Bạn nghĩ sao nếu tôi nói tất cả các bệnh tật
như là cảm, cúm, đau họng,
gây ra bởi những đám hơi nước độc bay lang thang?
Bạn có lẽ nghĩ rằng thật vô lý. Đừng lo, vì nó hoàn toàn sai.
Tuy nhiên, trong nhiều thế kỉ, đó chính là cái mà người ta nghĩ gây ra dịch bệnh.
Họ gọi đó là học thuyết khí độc,
và mọi người từ dân thường đén bác sĩ đều nghĩ như vậy.
Nhưng vào những năm 1840, khi dịch tả bùng nổ ở Luân Đôn,
một nhóm nhỏ các nhà khoa học bắt đầu hoài nghi.
Kính hiển vi thời đầu đã tiết lộ sự tồn tại của những vi sinh vật cực nhỏ,
và họ cho rằng chính những vi trùng này gây ra dịch bệnh,
chính vì vậy mà có cái tên học thuyết vi trùng.
Dù mọi người đi theo giả thuyết cũ,
và chống đối quyết liệt học thuyết này,
những người ủng hộ nó quyết tâm chứng minh nó
bằng cách thu thập số liệu thuyết phục.
Tiêu biểu là nhà vật lý học Tiến sĩ John Snow
TIến sĩ Snow quan sát thấy những bệnh nhân dịch tả
bị nôn mửa và tiêu chảy nghiêm trọng,
những dấu hiệu của ruột khác với phổi,
và nghĩ rằng có thể dịch bệnh lây truyền qua thức ăn hoặc nước uống,
mà không phải không khí.
Sau khi nghiên cứu những trận dịch trước đây
ông bị thuyết phục rằng
dịch tả phát tán qua nguồn nước bị ô nhiễm.
Sau đó, cuối mùa hè năm 1854
khi dịch tả bất ngờ xảy ra tại quận Soho,
một vùng lân cận ở Luân Đôn rất gần với nơi ông ở,
Tiến sĩ Snow đã theo sát nó.
Ông yêu cầu bản ghi chú những người đã chết,
trong tuần đầu tiên, đã có 83 ca tử vong.
Ông đánh dấu nơi những người đó từng sống
và nhận ra 73 người trong số họ sống gần máy bơm nước trên đường Broad.
Tiến sĩ Snow đề xuất đóng máy bơm này một cách mạnh mẽ,
và vì ông biết học thuyết vi trùng không phổ biến,
nên đã đưa giả thuyết là dịch tả phát tán do chất độc trong nước
thay vì vi khuẩn,
khi trình bày vụ việc với cơ quan chính quyền.
Họ không bị thuyết phục,
nhưng vẫn cho đóng máy bơm để cho chắn chắn.
Gần như ngay lập tức, những ca nhiễm bệnh mới giảm đi.
Được ủng hộ bởi thành công này,
Tiến sĩ Snow xác định rõ máy bơm nước bị ô nhiễm
có liên quan tới dịch bệnh.
Ông ấy tìm ra câu chuyện về một quả phụ chết vì dịch tả,
sống xa khu Soho,
nhưng hàng ngày sai người giúp việc mang nước từ máy bơm ở đường Broad về
vì bà ta thích vị của nó.
Ông tìm ra một trại tế bần
nằm gần máy bơm đường Broad
ở đó có hàng trăm người, nhưng chỉ một ít bị nhiễm bệnh,
Tiến sĩ Snow cho rằng điều này thể hiện
trại tế bần có giếng nước riêng.
Cuối cùng, Tiến sĩ Snow nghe chuyện một đứa trẻ sơ sinh
có thể đã là một trong những bệnh nhân đầu tiên trong cuộc bùng phát dịch.
Ông biết được miếng tã bẩn của đứa trẻ đó
bị vứt vào hầm chứa phân
ngay bên cạnh bơm nước công cộng trên đường Broad
Một lần nữa, Tiến sĩ Snow trình bày việc này,
nhưng thậm chí chính quyền thành phố bác bỏ học thuyết của ông,
họ không muốn thúnhận có phân người trong nguồn nước ở Luân Đôn
và rằng thuyết âm khí hàng trăm tuổi
của họ đã sai.
Mãi đến 1884, nỗ lực của ông Snow
mới được chứng minh bởi Robert Koch,
người đã tách được vi khuẩn tả.
Ông Koch phát triển một kĩ thuật để tăng số lượng vi khuẩn cấy thuần chủng,
và qua một loạt các thí nghiệm,
đã chứng minh rằng một loại vi khuẩn cụ thể
trực tiếp gây ra bệnh dịch.
Những đóng góp lớn cho học thuyết
cũng đến từ nhà khoa học Louis Pasteur
nghiên cứu về vi sinh vật của ông đem tới sự phát triển của vắc xin đầu tiên
Đặt ra các giả thuyết mới dựa vào dữ liệu nghiên cứu
những nhà khoa học này nghi ngờ một học thuyết lâu đời và
và tạo ra một cuộc cách mạng cho sức khỏe cộng đồng.
Tất cả điều này đặt ra câu hỏi,
Điều gì đã tạo ra những học thuyết hiện đại
mà tổ tiên ta sẽ cảm thấy nực cười?
Và bất kì nhà khoa học nào sẽ nói với bạn rằng
Sự tò mò chính là xuất phát điểm tuyệt vời.