Her şey boğazınız gıcıklanırken
öksürmeye başlamanızla başlar.
Kaslarınız ağrımaya başlar,
huysuzlanırsınız,
ve iştahınızı kaybedersiniz.
Artık kesindir: Şifayı kapmışsınızdır.
Bu sinir bozan semptom curcunasının
nedeninin vücudunuzu saran bir enfeksiyondan
kaynaklandığını varsaymak mantıklıdır.
Fakat gerçekten de durum bu mu?
Sizi gerçekten hasta yapan şey ne?
Ya bu kötü saldırıyı vücudunuz kendi tetikliyorsa?
Grip virüsü gibi patajonler vücudunuza girip
hücrelerinizi ele geçirip onları öldürmeye
başladığında ilk olarak hasta olursunuz.
Ama bu davetsiz saldırının başka etkisi var:
Bağışıklık sisteminizi harekete geçirir.
Vücudunuz enfeksiyon kaptığını algıladığı
anda kendini savunmaya başlar.
Makrofajlar, ilk ataktan sorumlu olan hücreler,
vücudunuzda olan virüsü ve enfekte hücreleri
arar ve onları öldürürler.
Bunun ardından makrofajlar,
sitokin denilen proteinleri salgılarlar.
Böylelikle bağışıklık sisteminizde bulunan
ve virüse karşı savaşta görev alan diğer
hücreler olay yerine ulaşır.
Eğer bütün bu taaruz yeterince güçlüyse,
siz daha fark etmeden enfeksiyon yok edilir.
Aslında olan, vücudunuzun kendini asıl aksiyona hazırlamasıdır.
Bazı durumlarda, virüsler fazla yayılır,
kana veya hayati organlara yerleşir.
Bu oldukça tehlikeli durumu önlemek için,
bağışıklık sisteminizin beyninizle
koordine olarak daha güçlü bir saldırı
gerçekleştirmesi gerekir.
İşte tam bu noktada, çok da hoş olmayan
hastalık semptompları baş göstermeye başlar:
Ateşinizin çıkmasıyla başlar,
ağrı ve acı,
ve yorgunluk onu takip eder.
Peki neden bu durumu yaşıyoruz?
Bağışıklık sisteminiz ağır bir
saldırıya uğradığında
daha çok sitokin salgılar,
ve bunun iki sonucu vardır:
İlk olarak bütün vucudu baştan aşağı
dolaşan Vagus siniri
bu bilgiyi beyin sapına iletir,
ağrı merkezinin yakınından geçerek.
İkinci olarak, sitokinler
beynin vücut sıcaklığından
susuzluktan
açlıktan
ve uykuyusuzluktan,
ve daha bir sürü şeyden sorumlu
olan hipotalamusa ulaşır.
Bu sinyali alan hipotalamus
savaşta ön safada yer alan
prostaglandin E2 denilen molekülü üretir.
Hipotalamus kaslarınızın kasılmalarını
sağlayan sinyaller yollar
ve bu sinyaller vücut ısınızı yükseltir.
Aynı zamanda sizi mahmur bırakır,
ve iştahınızı kaybedersiniz,
ve susuz hissedersiniz.
Peki bu kadar rahatsızlık veren semptomun amacı nedir?
Aslında, hala çok emin değiliz,
ama iyileşmeye yardım ettiğini düşünüyoruz.
Ateşinizin çıkması bakteriyi yavaşlatabilir
ve bağışıklık sisteminizin patajonleri yok
etmesine yardımcı olabilir.
Uyku, vücudunuzdaki enerjinin enfeksiyonla
savaş için kullanılmasına öncülük eder.
Yemek yemeği kestiğinizde, karaciğeriniz
kandaki demir daha fazla ayırıştırır
ve demir bakteriler için hayati önem taşıdığından
bu durum onları aç bırakır.
Susuz olmanız sizi dehidre eder,
böylelikle hapşırmayla,
öksürmeyle,
kusmayla,
ve isalle hastalığın bulaşmasını azaltır.
Fakat, eğer yeterince su içmemeniz takdirde
dehidrasyonunu tehlike oluşturduğunu
hatırlatmakta fayda var.
Vücudunuzun ağrıması bile sizi daha hassas yapar,
dikkatinizi daha kötü olabilecek veya
böyle olmanıza neden olan enfekte olmuş
kesiklere yönlendirir.
Bu fiziksel semptomların yanısıra,
hastalık sizi ters,
mutsuz,
veya şaşkın yapabilir.
Bunun nedeni sitokinlerin ve prostaglandinlerin
beyindeki yüksek fonksiyonlu yerlere
ulaşarak nerotransmiterlerin aktivitesini bozmasıdır,
glutamin,
endorfin,
serotonin,
dopamin gibi.
Bu duygu gibi hislerin kontrol edildiği
limbik sistemi etkiler veya
muakemenin yapıldığı serabral korteksi.
Yani her hastalandığınızda bu kadar
rahatsız hissetmenize neden olan şey
aktif bağışıklık sisteminizden başka bir şey değildir.
Malesef, her zaman da mükemmel çalışmaz.
Örneğin, dünya genelinde milyonlarca
otoimmün hastalıklardan dolayı
sıkıntısı olan insan var.
Bu hastalıklarda bağışıklık sistemi
vücudunuz bir parçası olan kısımları bile
tehlike olarak algılar ve vücut kendine saldırır.
Ama insan ırkının büyük bir çoğunluğu için
milyonlarca yıl süren evrim,
bağışıklık sistemine ince bir ayar vermiş durumda,
öyle ki, bize karşı değil bizim için çalışıyor.
Hastalığın getirdiği semptomlar çok sinir bozucu,
fakat günün sonunda,
vücudumuzu yüzyıllardır dış etkenlerden
koruyan çok eski
bir oluşumun yansıması.