Nhà hát này được xây dựng ngay tại Copacabana,
bờ biển nổi tiếng nhất thế giới,
cách đây 25 km về phía Bắc Rio
là nơi cộng đồng Vila Cruzerio sinh sống,
có khoảng 60,000 người ở đây.
Ngày nay, nhiều người ở Rio biết đến Vila Cruzerio thông qua tin tức,
nhưng không may, tin từ Vila Cruzeiro thường
là tin không tốt.
Nhưng Vila Cruzeiro cũng là nơi câu chuyện
của chúng tôi bắt đầu.
10 năm trước, chúng tôi lần đầu tiên đến Rio
để thực hiện phim tài liệu về cuộc sống ở favelas.
Chúng ta biết favelas là những cộng đồng không chính thống.
Họ hòa nhập qua năm tháng,
khi người nhập cư
từ quê lên thành phố để kiếm việc làm,
như thành phố trong lòng thành phố,
được biết đến với những vấn đề như tội phạm
đói nghèo và cuộc chiến dữ dội
giữa cảnh sát và các băng đảng buôn ma túy.
Điều gây ấn tượng cho chúng tôi là
đây là cộng đồng nơi mà người dân
tự xây dựng bằng chính đôi tay của mình
mà không cần bất kỳ một kế hoạch kỳ công và trông như công trình khổng lồ vậy.
Ở chỗ chúng tôi, Hà Lan
mọi thứ đều được lên kế hoạch.
Chúng tôi thậm chí còn có những quy tắc về cách tuân thủ quy tắc nữa. (Cười)
Ngày quay cuối cùng của chúng tôi
kết thúc ở Vila Cruzeiro, chúng tôi ngồi xuống
uống với nhau
và ngắm nhìn ngọn đồi
với tất cả những ngôi nhà này,
phần lớn chúng đều dang dở
với những bức tường toàn gạch thô,
vài trong số đó
đã được trát vữa và sơn phết
và chúng tôi chợt nảy ra ý tưởng
sẽ ra sao nếu mọi ngôi nhà
đều như vậy?
Rồi chúng tôi tưởng tượng ra một bản thiết kế lớn,
một tác phẩm nghệ thuật lớn.
Ai sẽ mong chờ những thứ như thế
ở một nơi thế này?
Vì thế, chúng tôi đã nghĩ, nó có khả thi không?
Chúng tôi bắt đầu đếm những ngôi nhà
nhưng nhanh chóng đếm loạn xạ.
Theo cách nào đó, ý tưởng tắc tịt.
JK: Chúng tôi có một người bạn,
điều hành một tổ chức phi chính phủ ở Vila Cruzeiro,
tên là Nanko. Anh ấy cũng thích ý tưởng này.
Anh ấy nói: "Mọi người ở đây
sẽ rất thích thú khi nhìn thấy
nhà của mình được trát vữa và sơn phết.
Đó là lúc ngôi nhà hoàn thành."
Thế nên, anh ấy giới thiệu đúng người cho chúng tôi.
Và Victor và Maurinho nhập đội.
Chúng tôi chọn ra ba ngôi nhà ở trung tâm
và bắt đầu ở đó. Chúng tôi đã thiết kế vài mẫu
và mọi người đều thích mẫu cậu bé thả diều nhất.
Chúng tôi bắt đầu sơn phết và điều đầu tiên
chúng tôi làm là sơn mọi thứ màu xanh trời,
chúng tôi nghĩ nó trông khá đẹp.
Nhưng họ ghét nó. Người dân ở đây thực sự ghét nó
Họ hỏi: Các anh làm quái cái gì thế?
Các anh sơn nhà chúng tôi y như đồn cảnh sát vậy."
(Cười)
Ở favela, điều đó là không tốt.
Màu đó cũng trùng với màu nhà giam.
Nên chúng tôi nhanh chóng tiếp tục và vẽ nên cậu bé.
Tưởng đã hoàn thành, chúng tôi rất vui nhưng có điều gì đó chưa đúng
vì những đứa trẻ bắt đầu tìm đến
và nói: "Các chú biết không, có một cậu bé thả diều
nhưng diều của cậu ấy đâu?"
Chúng tôi đáp: "Ồ, đó là nghệ thuật.
Phải tưởng tượng ra con diều." (Cười)
Rồi chúng nói: "Không, không, chúng cháu muốn thấy con diều."
Vì thế, chúng tôi nhanh chóng tạo một con diều trên đồi cao
để có thể thấy cậu bé thả diều
và thực sự thấy một con diều.
Các trang báo địa phương bắt đầu viết về nó,
điều đó thật tuyệt,
thậm chí cả tờ The Guardian cũng viết:
"Khu ổ chuột khét tiếng trở thành khu triển lãm ngoài trời."
JK: Được thành công đó cổ vũ,
chúng tôi về Rio thực hiện dự án thứ hai
và tình cờ gặp con đường này.
Nó được bao bọc bởi bê tông để phòng lở bùn,
bằng cách nào đó, chúng tôi thấy ở đó một con sông,
chúng tôi tưởng tưởng con sông này sẽ là một con sông kiểu Nhật
với cá chép Nhật lội dòng.
Chúng tôi quyết định vẽ nên con sông đó
và mời Rob Admiraal, một nghệ sĩ xăm hình
chuyên về phong cách Nhật Bản.
Chúng tôi chẳng ngờ mình đã
dành gần cả năm để vẽ nên dòng sông
cùng với Geovani, Robinho và Vitor,
những người sống gần đó.
Thậm chí, chúng tôi còn chuyển đến khu vực này
khi một anh bạn sống trên con phố, Elias,
nói rằng chúng tôi có thể đến ở nhà
cùng với gia đình anh,
điều đó thật tuyệt.
Đáng tiếc, thời gian đó,
một cuộc chiến nổ ra giữa cảnh sát
và các băng đảng buôn ma túy.
(Video) (Tiếng súng)
Chúng tôi biết được rằng suốt giai đoạn này,
người dân trong khu phố đã giúp đỡ nhau
vượt qua gian khổ
và cũng biết được một nhân tố rất quan trọng:
tầm quan trọng của tiệc BBQ. (Cười)
Bởi vì khi tổ chức một buổi BBQ,
nó biến bạn từ một vị khách sang chủ nhà, vì thế
chúng tôi đã quyết định tổ chức hằng tuần
và làm quen được với tất cả hàng xóm.
JK: Chúng tôi vẫn còn ý tưởng về ngọn đồi.
DU: Vâng, ta đang nói về
quy mô của nó, vì bức vẽ này
lớn một cách đáng kinh ngạc
và chi tiết một cách điên rồ,
quá trình này gần như làm chúng tôi mất trí.
Nhưng chúng tôi hiểu rằng có thể, suốt quá trình này
thời gian mà chúng tôi bỏ ra ở khu phố
thậm chí có thể quan trọng hơn bản thân công việc vẽ vời.
JK: Vậy là, sau tất cả,
ngọn đồi này, ý tưởng này vẫn ở đây,
và chúng tôi bắt đầu phác thảo, tạo mô hình
và nhận ra vài điều.
Những ý tưởng và thiết kế
cần phải đơn giản hơn dự án trước
để chúng tôi có thể vẽ nó với nhiều người
và nhiều nhà hơn cùng một lúc.
Chúng tôi có cơ hội thử nghiệm nó
ở một khu phố tại trung tâm ở Rio,
Santa Marta,
chúng tôi thiết kế cho khu phố
thành thế này
và tìm người đồng hành
bởi hóa ra, nếu ý tưởng của bạn đủ lớn
sẽ dễ tìm người thực hiện cùng hơn. (Cười)
Và người dân Santa Marta
làm việc cùng nhau suốt hơn một tháng.
Họ đã biến quảng trường đó thành thế này đây.
(Vỗ tay)
Bức ảnh này bằng cách nào đó đã đi khắp thế giới.
DU: Sau đó, chúng tôi nhận được cuộc gọi bất ngờ
từ chương trình Philadelphia Mural Arts,
và họ có câu hỏi thế này:
Nếu ý tưởng này, phương pháp này,
nếu điều này thực hiện ở North Philly,
một trong những khu phố nghèo nhất
ở Hoa Kỳ thì sao?
Chúng tôi ngay lập tức đồng ý.
Chúng tôi không biết làm thế nào,
nhưng có vẻ đó là một thử thách rất thú vị.
Thế nên, chúng tôi đã làm giống như ở Rio:
di chuyển đến khu phố
và bắt đầu tiệc BBQ. (Cười)
Dự án đã mất gần 2 năm để hoàn thành,
chúng tôi thiết kế riêng
cho từng ngôi nhà trên đại lộ và vẽ nó
cùng với những chủ cửa hàng, cao ốc địa phương
và một nhóm khoảng 12 nam và nữ.
Họ được thuê, sau đó, được đào tạo như những họa sĩ,
cùng nhau, họ biến đổi khu phố
cả con đường, thành một tác phẩm chấp vá khổng lồ của màu sắc.
(Vỗ tay)
Cuối cùng, thành phố Philadelphia đã
cảm ơn từng người một
và tán dương thành quả của họ.
JK: Vậy là chúng tôi đã vẽ cả con đường.
Sẽ thế nào nếu làm điều đó với cả ngọn đồi?
Chúng tôi bắt đầu tìm tài trợ,
nhưng thay vì thế, chúng tôi đặt ra những câu hỏi như:
Sẽ sơn bao nhiêu căn nhà?
Tổng cộng là bao nhiêu mét vuông?
Bao nhiêu sơn sẽ được sử dụng?
Bao nhiêu người sẽ được thuê?
Chúng tôi mất nhiều thời gian để lập kế hoạch
về nguồn tài trợ và trả lời những câu hỏi đó,
nhưng sau đó, chúng tôi nghĩ
để trả lời tất cả,
bạn phải biết chính xác mình sẽ làm gì
trước khi đến đó và bắt tay vào việc.
Có thể là một sai lầm khi nghĩ như thế.
Sẽ mất đi một vài điều kỳ diệu vốn có thể học được
về việc nếu đi và bỏ thời gian ở đâu đó,
bạn có thể để dự án tự phát triển
và có một cuộc sống riêng.
DU: Những gì chúng tôi đã làm là
thực hiện dự án và loại bỏ
những con số,
những ý tưởng và giả định,
quay trở lại ý tưởng cốt yếu ban đầu
là biến đổi ngọn đồi
thành một tác phẩm nghệ thuật khổng lồ.
Và thay vì tìm kiếm nguồn tài trợ,
chúng tôi bắt đầu chiến dịch gây quỹ từ quần chúng,
trong vòng hơn một tháng,
hơn 1,500 người đã tham gia
quyên góp hơn 100,000 đô la.
Với chúng tôi, đó là một khoảnh khắc tuyệt vời, bởi vì giờ -
(Vỗ tay) -
chúng tôi cuối cùng cũng có thể tự do
sử dụng những gì đã học,
tạo nên một dự án được xây dựng
như cách của favela
từ mặt đất lên, từ dưới lên,
mà không có quy hoạch tổng thể.
JK: Vậy là chúng tôi trở về, và thuê Angelo,
một họa sĩ địa phương ở Vila Cruzeiro,
một anh chàng tài năng, và quen biết hết thảy mọi người,
rồi chúng tôi thuê Elias, chủ nhà cũ
người đã mời chúng tôi vào nhà,
bậc thầy xây dựng.
Cùng với họ, chúng tôi quyết định điểm bắt đầu.
Chúng tôi chọn chỗ này ở Vila Cruzeiro,
những ngôi nhà được trát vữa như tôi nói.
Điều tốt đẹp về họ là
họ quyết định làm ngôi nhà nào kế tiếp.
Thậm chí khi in áo thun,
họ đưa lên các biểu ngữ
giải thích mọi thứ cho mọi người
và nói chuyện với báo chí.
Đây là bài báo về Angelo.
DU: Trong lúc đó, chúng tôi đem ý tưởng này ra thế giới.
Giống như dự án ở Philadelphia,
chúng tôi được mời tham gia những hội thảo, như ở Curacao,
và giờ đây, chúng tôi đang lên kế hoạch cho một dự án lớn ở Haiti.
JK: Favela không chỉ là nơi
ý tưởng này bắt đầu
mà còn là nơi có thể hiện thực hoá nó
mà không cần tới một kế hoạch tổng thể
nhờ vào sự không chính thức của cộng đồng này -
đó là nguồn cảm hứng
và trong một nỗ lực cộng đồng, cùng với mọi người,
bạn có thể hoạt động như một dàn nhạc,
nơi có thể có đến 100 nhạc cụ, phối hợp để tạo nên bản giao hưởng.
DU: Chúng tôi muốn cảm ơn mọi người, những người
đã là một phần của giấc mơ này và ủng hộ chúng tôi suốt chặng đường,
hi vọng sẽ tiếp tục nhận được sự ủng hộ của các bạn.
JK: Vâng, một ngày sớm thôi,
khi sắc màu hiện lên trên những bức tường,
hy vọng mọi người sẽ cùng chúng tôi bước vào giấc mơ,
một ngày không xa, toàn bộ Vila Cruzeiro sẽ được sơn phết.
DU: Xin cảm ơn.
(Vỗ tay)