Пачынайце свае пытанні са словаў "хто", "што", "калі", "дзе", "чаму" і "як".
Калі задаць простае пытанне, вы атрымаеце просты адказ.
Калі запытаць: "Ці баяліся вы?" --
суразмоўца будзе рэагаваць на самае моцнае слова ў пытанні,
і ў дадзеным выпадку "баяліся", і адказам будзе "так" ці "не".
"Вы раззлаваліся?" "Так, я раззлаваўся".
Дазвольце суразмоўцу распавесці самому. Ён лепш ведае, што адчуваў.
Спытайце лепш: "Як гэта было?"
"Што вы адчувалі?"
Суразмоўцу прыйдзецца замаўчаць на хвіліну і сапраўды задумацца,
і тады вы атрымаеце больш цікавы адказ.
Чацвёртае: плывіце па плыні.
Вам будуць прыходзіць у галаву думкі,
і вам трэба навучыцца адпускаць іх.
Часта падчас інтэрв'ю можна пачуць,
як госць некалькі хвілін штосьці распавядае,
і затым вядучы задае яму пытанне,
якое, здаецца, не мае ніякага дачынення да тэмы ці на якое госць ужо адказаў.
Гэта значыць, што вядучы перастаў слухаць некалькі хвілінаў таму,
таму што прыдумляў неверагодна разумнае пытанне
і рашуча хацеў запытаць яго.
І мы робім такую ж памылку.
Мы размаўляем з нашым суразмоўцам,
і затым ўзгадваем момант, калі сустрэлі Х'ю Джэкмана ў кафэ.
(Смех)
І мы тут жа перастаем слухаць.
Вам у галаву будуць прыходзіць думкі і ідэі.
Няхай прыходзяць, навучыцеся іх адпускаць.
Пятае: калі вы чагосьці не ведаеце, прызнайцеся ў гэтым.
Людзі, якія працуюць у эфіры, тым больш на Нацыянальным Грамадскім Радыё,
выдатна ведаюць, што іх запісваюць,
і таму яны вельмі асцярожныя ў сваіх заявах
і калі кажуць, што ў чымсьці разбіраюцца.
Бярыце прыклад з іх. Не рызыкуйце.
Размова не павінна быць павярхоўнай.
Шостае: не прыраўноўвайце свой вопыт да вопыту суразмоўцаў.
Калі яны загаварылі пра страту блізкіх людзей,
не пачынайце прыводзіць прыклады на гэту тэму.
Калі яны загаварылі пра праблему на працы,
не кажыце, як моцна вы ненавідзеце сваю.
Гэта не адно і тое ж. Няма аднолькавых гісторый.
Кожны вопыт унікальны.
І, што больш важна, гэта не пра вас.
Не трэба выкарыстоўваць гэты момант, каб даказаць сваю крутасць
ці колькі вам давялося пакутаваць.
Аднойчы Стывена Хокінга запыталі аб яго IQ, і ён адказаў:
"Не ўяўляю. Тыя, хто выхваляюцца сваім IQ, -- няўдачнікі".
(Смех)
Гутарка -- не магчымасць для рэкламавання сябе.
Сёмае правіла:
старайцеся не паўтарацца.
Гэта гучыць паблажліва і стамляе.
І мы схільныя рабіць гэта часта.
Асабліва з калегамі ці з дзецьмі,
каб "лепш" зразумелі.
Для гэтага мы выказваем адну думку рознымі словамі.
Не рабіце гэтага.
Восьмае: пазбягайце лішніх дэталяў.
Шчыра кажучы, людзям бяз розніцы
даты, імёны,
усе гэтыя дэталі,
якія вы з цяжкасцю спрабуеце ўзгадаць.
Ім ўсё роўна. Яны зацікаўлены ў вас.
Ім цікава, што вы за чалавек,
і што ў вас ёсць агульнага.
Так што забудзьцеся на дэталі. Апусціце іх.
Нумар дзевяць:
Гэта не апошні пункт, але самы важны.
Слухайце.
Безліч вядомых людзей казалі,
што ўменне слухаць з'яўляецца, магчыма, самым-самым важным навыкам
з усіх магчымых.
Буда сказаў, і я перафразую:
"Калі ваш рот адчынены, вы не вучыцеся".
А Калвін Кулідж сказаў:
"Нікога яшчэ не звольнілі з працы за тое, што яны шмат слухалі".
(Смех)
Чаму мы не слухаем адзін аднаго?
Па-першае, нам больш падабаецца размаўляць.
Калі я размаўляю, у мяне ёсць кантроль.
Я не павінна слухаць штосьці, што мне нецікава.
Я ў цэнтры ўвагі.
Я магу ўмацаваць сваю ўласную ідэнтычнасць.
Але ёсць і іншая прычына:
гэта адцягвае ўвагу.
У сярэднім, чалавек размаўляе з хуткасцю 225 словаў за хвіліну,
а ўспрымаць на слых мы можам да 500 словаў за хвіліну.
Такім чынам, мозг самастойна запаўняе адсутныя 275 словаў.
Я ведаю, што гэта патрабуе намаганняў і энергіі,
каб сачыць за прамовай суразмоўцы,
але калі не вы робіце гэтага, вы не ведзяце дыялог.
Вы проста два чалавекі, якія выкрыкваюць ледзь звязаныя сказы
ў адным месцы.
(Смех)
Трэба слухаць адзін аднаго.
Стывен Кові выдатна прыкмеціў:
"Большасць з нас слухаюць не з намерам зразумець,
а з намерам адказаць".
Дзясятае правіла: будзьце кароткімі.
[Добрая размова як міні-спадніца: дастаткова кароткая, каб зацікавіць,
але дастаткова доўгая, каб пакрыць самае галоўнае. -- Мая сястра]
(Смех)
(Апладысменты)
Усё вышэйсказанае можна абагульніць у адзін просты прынцып:
будзьце ўважлівыя да іншых людзей.
Я расла ў сям'і вельмі знакамітага дзеда,
і ў нас дома быў свой рытуал.
Да дзядулі часта прыходзілі паразмаўляць розныя людзі,
а калі яны сыходзілі, мая маці падыходзіла да нас
і пытала: "Вы ведаеце, хто гэта быў?
Гэта жанчына -- віцэ-міс Амерыкі.
А гэты мужчына -- мэр Сакрамэнта.
Гэта ўладальніца Пулітцэраўскай прэміі, яна -- артыстка рускага балета".
І я вырасла, мяркучы,
што ў кожнага ёсць нейкія дзіўныя сакрэты.
І, шчыра кажучы, гэта тое, што робіць мяне добрай вядучай эфіра.
Я стараюся часцей трымаць рот зачыненым,
а розум адчыненым,
і я заўсёды гатова быць здзіўленай,
і я ніколі не расчароўваюся.
Рабіце гэтаксама.
Ідзіце і размаўляйце з людзьмі,
слухайце іх,
і, самае галоўнае, будзьце гатовыя здзіўляцца.
Дзякуй.
(Апладысменты)