Herkesin hayatında sanki dünmüş gibi hatırladığı dönüm noktaları vardır.
Benim için birincisi, anaokuluna başladığım ilk gündü.
Ağabeyim okuldaydı ve sıra bendeydi.
Koridordan koşarak gittim.
Altıma yapacak kadar heyecanlıydım desem yeridir.
Kapıya ilerlediğimde
beni sıcak bir karşılamayla bekleyen bir öğretmen vardı.
Beni sınıfa götürüp
eşyalarımızı koyduğumuz
küçük dolabı gösterdi.
Hepimiz o dolapları hatırlarız, değil mi?
Sonra bana dönüp ''Hadi git çocukların arasına katıl.
Ders başlayana kadar oynayın,'' dedi.
Ben de, sanki babamın yeriymiş gibi oraya kuruluverdim.
Oynamaya başladım.
Birdenbire yanımdaki çocuk,
daha dün gibi hatırlıyorum,
beyaz bir tişört ve mavi şortu vardı üstünde.
Birden oyunu bırakıp bana,
''Niye kısasın sen?'' diye sordu.
Bense oynamaya devam ettim. Benimle konuştuğunu düşünmemiştim.
(Kahkahalar)
Sesini yükselterek tekrar şöyle dedi:
''Hey, neden bu kadar kısasın sen?"
Kafamı kaldırıp ''Ne demek istiyorsun?
Mutluyuz işte oynayalım.
Bunu bekliyordum'' dedim.
Oynamaya devam ettik ve bir dakika sonra
yanımdaki beyaz bulüzle pembe etek giyen kız
ayağa kalktı, ellerini beline koyup
''gerçekten ya, neden farklı görünüyorsun?'' dedi.
Ben de, ''Ne farklısı ya?
Farklı görünmüyorum. Kısa da değilim. Oynayalım hadi'' dedim.
O an kafamı kaldırıp bakmamla tüm etrafımdaki tüm
çocukların oynamayı bırakmış bana baktıklarını gördüm.
Bugünün tabiriyle ''Hadi be...'' ya da ''yok artık''
diye düşündüm.
(Kahkahalar)
Ne olmuştu birdenbire?
Sabah gelirken topladığım tüm öz güvenimi
gittikçe yitirmeye başlamıştım.
Sorularsa gelmeye devam ediyordu.
Gün bitiminde, eve gitmeden hemen önce
öğretmen hepimizi topladı,
bense oluşturdukları çemberin dışında kalmıştım.
Kimseye bakamıyordum.
Hâlâ ne olduğunu anlamıyordum.
O günden sonra uzun bir süre
toplum içine çıkmaktan nefret ettim.
İnsanların bana her göz dikişini, her kıkırdayışını,
her beni işaret edişini,
parmağı değil,
''beni'' işaret edişini hissediyordum.
Bu yaptıklarından nefret ediyordum.
Sanki kimse beni göremeyecekmiş gibi ebeveynlerimin arkasına saklanıyordum.
Çocuk, ne başka çocuğun
merakını anlar, ne de
yetişkin birinin cahilliğini.
Fark ettim ki, gerçek dünya
mecazen de, gerçekten de benim boyumdakiler için değildi.
Fark ettiğiniz üzere bu boyla
tanınmama şansım yok.
Hayatımız boyunca birçok zorlukla karşılaşırız.
Özellikle de dışarıda gördüğünüz benim gibi insanlar için.
Pek göremezsiniz aslında.
Dışarıdan baktığınızda birinin akıl hastalığıyla uğraşıp uğraşmadığını,
cinsiyetiyle ilgili sorun yaşayıp yaşamadığını bilemezsiniz.
Hasta ebeveynlerine mi bakıyor,
parasal sıkıntıları mı var.
Bunları öyle dışarıdan bakıp göremezsiniz.
Mesela benim sorunumun
boyum olduğunu görüyorsunuz.
Fakat görmeniz, aslında benim kim olduğumu,
nelerle uğraştığımı anladığınız anlamına gelmez.
Ben buraya bir miti çürütmeye geldim aslında.
Kendinizi başkasının yerine koyabileceğinize inanmıyorum.
İşte bu yüzden de fedakârlık yapacak yollar aramalıyız.
Basitçe, ben asla sizin gibi olmanın ne demek olduğunu bilemeyeceğim
ve siz de benim gibi olmanın nasıl bir şey olduğunu bilemezsiniz.
Ne sizin korkularınızla yüzleşebilir, ne de hayallerinizin peşinden koşabilirim.
Siz de aynını benim yerime yapamazsınız.
Fakat birbirimizi destekleyebiliriz.
Kendimizi başkasının yerine koymaktansa
kendimize fedakârlık yapacak yeni yollar bulmalıyız.
Çok erken yaşlarda, diğer insanlardan
farklı şeyler yapmam gerektiğini öğrenmiştim.
Aynı zamanda, eşit şeyler yapmam gerektiğini de öğrenmiştim.
Sınıf gibi mesela.
Ha, ha, ha. Eşittim.
Aslına bakarsanız, sınıfta sivrildim.
Bu benim için hayati derecede önemliydi,
çünkü büyüdükçe öğrendim ki, fiziksel bir iş yapamazdım.
Eğitime ihtiyacım vardı.
Ben de devam edip üniversite diploması aldım.
Fakat iş anlamında herkesten bir adım geride olduğumu farkındaydım.
İleri düzey üniversite diplomasına ihtiyacım vardı.
Onu da aldım.
Şimdiyse iş görüşmesi için hazırım.
İlk iş görüşmenizi hatırlıyor musunuz? Ne giyeceğim?
Nasıl sorular soracaklar?
Sıkıca tokalaşmayı da unutma.
Sizinle oradaydım ben de.
Görüşmemden 24 saat önce
küçüklüğümden beri tanıdığım bir arkadaşım
arayıp, ''Michele, görüşmeye gideceğin binada merdivenler var'' dedi.
Merdivenleri çıkamayacağımı biliyordu.
Birdenbire odaklandığım konu değişmişti.
"Oraya gittiğimde ne yapacağım?" diye düşünüyordum.
Erkenden gidip yük rampası bulup üstüne bindim ve harika bir görüşmeydi.
O gün neler yaşadığım hakkında en ufak fikirleri yoktu ama sorun da değildi.
Büyük ihtimalle karşılaştığım en büyük zorluğun o gün görüşme veya
binaya girmek olduğunu düşünüyorsunuzdur.
Aslında karşılaştığım en büyük zorluk o gün birini
ezmeden yük rampasına çıkmaktı.
Havaalanları, koridorlar, otoparklar,
yük rampaları gibi şeyleri
kullanmaya yatkın değilim.
Bu yüzden de çok dikkatli olmalıyım.
Bazı şeyleri önceden tahmin edip ona göre farklı davranmam gerekiyor.
Bazense olabildiğince hızlı hareket etmem gerekiyor.
Velhasıl, işi aldım.
Şu anki pozisyonumda biraz seyahat etmem gerekiyor.
Bugünlerde seyahat hepimiz için sorun teşkil ediyor.
Belki siz, havaalanına gidip güvenlikten geçtikten sonra kapıya gidiyorsunuz.
Koridor ya da cam kenarı koltuğumu aldım mı? Yükseltmemi aldım mı?
Ben öncelikle hiçbir yerden geçmiyorum.
(Kahkahalar)
Ulaştırma Güvenlik İdaresi'ne gitmiyorum,
çünkü kendim çaresine bakıyorum.
Bu konuda yorum yapmayacağım.
Çıkışa doğru yürüdüm.
Ağzım bayağı iyi laf yapar. Ben de gittim
kapı görevlisiyle konuşup dedim ki ''Bu arada mobiletimin kilosu bu,
kuru pil bataryam da var,
bir de uçak kapısına kadar mobiletimi sürebilirim.''
Bir gün öncesinden de gideceğim şehri arayıp
kendi mobiletimin kırılmasına karşın nereden mobilet kiralayabileceğimi sordum.
Gördüğünüz gibi benim açımdan işler biraz daha farklı.
Uçağa bindiğimde de ağzımın laf yapması işime yaradı.
Bir hanımefendiden çantamı yukarı koymasını rica ettim.
O da zarif bir şekilde yaptı.
Uçakta bir şeyler yeyip içmemeye gayret ediyorum.
Kalkıp uçakta yürümek zorunda kalmak istemiyorum.
Tabii, evdeki hesap çarşıya uymaz.
Çok geçmeden çaldı, ben de cevap verdim.
kalkıp uçağın ön kısmına doğru yürüdüm.
Kabin görevlisiyle iki çift laf ettik.
O sırada ''Kapıya bakabilir misin? Ben kilide yetişemiyorum da'' dedim.
Ben işime bakarken kapı açıldı.
Dehşetle bakan
bir bey duruyordu orada.
Ben de aynı öyle bakıyordum kesin.
Dışarı çıktığımda o beyin hemen çaprazımda oturduğunu gördüm.
Bayağı utanmış hâldeydi.
Kalkıp sessizce yanına gittim ve şöyle dedim:
''Siz de benim gibi hatırlayacak mısınız bunu?''
(Kahkahalar)
''Galiba,'' diye yanıtladı.
(Kahkahalar)
Büyük ihtimalle o bunu açık açık anlatmıyordur ama ben anlatıyorum.
(Kahkahalar)
Tabii, tüm uçuş boyunca konuştuk.
Birbirimizi tanıdık, ailelerimiz, spor, iş falan hakkında konuştuk.
Uçak indiğinde de, ''Michele, sanırım biri çantanı koymuştu,
senin için çantanı indirebilir miyim?'' dedi.
''Tabii, teşekkür ederim'' dedim.
Sonra da birbirimize iyi günler diledik.
O günün en önemli noktası, bir daha
bu utançla yaşamayacak olmasıydı.
Yani o an yaşadığı utançla.
İkimiz için de unutulmayacak bir anı oldu.
Bence o daha çok sohbetimizi
ve bakış açılarımızı hatırlayacak.
Uluslararası seyahat ettiğinizde
bazı konular daha zor oluyor.
Birkaç yıl önce Zanzibar'dayken
dönerek içeriye girdim.
Bunu düşünüyorum.
Kısa, beyaz tenli, sandalyede oturan sarışın bir kadındı.
Belki her gün olan bir şey değil bu.
Yine gevezeliğimle gidip görevliyle konuşmaya başladım.
Kültürlerini falan sordum.
Fark ettim ki körük yoktu.
''Merdivenleri çıkmam konusunda
biraz yardım fena olmaz''
dedim.
Uçağı beklerken birkaç saatimizi birlikte geçirmemiz gerekti.
Hayatımın en mükemmel anlarıydı.
O gün, her ikimizin de bakış açıları değişti.
Uçağa bindiğimizde sırtımı
sıvazlayıp kendine iyi bak dedi,
ben de teşekkür ettim.
Yine onun, o günü benden daha net hatırlayacağını düşünüyorum,
biraz çekinme söz konusuydu.
Fark ettiğiniz üzere birçok kişiden yardım alıyorum.
Eğer ailem, arkadaşlarım, iş arkadaşlarım ve
dışarıda bana yardım eden onca yabancı olmasaydı
bugün olduğum yerde
olamazdım.
İnsanların birbirini desteklemesi çok güzel bir şey.
Yardım istemek insanı güçlendirir,
zayıf düşürmez.
(Alkışlar)
Hayatımızın bazı noktalarında hepimizin yardıma ihtiyacı olur.
Fakat bu, diğer insanları destekleyenlerden
biri olmamız kadar önemlidir.
İnsanlara yardım etmeye alışmalıyız.
Hepimizin kendi başarımızda bir rolü vardır elbette
ama diğer insanların başarılarında oynayacağımız rolü düşünün.
Her gün insanların benim hayatımda oynadıkları rol gibi.
Birbirimize yardım etmemiz çok ama çok önemli.
Çünkü ön yargı ve ideolojiler yüzünden toplum
insanları depolara kapatıyor.
Geçmişte olanlara bakıp
gerçekle yüzleşmemiz lazım.
Hiçbirimizin göründüğü gibi olmadığı gerçeğiyle.
Görünenden daha çok şey var.
Görmediğiniz şeylerle uğraşıyoruz.
Yargılamadan yaşarsak
bu deneyimleri paylaşabiliriz.
Tıpkı anlattığım hikâyelerdeki insanlar gibi tamamen farklı
bakış açılarına sahip olabiliriz.
Lütfen unutmayın. Yalnızca kendi
pencerenizden görebilirsiniz hayatı.
Ben sizin pencerenizden bakamam.
Benim boyumda da yürüyemezsiniz, biliyoruz bunu.
(Kahkahalar)
Ama deneyebilirsiniz.
Ancak denemekten daha fazlasını yapabiliriz.
Merhamet, cesaret ve anlayışla
yan yana yürüyebilir,
birbirimize yardım edebiliriz.
Gördüklerimiz karşısında insanları yargılamak yerine
bunları yaptığımızda toplumun nasıl
değişeceğini düşünün.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)
Teşekkürler.