Burada olduğum için çok heyecanlıyım.
Amerika'daki her şey Avrupa'dakilerden daha büyük.
Bana bakın-- Kocamanım!
(Gülüşmeler)
İnanılmaz!
Herkesin harika fikirlerinin olduğu TED Konuşmaları.
İşte size bir soru: Bu fikirler nereden geliyor?
Evet, tartışmaya açık bir konu bu, fakat
tahminlere göre ortalama bir bireyin --
benim gibi --
aklına günde 50 bin fikir gelebilir.
Oldukça çok,
ancak bunlardan yüzde 95'i
önceki gün düşündüklerinizin aynısı.
(Gülüşmeler)
Ve benimkilerin birçoğu da cidden sıkıcı.
Benimkiler şöyle
"Ah! Yerleri silmeliyim.
Ah! Köpeği çıkarmayı unuttum."
En beğendiğim:
"Sakın o bisküviyi yeme."
(Gülüşmeler)
Ve yüzde 95'lik kısmı hep tekrar.
İşte bu da bize her gün farklı bir pencereden bakmak için
yüzde beşlik bir oran bırakıyor.
Bazı yeni fikirler gereksizdir.
Geçen gün televizyonda bir spor kanalına bakıyordum
ve neden bununla ilgilenmiyorum ki dedim.
Bazıları ilgimi çekti.
Biraz tuhaf gelse de.
(Kahkaha)
Sizce sırf topuğunuzu bu açıdan görebilmek için
bu esneklikte olmaya değer mi?
(Kahkaha)
İşte burada olan şey:
bu konuyla asla bağım olmayacak,
çünkü ben bunu asla beceremem.
Yani, ikinci kez, neyse.
(Kahkaha)
Size doğruyu söyleyeceğim.
Asla hiçbir spor dalında başarılı olamadım, tamam mı?
Bütün arkadaşlarımın "Keşke 18 yaşımdaki
kadar fit olsam" dediği o mükemmel yaşa eriştim.
Ve oldukça kendimi beğenmiş hissediyorum.
(Kahkaha)
Şu an da o zaman olduğum kadar fitim.
(Kahkaha)
(Alkış)
O zamanlar koşamazdım. Kesinlikle şimdi de koşmayacağım.
(Kahkaha)
Sonra aklıma yeni fikir geldi:
Neden benim gibi insanları sporla haşır neşir etmiyoruz?
Bence dünyanın şu an ihtiyacı olan şey
atletik kabiliyeti sıfır olan insanlar için Olimpiyat yapmak.
(Kahkaha)
Yani, çok daha eğlenceli olurdu.
Üç temel kural olurdu.
Uyuşturucu, yolsuzluk ve yetenek yasak.
(Kahkaha)
Aslında bu--
Hayır bu berbat bir fikir.
Aslında izlerken de sporla neden ilgilenmediğimi biliyorum.
Çünkü yüzde 97'si koşan,
bir şeyler tekmeleyen,
likra içinde düzgünce paketlenmiş görünmeye çalışan adamlar.
Orada --
(Kahkaha)
Hep başarılı değiller.
Orada --
(Kahkaha)
Televizyonda kadınların etkin olduğu sporlar çok az,
genç bir kadının izleyip
bunu nasıl kibarca söylesem,
kadının kanepeden kalkıp spor alanına giderken
ihtiyaç duyacağı tek kaldıraç erkeğin ta kendisidir.
(Kahkaha)
Spordaki eşitsizlikler nefes kesici.
Bu nedenle şöyle bir şey oldu:
Yepyeni bir fikrim var
ve anında eskisine geri döndüm.
Gerçek şu ki, şu anda
ya da tarihte daha önce, tek bir ülkenin bile
geçmişinde kadın erkek eşitliği yok.
Bir tane bile.
196 tane ülke,
evrimin tamamında bile olmadı.
İşte karşınızda evrimin resmi.
(Kahkaha)
Biz kadınlar işin içinde bile değiliz!
(Kahkaha)
Erkeklerin bu kadar parlak bir şekilde evrilmesi şaşılacak şey.
Yani --
(Kahkaha)
Bana batıyor ve biliyorum ki bu konuda bir şeyler yapmalıyım.
Ama ben meşgulüm, tamam mı?
Çok yoğun bir kariyerim,
üç çocuğum ve yaşlı bir annem var.
Doğrusu, dürüst olmam gerekirse
buraya gelmemin bir nedeni de,TED
Konuşmalarının,kendim için 15 dakikam olacağını söylemesi
normalde hiç o kadar vaktim olmaz --
(Kahkaha)
(Alkış)
Yani meşgulüm.
Ve neyse, çoktan dünyayı değiştirmeyi denedim.
Olay şu, tamam mı?
Herkes içinde bir "aktive etme butonu" dediğim şeye sahip.
Bu buton şunu düşündüğünüzde çalışır:
"Bunun hakkında bir şey yapmalıyım."
Her türlü neden için basılabilir.
Belki bir tür eşitsizlikle
ya da bir adaletsizlikle karşılaştınız,
bazen bir hastalık gelir,
ya da dezavantajlı olarak doğmuşsunuzdur
veya belki de imkansızlıklarla.
Ben ise eşcinsel olarak doğdum.
Her zaman biliyordum,
ailemin de biraz bile şaşırdığını düşünmüyorum.
Bu benim dört yaşında çekilmiş bir resmim.
Çok tatlı görünüyorum,
ama içten içe Clint Eastwood'a benzediğime inanıyordum.
(Kahkaha)
Benim aktivasyon düğmeme çocuklarım olduğunda basıldı --
o zamanki eşimden, üç harika çocuk.
Şimdi durum bu: İngiltere'de televizyoncuyum.
Onlar doğduklarında ben çoktan kendi programlarımı sunuyordum
ve toplumun gözü önündeydim.
Yaptığım işi seviyordum,
ama çocuklarımı daha çok seviyorum.
Onların bir sırla büyümelerini istemedim.
1994'te oğlum, en küçük çocuğum, doğduğunda
bildiğim kadarıyla İngiliz toplumunda
bir tane bile açık, eşcinsel kadın yoktu.
Sırrın iyi bir şey olduğunu düşünmüyorum.
Ruhun kanseri olduklarını düşünüyorum.
Bu nedenle ortaya çıkmaya karar verdim.
Herkes beni bir daha çalışamayacağım konusunda
uyardı, ama bu riske değeceğine karar verdim.
Açıkçası, cehennem gibiydi.
İngiltere'de sağ görüşlü medyanın oldukça acımasız bir bölümü var
ve adeta kafayı yediler.
Nefretleri toplumun daha dengesiz kesimlerini kışkırttı
ve ölüm tehditleri aldık --
Çocuklarımı alıp saklanacak kadar kötü ölüm tehditleriydi
ve hatta polis koruması bile aldık.
Geceleri hala, yaptığım şey yüzünden
dehşete düştüğüm çok zamanlar oldu.
En sonunda her şey sakinleşti.
Beklenenin aksine ben çalışmaya devam ettim
ve çocuklarım oldukça harika olmaya devam ettiler.
Hatırlıyorum, oğlum altı yaşındayken arkadaşı oynamaya geldi.
Yan odadaydılar, sohbetlerini duyabiliyordum.
Arkadaşı oğluma: "İki annenin olması nasıl bir duygu?" dedi,
cevabı duymaya istekliydim o yüzden kulak misafiri oldum
ve oğlum dedi ki: "Mükemmel bir şey çünkü biri
hastalanınca sana diğeri yemek yapabiliyor".
(Kahkaha)
Böylece aktivasyon düğmeme, eşcinsel birey eşitliği için basıldı
ve birçok insanla birlikte
yıllarca eşcinsel birey hakları için mücadele ettim
ve özellikle aşık olduğum insanla evlenme hakkı için.
Sonuç olarak başardık.
2014'te, yasanın değiştiği günde,
gerçekten çok sevdiğim eşimle evlendim.
(Alkış)
Sessiz bir evlilik olmadı -- Londra'daki Royal Festival
Hall'un sahnesinde evlendik.
Büyük bir etkinlikti.
Salon iki bin beş yüz kişilikti.
Aileden ve arkadaşlarımızdan 150 kişi davet ettik. Sonra da halka duyurdum:
gelip kutlamak isteyen herkes lütfen gelip bize katılsın.
Gelmek isteyen herkese bedava olacaktı.
İki bin beş yüz kişi katıldı.
(Alkış)
Hayal edebileceğiniz her tür insan:
eşcinseller, heteroseksüeller, hahamlar, rahibeler,
evliler, siyahlar, beyazlar -- tüm insanlık oradaydı.
Sahnede durup düşünmüştüm: "Ne kadar şahane.
Görev tamamlandı.
Aşk kazandı.
Yasa değişti."
Ve ben --
(Alkış)
Ve gerçekten aktive etme günlerimin bittiğini düşündüm.
Sonuç olarak, her sene, aynı salonda
Uluslararası Kadınlar Gününü kutlamak için harika bir konsere ev sahipliği yapıyorum.
Dünyada tüm üyeleri kadın olan tek orkestrayı toplayıp
kadın bestekarların gözardı edilmiş harika eserlerini çalıyoruz,
harika idarecilerimiz var --
Baltimore idarecilerinden Marin Alsop orada,
Petula Clark söylüyor --
ve ben kadınlar tarihi dersi veriyorum.
Geçmişten ilham verici hikayeler derleyip aktarmayı seviyorum.
Sık sık tarihin, kendi deyişimle, Rushmore Dağı modeli olduğunu düşünüyorum.
Çok heybetli görünüyor ama kadınlar tamamen dışarıda bırakılmış.
Ve 2015'te seçmen kadınlar hakkında konuşuyordum --
Eminim İngiltere'de kadınların seçme hakları için mücadele eden
o muhteşem kadınları biliyorsunuz.
"Sözler değil, icaatlar." sloganlarıydı.
Ve başarılı oldular,
çünkü kadınlar 1928'de gerçekten oy hakkı kazandılar.
İşte bu konuyla ilgili konuşuyordum
ve şunu fark ettim:
bu bir tarih dersi değildi;
bu işi tamamlayan bir şey de değildi.
Bu daha yapılacak çok fazla şeyin kaldığı bir şeydi.
Dünyanın hiçbir yerinde
güçlü pozisyonlarda kadınlar eşit temsilciye sahip değil.
Peki, hadi çabucak 2016 Londra Borsa'sındaki
ilk yüz şirkete göz atalım.
İlk yüz şirket: Kaç tanesini kadınlar yönetiyor?
Yedi. Pekala. Yedi. O kadarı iyidir. Sanırım.
On yedisini "John" isimli adamların yönettiğini öğrenene kadar.
(Kahkaha)
FTSE 100 şirketlerini yöneten "John'lar"
(Kahkaha)
kadınlardan çok.
"Dave" isimli adamların yönettiği 14 tane.
(Kahkaha)
Eminim Dave ve John harika işler yapıyorlardır.
(Kahkaha)
Peki. Bu neden önemli?
Sorun, cinsiyetler arasındaki maaş uçurumu.
Dünyanın hiçbir yerinde kadınlar erkeklerle aynı miktarı kazanmıyor.
Ve bu hiçbir zaman değişmeyecek,
tabi eğer yönetim kurullarında daha fazla kadın olmazsa.
Bolca kanunumuz var:
Eşit Ücret Kanunu İngiltere'de 1975'te yürürlüğe girdi.
Buna rağmen, şu an hala bir sürü kadın
Kasımın başından yılın sonuna kadar,
erkek iş arkadaşlarıyla karşılaştırıldığında
bedavaya gayet verimli bir şekilde çalışıyorlar.
Hatta, Dünya Ekonomi Forumu, kadınların sonunda eşit
ücret alacağı yılı şöyle hesaplıyor ...
2133!
Yaşasın!
(Kahkaha)
Bu korkunç bir rakam.
Olay şu:
konuşmamı yapmak için gelmeden bir gün önce
Dünya Ekonomik Forumu revize etti.
Bu iyi bir şey, çünkü bu korkunç -- 2133.
Nasıl değiştirdiler biliyor musunuz?
2186.
(Kahkaha)
Evet, 53 yıl daha, tamam mı?
Biz eşit ücret alamayacağız,
torunlarımın torunlarının zamanında bile,
mevcut sistemde.
Ve ben yeterince bekledim.
Kendi işimde yeterince bekledim.
2016'da İngiliz televizyonunda ana program
saatlerinde çıkan ilk kadın sunucu oldum.
Çok iyi değil mi? Harika, çok heyecanlıyım.
Ama --
(Kahkaha)
Ama 2016! İlk!
Televizyon 80 senedir var!
(Kahkaha)
Televizyon çok önemli olmayabilir,
ama bu bir nevi bulgu değil mi?
2016 yılı, BM yepyeni bir temsilci arıyor.
Kadın yetkinliğini ve cinsiyet eşitliğini temsil etsin diye
ve kimi şeçse beğenirsiniz?
Wonder Woman.
Evet bir çizgi roman karakteri.
(Kahkaha)
Çünkü hiçbir kadın bu göreve yeltenmedi.
Kadınların güçlü pozisyonlarda temsili şaşırtıcı derecede düşük.
Mecliste de böyle, İngiliz parlamentosunda da kesinlikle böyle.
2015'te Parlamentoya seçilen erkek sayısı,
o zamana kadar parlamentoya üye olmuş
toplam kadın sayısından fazlaydı.
Bu neden mi önemli?
Olay şu: Eğer kadınlar kanunların yapımına
yardım etmek için gerçek anlamda masada değillerse --
kadın bakış açısı gözardı edildiğinde şaşırmayın.
Başta bir kadın görmek gençler için çok iyi örnek oluşturur.
2016'da İngiltere'nin ikinci kadın başbakanı oldu;
Theresa May başa geçti.
Başa geçtiği gün sadece bir şey yapması
için ona meydan okundu.
Görevde olduğun ilk 100 gün içerisinde İngiltere'deki
kadınların yaşam standartlarını geliştirecek bir şey yap.
Ve ne mi yaptı? Hiçbir şey.
Hiçbir şey.
Çünkü erkeklerin bıraktığı dağınıklığı toplamakla meşguldü.
Kadın bir lidere sahip olsak bile,
hepsi sinir bozucu eşitsizlik sorununu
düzeltmekten daha iyi şeyler buldular.
Ben de eşitsizlik hakkında, önemliymiş gibi konuşuyorum.
Pekala, hemen STEM endüstrilerine bakalım.
Yani bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik.
Aşağı yukarı günlük hayatımızın her alanında önemliler.
STEM endüstrilerinde oldukça kalın ve titizlikle belgelenmiş bir
cam tavan var.
Ya kanserin tedavisi
ya da küresel ısınmanın cevabı
ilerlemeyi başaramayan genç bir bilim kadınının kafasındaysa?
Dolayısıyla bütün bunları düşündüm
ve biliyordum ki "Sözler değil, icraatlar" oluşturmalıydım.
Müthiş arkadaşımla konuştum:
İngiltere'de harika bir gazeteci olan Catherine Mayer
ve biz de bayağı akılsızca --
ve işin içine şarap da girmişti sanırım --
(Kahkaha)
Yepyeni bir siyasi parti kurmaya karar verdik.
Çünkü kritik olan şey şuydu:
kadın ve erkeğin eşit olduğu tek yer oy sandığıydı.
Ne yaptığımızı bilmiyorduk,
siyasi parti kurmanın ne kadar karışık olacağını düşünmemiştik.
"O kadar zor olamaz, erkekler yıllardır yapıyor." diye düşündüm.
(Kahkaha)
Böylece adını "Kadınların Eşitliği Partisi" koymakla başladık.
İnsanlar anında bana sordu:
"Adı neden bu?"
Dedim ki "Bilmiyorum, açık olmamız gerektiğini düşündük."
(Kahkaha)
Bilirsiniz yaptığımızın gizli olmasını istemedik. Ben sadece --
(Kahkaha)
Bazıları dedi ki: "Öyle diyemezsiniz! Bu çok feminist bir isim!"
Ah! Korkunç kelime! Ah!
Bir insanın şunu dediğini kaç kere duyduğumu size anlatamam:
"Feminist değilim, ama..."
Her zaman düşündüm ki, cümlede bir "ama" varsa,
her şey toz pembe olamaz.
Daha sonra şu komik soruyu sormaya başladılar:
"Hep beraber sütyenlerinizi mi yakacaksınız?"
Evet! Çünkü sütyenler yanıcı maddelerden yapılmış.
(Kahkaha)
Bu nedenle tüm kadınlar yürürken kıvılcım saçıyor.
(Kahkaha)
Alın size hızlı bir tarih bilgisi:
60'larda hiçbir kadın sütyenini yakmadı.
O gazetecilerin uydurduğu bir hikaye.
Neyse ki gazetecilik o zamandan beri gelişti.
Yani --
(Kahkaha)
Bu yapacağımızı yayınlanan bir röportajda duyurdum ve
anında e-postalar gelmeye başladı.
Önce yüzlerce, sonra binlerce ve binlerce,
bütün yaş gruplarından: çok genç kadınlardan, 90 yaşındakilere,
yüzlerce harika erkeğe kadar.
İnsanlar yazdılar ve söylediler: "Lütfen
yardım edebilir miyim? Merkezinize
gelebilir miyim?" Merkezimiz yoktu -- partimiz de yoktu!
Hiçbir şeyimiz yoktu.
Sahip olduğumuz tek şey harika yakın arkadaş grubumuzdu
ve 7/24 pijamalarımızla e-posta cevaplamaya çalışıyorduk.
Hepimiz meşguldük.
Çoğumuzun kariyeri, çocukları vardı
ama biz kadınların yaptığını yaptık, iş yükünü paylaştık.
Neredeyse anında, belirli temel konuları kesinleştirdik.
İlki: biz dünya üzerindeki amacı artık var olmamak olan
ilk parti olmak istiyorduk.
Bu olağanüstü bir fikirdi.
Belli bir siyasal eğilimi olmayan tek siyasi parti olmak istiyorduk.
Sağdan, soldan, ortadan herkesi istiyorduk,
her yaş grubundan.
Çünkü tüm amacımız, basit bir gündemle çalışmaktı:
eşitliği hayatımızın her alanına taşımak
ve işimiz bittiğinde
eve gidip günlük işleri halletmek.
(Kahkaha)
Siyasetin idare şeklini değiştirmek istiyorduk.
Sizde var mı bilmiyorum ama,
İngiltere'de iki ana siyasi parti var.
Bunlar siyasetin dinazorları.
Birbirleriyle konuşma şekilleri utanç verici ve zehirli.
Eminim hiç o tür isim takmalar olmamıştır sizde --
(Kahkaha)
Yalan söylüyorum.
Sadece bir politikacı şunu dese müthiş olmaz mı,
"Biliyor musunuz? Rakibim haklı.
Bakalım birlikte çalışıp bu işi halledebilecek miyiz."
(Alkış)
Hadi siyasete daha fazla kadın kazandıralım.
Hadi hemen kadınları siyasete sokalım,
adaylarına çocuk bakımı sağlayan tek parti olarak kadınların evden çıkıp
mücadele etmesine vesile olalım.
(Alkış)
10 ay içerisinde,
Birleşik Krallık'ta partimizde 70den fazla dala sahip olduk.
Adayları Londra, İskoçya ve Galler'de seçime tabi tuttuk,
Mayıs 2016'da.
Her 20 kişiden biri Londra Belediye başkanlığı için adayımıza oy verdi.
Yarıştaki erkekler ne kadar fazla oy toplandığını görünce,
mucizelerin mucizesi,
cinsiyet eşitliğinin gerekliliğinden bahsetmeye başladılar.
(Alkış)
Bana çocukluğumdan beri değişim vaat edildi.
Her zaman geliyordu:
Kadınlar erkeklerle omuz omuza olacaktı.
Sonuç hep boş vaatler ve hayal kırıklığı --
bir siyasi parti başlatacak kadar çok hayal kırıklığı.
Fakat bugün için yeni fikrim şu-- Bu benim yüzde beşim, tamam mı?
Ve bu gerçekten baya iyi.
Gerçek şu ki, bu yeterli değil.
Sadece bir ülkede tek bir siyasi parti kurmak yeterli değil.
İhtiyacımız olan, küresel siyasi görünümde sismik bir değişim.
Tasarladığımız modelin güzelliği ise
her yerde işe yarayabilir olması.
Amerika'da işe yarar,
Avusturalya'da işe yarar, Hindistan'da işe yarar.
Mükemmel bir tarif üretmiş gibiyiz: herkes bunu pişirebilir
ve bu herkes için iyi.
Bunu paylaşmak istiyoruz.
Eğer ne yaptığımızı bilmek istiyorsanız biz dağıtıyoruz.
Dünyadaki milyonlarca kadını geleneksel siyasi tartışmalara "Yeter!"
demeleri için harekete geçirdiğimizi düşünebiliyor musunuz?
"Birbirinizi yemeyi bırakın, işimizi yapalım." demek için.
Gerçekten de dünyayı değiştirebiliriz.
Ve ben bunu istiyorum.
(Alkış)
İstiyorum ki ...
(Alkış)
Bunu kızlarımız için,
oğullarımız için istiyorum.
Çünkü gerçek şu: eşitlik herkes için daha iyi.
Hadi millet, aktive edelim! Hadi dünyayı değiştirelim!
Yapabileceğimizi biliyorum, dünya bunun yapılmasını istiyor!
(Alkış)