"Kansere karşı savaş ilan ediyoruz
ve bu savaşı 2015'te yeneceğiniz."
ABD kongresinin ve Ulusal Kanser Enstitüsü'nün birkaç yıl önce,
2003'te beyan ettiğidir bu.
Şimdi, sizi bilmem ama ben inanmıyorum.
Bu savaşı tümüyle
yendiğimize inanmıyorum henüz
ve bence buradaki herhangi biri bundan şüphe etmez.
Şimdi, kansere karşı bu savaşı neden yenemediğimiz
ile ilgili ana sebep üzerine tartışalım,
çünkü gözü kapalı olarak savaşıyoruz.
Yakın bir arkadaşım hakkında bir kıssayı paylaşarak başlayacağım.
İsmi Ehud
ve birkaç yıl önce Ehud'a beyin kanseri teşhisi kondu.
Ve herhangi bir beyin kanseriyle değil;
beyin kanserinin en ölümcül türlerinden biriyle.
Hatta o kadar ölümcüldü ki
doktorlar 12 ayının kaldığını söylediler
ve bu 12 ay boyunca bir tedavi bulmak zorundaydılar.
Bir tedavi bulmalıydılar
ve eğer bulunamazsa, ölecekti.
İyi haber ise;
seçmek için bir sürü farklı tedavi yöntemi vardı
ancak kötü haber ise
o tedavinin işleyip işlemediğini söylemek,
3 aylarını falan alıyordu.
Bu yüzden birçok şeyi deneyemediler.
Ehud ilk tedavisindeydi
ve bu ilk tedavi süresince, tedavinin daha ilk günlerinde
onunla buluştum ve bana: "Adam, bence oluyor.
Bence şansımız açıldı. Bir şeyler oluyor." dedi.
Ve ona: "Gerçekten mi? Nasıl anladın Ehud?"
ve o da: "Şey, iyi hissetmiyorum.
Bir şeyler iyileştiriyor olmalı.
Olmak zorunda." dedi.
Maalesef üç ay sonra, işe yaramadığı haberini aldık.
Ve Ehud ikinci tedavisine başladı.
Ve tekrar aynı hikâye.
"Çok kötü hissediyorum, bir şeyler çalışıyor olmalı."
Ve üç ay sonra tekrardan kötü haberleri aldık.
Ehud 3. tedavisine, ardından da 4. tedavisine girdi.
Ve sonra, öngörüldüğü gibi, Ehud öldü.
Size gerçekten yakın birisi bu
gibi büyük bir mücadeleye girdiğinde
duygu yoğunluğu oluyor.
Aklınızdan birçok şey geçiyor.
Bende ise daha çok öfkeydi.
Daha çok, elimizden gelenin en
iyisi nasıl bu olabilir kısmına sinirlendim.
Ve daha çok araştırmaya başladım.
Ve meğer Ehud'a doktorların yapabildiğinin en iyisi bu değilmiş.
Beyin kanseri hastalarına
doktorların sunabileceğinin en iyisi sadece bu değilmiş.
Aslında kanserde o kadar da iyi değilmişiz.
O istatistiklerden bir tanesini seçtim,
bazılarınızın önceden gördüğüne de eminim.
Bize kanserden kaç hastanın öldüğünü gösterecek,
bu vaka da ise ABD'deki kadınlar var
1930'dan itibaren.
Birçok şeyin değişmediğini fark edeceksiniz.
Hâlâ büyük bir sorun.
Gerçi birkaç değişiklik de göreceksiniz.
Örneğin; akciğer kanserinin
artışta olduğunu göreceksiniz.
Teşekkürler sigara.
Örneğin; bir zamanların en öldürücülerinden olan
mide kanserinin ise öncelikli olarak
elendiğini göreceksiniz.
Peki neden? Bu arada, bilen var mı?
Neden artık insanoğlu mide kanserinden muzdarip değil?
Dünyamıza gelen ve insanlığı mide kanserinden kurtaran
o büyük, büyük tıbbi teknolojik atılım neydi?
Daha iyi bir ilaç mı yoksa daha iyi bir tanı mıydı?
Haklısınız, evet.
Buzdolabının icadı ve
artık bozulmuş etler yemiyor olmamız.
Yani, şimdiye kadar kanser araştırmasındaki tıbbi
alanda başımıza gelen en iyi şey
buzdolabının icat edilmesi.
(Gülüşmeler)
Ve evet, farkındayım.
Çok da iyi değiliz burada.
Kanser araştırmasında yapılanları
ve süreci küçümsemek istemiyorum.
Bakın, kanser hakkında keşfedilen başlıca şeyleri bize
öğreten neredeyse 50'den fazla yıl var.
Ama tüm bunlar,
önümüzde kaldıracak daha çok yük olduğunu söyledi.
Yeniden, savunmaya çalıştığım birincil sebep neden konunun
bu olduğu, neden daha iyi yapmadığımız,
çünkü gözü kapalı savaşıyoruz.
Ve tıbbi görüntüleme burada devreye giriyor.
Burada benim çalışmam geliyor.
Ve bugünlerde beyin kanseri hastalarına sağlanan en iyi
tıbbi görüntüleme hakkında bir fikir vermek için
ya da aslında tüm kanser hastaları için
PET taramasına bir bakın.
Hadi görelim. İşte!
Bu bir PET/CT taraması
ve bu PET/CT taramasında,
CT taraması size kemiklerin nerede olduğunu ve
PET taraması ise tümörlerin nerede olduğunu gösterecektir.
Şimdi, burada göreceğiniz
temelde vücudun dışına "Hey, buradayım."
diye sinyal gönderen
küçük bir parça eklemiş
olan şeker molekülüdür.
Ve o şeker molekülleri bu hastalara milyarlar tarafından enjekte olur
ve tüm vücutta şekere aç
hücreler ararlar.
Örnek olarak kalbin burada parladığını görebilirsiniz.
Çünkü kalbin şekere çok ihtiyacı vardır.
Yine mesanenin de parladığını görebilirsiniz.
Bunun sebebi ise mesanenin vücuttan şekeri
temizleyen olmasıdır.
Ve sonra birkaç farklı etkin nokta daha
göreceksiniz, çünkü bunlar tümör.
Bu gerçekten harika bir teknoloji.
İlk kez bize birinin vücuduna hücrelerin her birini alıp
mikroskobun altına koymadan
inceleme fırsatı sundu
ancak müdahalesiz bir şekilde birinin vücuduna bakıp
"Hey, kanser metastaz yapmış mı?
Nerede?" diye sorabildik.
Ve PET taramaları açıkça etkin noktaların, tümörün
nerede olduğunu gösteriyor.
Ne kadar mucizevi görünürse görünsün,
ne yazık ki o kadar da müthiş değil.
Şuradaki ufak küçük etkin noktaları görüyorsunuz.
Tümörlerin herhangi birinde kaç
tane kanserli hücre var tahmin edebilir misiniz?
100 milyon civarında kanserli hücre var
ve sayının anlaşıldığına emin olalım.
Resimde gördüğünüz her bir küçük
sinyalin saptanabilmesi için
içlerinde en azından 100 milyon
kanserli hücre olması gerekir.
Eğer sayı size büyük gibi geldiyse,
büyüktür.
Hatta inanılmaz derecede büyük sayılar,
çünkü bir şeyler yapılabilecek kadar erken yakalamak,
üzerinde çalışabilmek için, mantıklı bir şeyler yapabilmek için
tümörleri binlerce hücre boyutundayken yakalamamız lazım
ve ideal olarak sadece avuç kadar hücre boyutunda.
Yani oldukça uzaktayız bundan.
Bu yüzden küçük bir deney yapalım.
Beyin cerrahı olduğunuzu hayal edip
oynamanızı istiyorum.
Ameliyathanedesiniz,
önünüzde bir hasta var
ve göreviniz; tümörün tamamen alındığından emin olmak.
Hastaya bakıyorsunuz
deri ve kafatası çoktan kesilmiş
yani beyne bakıyorsunuz.
Bu hasta hakkında bilmeniz gereken,
beyninin sağ frontal lobunda
golf topu boyutlarında bir tümör olduğu.
Ve aşağı yukarı öyle.
Yani aşağı bakıyorsun ve maalesef her şey aynı görünüyor,
çünkü beyin kanseri dokusuyla sağlıklı beyin dokusu
tam olarak aynı görünüyor.
Bu yüzden baş parmağınla gidiyor
ve beyne biraz bastırmaya başlıyorsun,
çünkü tümörler bir miktar daha sert ve gergin olma
eğilimindedir ve biraz bu şekilde girip şöyle dersiniz:
"Görünüşe göre tümör tam olarak burada."
Ardından bıçağını çıkarır, tümörü parça parça
kesmeye başlarsın.
Ve tömürü çıkarırken
şöyle düşündüğün bir aşamaya gelirsin:
"Tamam, hallettim. Her şeyi çıkardım."
ve bu noktada
-- şimdiye kadar hepsi kulağa oldukça çılgınca geldi--
hayatının şimdiye kadarki en iddialı kararıyla yüzleşmek üzeresin.
Çünkü şimdi acaba burada durup
hastayı geride göremediğim kanserli hücre
kalma riskiyle göndermeli miyim
ya da genelde bir inç falan
gibi tümörün etrafından kesin olarak her şeyi
aldığıma emin olmak için birkaç
ilave alan daha mı almalıyım ?
Yani basit bir karar değil
ve ne yazık ki hasta bakarken
beyin cerrahlarının her gün almak
zorunda oldukları bir karar.
Laboratuvardaki birkaç arkadaşımla sohbet ettiğimizi
hatırlıyorum ve "Daha iyi bir yolu olmalı." dedik.
Ama bu sadece bir arkadaşa daha iyi bir yolu olmak demek gibi değil.
Daha iyi bir yolu olmak zorunda.
İnanılmaz bir şey.
Ve bu yüzden geriye döndük.
Size bahsettiğim PET taramalarını, şekeri falan hatırlayın.
Dedik ki; şeker moleküllerini kullanmak yerine
altından yapılmış ufacık tanecikleri alalım
ve etraflarındaki ilginç kimya ile onları programlayalım.
Kanser hücrelerini aramak için programlayalım.
Ve daha sonra bu altın tanecikleri
tekrar hastalara enjekte ediyoruz
ve tüm vücuda dağıtıyoruz,
gizli ajanlar gibi ve
vücudumuzdaki her hücreye gidip
kapısını çalarak şöyle sorarsa;
"Sağlıklı mı yoksa kanserli bir hücre misin?
Sağlık bir hücreysen, devam ediyoruz.
Kanserli bir hücreysen, yapışıp parlıyoruz ve
"Bana bakın, buradayım" diyoruz.
Ve laboratuvarda geliştirdiğimiz bazı ilginç
kameralar ile yapacaklar.
Ve bir kez gördüğümüzde belki de beyin cerrahlarını yalnız
tümörü almalarını ve sağlıklı kısmı bırakmaları için yönlendirebiliriz.
Test ettik ve gayet iyi çalıştı.
Şimdi size bir örnek göstereceğim.
Burada gördüğümüz
bir fareye ait beyin resmi
ve bu farenin beynine küçük bir
tümör yerleştirdik.
Bu tümör farenin beyninde büyüyor
ve sonra onu doktora götürdük ve
fareyi bir hastaymışcasına ameliyat etmesini
ve tömörü parça parça almasını istedik.
Ve bunu yaparken altın
taneciklerin nerede olduğunu görmek için resimler alacağız.
Yani ilk önce bu altın
taneciklerini fareye enjekte etmeyle başlıyoruz
ve tam şurada, sol alttaki
resimde göreceğimiz
altın tanecikler yerini gösteren resim.
Güzel olan ise bu altın tanecikler
gerçekten de tümöre kadar gidip
parlayarak bize; "Hey, buradayız. İşte tümör." diyorlar.
Artık tümörü görebiliyoruz
ancak henüz doktora bunu göstermiyoruz.
Doktordan artık tümörü almaya başlamasını istiyoruz
ve burada gördüğünüz gibi doktor tümörün dörtte birini aldı
ve dörtte birini artık yok.
Ardından doktor ikinci çeyreği aldı ve üçüncüyü,
hatta görünen o ki hepsini de.
Ve bu aşamada, doktor gelip bize;
"Tamam, hallettim. Ne yapmamı istiyorsunuz?
Olduğu gibi bırakayım mı
ya da etrafından fazladan alayım mı?" dedi ve
biz de; "Tamam, bekle." dedik.
Doktora; "Şu iki noktayı kaçırmışsın,
çevresinden fazlaca almak yerine
sadece şu küçük alanları al.
Aldıktan sonra tekrar bakalım." dedik.
Doktor aldı ve vay canına
kanser artık tamamen gitmişti.
Önemli olan
kişinin ya da farenin
beyninden kanserin tamamen
gitmesi değil.
En önemlisi
bu süreçte beynin sağlıklı kısmınında çoğunu
almamış olmamız.
Artık doktorların ve cerrahların, tümörü
alırken gerçekten ne aldıklarını bilerek operasyon yaptıkları
bir dünya hayal edebiliriz ve artık
baş parmaklarıyla tahmin etmek zorunda değiller.
Kalan o küçük tümörleri almak bizim için şu yüzden önemli;
o kalan tümörler bir avuç kadar bile olsa
tümörü tekrar büyütecek,
tümör geri gelecektir.
Hatta beyin ameliyatlarının %80-%90
oranında başarısız olmasının sebebi
pozitif olan o ilave alanların kalmasındandır,
o kalan küçük tümör alanları.
Bu gerçekten iyi
ama sizinle asıl paylaşmak istediğim buradan nereye yol alacağımız.
Stanford'daki laboratuvarımda
öğrencilerim ve ben, şu an neye çalışmamız gerektiğini soruyoruz.
Ve tıbbi görüntüleme insan vücudunun içine bakıp
bu hücrelerin herbirine ayrı ayrı
gerçekten bakabilme noktasına doğru ilerliyor.
Bu tarz bir yetenek bize
süreçte, çok çok daha önce, içinde 100 milyon hücre olmasından
önce tümörleri alabilir ve bu konuda bir şeyler yapabiliriz.
Her bir hücreyi görebilmemizi
sağlayacak yetenek, aynı zamanda mantıklı
sorular sormamızı da sağlayacaktır.
Laboratuvarda öyle bir noktaya geliyoruz ki;
kanser hücrelerine gerçek sorular sormaya başlayabiliriz,
örneğin; uyguladığımız tedaviye karşılık veriyor musun gibi.
Eğer karşılık vermiyorsan, hemen tedaviyi durdururuz
tedavide günler içinde, 3 ay da değil.
Ve aynı zamanda Ehud gibi hastalarda da
o ciddi, ağır kemoterapi ilaçlarından
çekmemeleri için,
o tedavinin korkunç yan etkilerinden de
ilaçların gerçekten bir yararı olmadığı zamanlarda.
Açık konuşmak gerekirse
kansere karşı savaşı yenmekten oldukça uzağız,
gerçekçi olursak.
Ama en azından umutluyum ki
bu savaşta kör gibi olmayan daha iyi tıbbi görüntüleme
teknikleri ile savaşabiliriz.
Teşekkürler.
(Alkışlar)