Yeraltında bir zamanlar ulaşılamayan doğal gaz depoları mevcut.
Bu gaz büyük ihtimalle milyonlarca yıl önce
yer kabuğunun altındaki çürüyen organizmaların
aşırı sıcak ve basınca maruz kalmasıyla oluşmuş.
Hidrolik kırılma ya da diğer bir adıyla hidrokırılma diye bir teknoloji var.
Bu yöntem doğal gazı çekip
enerji ihtiyacımızı yıllarca karşılayabilir.
Hidrolik kırılma nasıl bir şey
ve neden hararetli bir tartışmanın konusu?
Doğal gazın olduğu her yerde hidrolik kırılma yapılabilir.
Uzak bir çölden
evinizin bahçesine kadar her yerde.
Tortul katmanlarını delerek
kuyu deliği olarak bilinen uzun, dikey bir delik oluşuturularak başlanır.
Kuyu 2500-3000 metreye ulaştığında başlangıç vuruşu yapılır.
Oradan itibaren yatay sondaja başlanır.
90 derece dönülür ve 1,5 kilometre boyunca şist kayalarının içinden geçerek
yatay sondaj yapılır.
Özel bir delici silah kullanılmaya başlanır.
Bu silahla kuyunun duvarını delen
küçük delikler açılır.
İlk sondajdan üç dört ay sonra
kuyu, hidrolik kırılma için hazırdır.
Hidrokırılma sıvısı o kadar yüksek bir basınçla aşağı boşaltılır ki
şist kayasını kırar.
Böylece sıkışmış gaz ve petrol bu kırıklardan sızabilirler.
Bu sıvının %90'ından fazlası sudur.
Geri kalanı da yoğunlaştırılmış kimyasal katkı maddelerinden oluşur.
Sıvının içeriği, hidrokırılma tesisinin özelliklerine göre değişir.
Fakat genelde üç kategoriye ayrılır:
Moloz temizlemek ve mineral eritmek için asit,
kaygan su oluşturmak için eklenen sürtünme-azaltıcı bileşik
ve bakteri oluşmasın diye eklenen dezenfektan.
Çatlakları açsınlar diye suya kum ya da kil de eklenir
böylelikle gaz ve petrol basınç olmasa da sızmaya devam eder.
Hidrokırılma, yoğun pompası ve su fışkırtmasıyla
kuyu başına 11-22 milyon litre su kullanıyor.
Aslında bu miktar tarıma,
elektrik santrallerine
ya da golf sahalarının bakımına kıyasla fazla değil
fakat yerel su kaynaklarını önemli derecede etkileyebilir.
Hidrokırılma suyunu elden çıkarmak da ayrı bir sorun.
Yüzeye çıkan gazla birlikte
milyonlarca litre su taşarak çıkar.
Atık, radyoaktif madde, tuz, ağır metal
ve hidrokarbon içeren bu suyun elden çıkartılması gerek.
Bu genellikle tesisteki derin kuyuların çukurlarını kullanarak
ya da tesis dışındaki su arıtma tesisleriyle yapılır.
Diğer bir seçenek bu sıvıyı geri dönüştürmek.
Fakat bu süreç kirliliği arttırabilir
çünkü su her kullanıldığında daha da zehirli oluyor.
Kuyular, atıkların yer altı suyuna sızmasını önlemek için
genelde demir ve çimentoyla kaplıdır
fakat ihmal ya da bir kaza yıkıcı etkilere neden olabilir.
Hidrokırılma eğer direkt yeraltı suyuna girerek,
tehlikeli yeraltı sızıntılarının içinden yapılıp
zehirli atık su dikkatizce elden çıkarılırsa
hidrokırılma tesisinin etrafındaki içme suları kirlenebilir.
Endişe verici diğer konu da basınç ve atık sudan kaynaklanan
deprem tehlikesi ve altyapı zararlarıdır.
Artan sismik aktivite ve hidrokırılma arasındaki bağ
hemen dibimizde gerçekleşen uzun süreli basınç dengesizlikleri hakkında
çözünmemiş sorunlar ortaya çıkarıyor.
Hidrokırılma hakkındaki en büyük tartışma, gökyüzüyle alakalı.
Çevre açısından, doğal gazın kömürden daha iyi olduğu düşünülür.
Hidrokırılmadan çıkan gaz,
enerji birimi olarak kömürünkinin yarısı kadar karbondioksit yayıyor.
Hidrokırılmanın kendisinin neden olduğu kirlilik ise
göz ardı edilemez.
Sondaj ve popmalama sırasında açığa çıkan metan
bir sera gazı olarak karbondioksitten çok daha tesirli.
Bazı bilim insanları metanın en sonunda yok olduğunu söylüyor
bundan dolayı uzun-süreli etkisi daha az.
Ama sorulması gereken çok daha önemli bir soru var.
Hidrokırılma parayı, zamanı ve araştırmayı
yenilenebilir enerji kaynaklarının gelişiminde kullanılmaktan alı mı koyuyor?
Doğal gaz yenilenemez
ve hidrokırılmayı destekleyen kısa süreli ekonomik çıkarlar
küresel iklim değişikliğiyle birlikte beklenenden az gelebilir.
Uzmanlar hâlâ hidrokırılmanın parasal etkilerini inceliyorlar.
Modern hidrokırılma 1940'lardan beri var olsa da
son on yılda bir artış yaşadı.
Çünkü başka doğal gaz kaynakları azalıyor, yenilenemeyen enerjilerin maliyeti artıyor
ve son teknoloji erişimi kolaylaştırıyor.
Fakat birçok ülke, çevresel sorunlara karşılık olarak
hidrokırılmayı yasakladı.
Hidrokırılmanın dünya çapında enerjiyi yeniden şekillendirdiği kesin
ama hangi uzun vadeli çıkarlar için ve ne pahasına?