Witajcie, zaczynamy zwiedzanie z przewodnikiem.
Zapraszamy do Muzeum Muzeów.
Muzea są częścią naszej historii od ponad 2 tysięcy lat.
Ale nie zawsze były jak te, które dzisiaj zwiedzamy.
Historia muzeów jest o wiele starsza i dziwniejsza, niż sobie wyobrażacie.
Zaczniemy tutaj, w skrzydle greckim.
Słowo muzeum pochodzi od greckiego mouseion,
oznaczającego świątynie wzniesione dla Muz, bogiń sztuki i nauki.
Wznoszący modły prosili Muzy, by czuwały nad uczonymi
i obdarzały pomysłowością tych, których uznawały za godnych.
Świątynie były pełne ofiarowanych rzeźb, mozaik,
skomplikowanych przyrządów naukowych,
poetyckich i literackich inskrypcji
oraz innych darów pokazujących,
że śmiertelnik jest godny boskiej inspiracji.
Dotarliśmy do skrzydła mezopotamskiego.
Pierwsze muzeum powstało w 530 r. p.n.e. w obecnym Iraku,
a pierwszym kuratorem była księżniczka.
Ennigaldi-Nanna gromadziła mezopotamskie antyki
w E-Gig-Par, swoim domu.
Gdy archeolodzy rozpoczęli tam wykopaliska,
odkryli dziesiątki przedmiotów starannie ułożonych w rzędy
i opatrzonych glinianymi tabliczkami z opisami w trzech językach.
Przyjęcia u księżniczki musiały być ciekawe.
Tradycję zbierania i prezentowania ciekawych przedmiotów zaczęto naśladować,
jak można zobaczyć tu, w skrzydle rzymskim.
Skarbce polityków i generałów były wypełnione łupami wojennymi,
a w menażeriach władców poddani oglądali egzotyczne zwierzęta
podczas specjalnych okazji, jak walki gladiatorów.
Jak widać, jest tu lew i gladiator,
a dozorca najwidoczniej powinien być w tym skrzydle.
Chodźcie, trzeba się pospieszyć.
Następny etap ewolucji muzeów to epoka Renesansu,
kiedy to znowu pojawiły się warunki sprzyjające badaniu świata przyrody
po niemal millenium ignorancji zachodniego świata.
Gabinety osobliwości, zwane także kunstkamerami,
były zbiorami przedmiotów, rodzajem fizycznej encyklopedii
pełnej artefaktów wystawionych na pokaz.
Wejdźcie do szafy i uważajcie na płaszcze.
Zwiedzimy gabinet osobliwości Ole Worma.
Jeden z najsłynniejszych gabinetów
należał do bogatego XVII-wiecznego przyrodnika,
antykwariusza i lekarza, Ole Worma.
Ole Worm zbierał okazy przyrodnicze, ludzkie szkielety,
starożytne teksty runiczne i przedmioty z Nowego Świata.
W innych gabinetach osobliwości można było znaleźć anomalie genetyczne,
drogocenne kamienie, dzieła sztuki oraz religijne i historyczne relikty.
Lepiej tego nie dotykaj.
Gabinety te były prywatne, często znajdowały się w rezydencjach,
a ich kuratorami byli właściciele, władcy, arystokraci,
a także mieszczanie i naukowcy.
Kto słyszy organy cyrkowe?
W latach 40. XIX wieku
młody, przedsiębiorczy showman nazwiskiem Phineas T. Barnum
zakupił niektóre z najsłynniejszych gabinetów osobliwości Europy
i założył w Nowym Jorku Barnum's American Museum.
Spektakularna mieszanka zoo, sali wykładowej,
gabinetu figur woskowych, teatru
i freak show znanego z eklektycznych mieszkańców,
takich jak niedźwiedzie, słonie,
akrobaci, giganci, bliźnięta syjamskie,
syreny z Fidżi, brodata kobieta
i mnóstwa nowoczesnej maszynerii oraz instrumentów naukowych.
Muzea dostępne publicznie są względnie nowym zjawiskiem.
Przed Barnum pierwsze publiczne muzea
były dostępne tylko dla klasy wyższej i średniej,
i tylko w określone dni.
Zwiedzający musieli przed wizytą wystosować pisemną prośbę
i tylko małe grupy mogły odwiedzać muzeum każdego dnia.
Luwr słynął z tego, że wszyscy mogli zwiedzać,
ale tylko przez trzy dni w tygodniu.
W XIX wieku
zaczęły się kształtować takie muzea, jakie znamy.
Pojawiły się instytucje jak Instytut Smithsona,
pozwalające oglądać i badać przedmioty zamiast trzymać je pod kluczem.
Zwłaszcza amerykańskie muzea zlecały eksperymenty
i wynajmowały badaczy do poszukiwania i pozyskiwania próbek.
Muzea stały się centrami nauki oraz artystycznych i naukowych odkryć.
Nazywa się to często Epoką Muzeów.
Obecnie muzea są ogólnodostępne,
są centrami nauczania, badań i stają się bardziej interaktywne.
Jednak pytanie, kto może tam wejść, jest nadal aktualne,
bo ceny biletów mogą być czasem zaporowe
dla tych przyszłych uczonych, artystów i obiektów boskiej inspiracji,
których nie stać na zaspokojenie własnej ciekawości.
Dziękujemy wszystkim gościom.
Po drodze wstąpcie do sklepu z pamiątkami ze sklepów z pamiątkami.