Hoe vaak wordt het refrein herhaald in jouw favoriete liedje?
En, denk eens na, hoe vaak heb je ernaar geluisterd?
De kans is groot dat je het refrein al tientallen keren hebt gehoord.
Het zijn niet alleen de populaire westerse liedjes die veel herhalen.
Herhaling is een kenmerk dat muziek van over de hele wereld gemeen heeft.
Waarom is muziek zo erg afhankelijk van herhaling?
Het antwoord kan gedeeltelijk worden gevonden in het 'blootstellingseffect'.
Kort gezegd, mensen hebben een voorkeur voor dingen waaraan ze al zijn blootgesteld.
Bijvoorbeeld, een liedje komt op de radio dat we niet echt leuk vinden,
maar dan horen we het liedje weer in de supermarkt, in de bioscoop
en weer op straat.
Al snel tikken we mee met het ritme, zingen we de tekst.
We downloaden zelfs het nummer.
Het blootstellingseffect werkt niet alleen voor liedjes.
Het werkt voor alles: van vormen tot Super Bowl-reclames.
Wat maakt herhaling nu zo populair in muziek?
Om dit te onderzoeken, vroegen psychologen mensen te luisteren naar muziekcomposities
die geen exacte herhaling bevatten.
Ze hoorden stukken van deze composities in ofwel hun originele vorm,
of in een bewerkte versie waar digitaal herhaling aan was toegevoegd.
Hoewel de originele versies afkomstig waren
van de meest gerespecteerde componisten van de 20e eeuw
en de herhaalde versies waren gemaakt met audiobewerking,
beoordeelden mensen de versies met herhaling als prettiger, interessanter
en ze schatten de kans groter dat die door een mens waren gecomponeerd.
Muzikale herhaling is zeer meeslepend.
Denk aan de klassieker van de Muppets, "Mahna Mahna".
Als je het al kent,
is het bijna onmogelijk om als ik "Mahna mahna" zing
niet te antwoorden "Do doo do do do".
Herhaling verbindt elk stukje muziek
onweerstaanbaar met het volgende stukje muziek.
Dus als je een paar noten hoort, denk je al na over wat zal volgen.
Je hoofd zingt onbewust mee
en zonder dat je het merkt, begin je hardop mee te neuriën.
Uit recent onderzoek blijkt dat wanneer mensen een stukje muziek herhaald horen,
ze eerder gaan bewegen of mee gaan tikken.
Herhaling nodigt ons uit in de muziek als ingebeelde deelnemers
in plaats van passieve luisteraars.
Onderzoek laat ook zien
dat luisteraars hun aandacht verschuiven tussen muzikale herhalingen
en dat ze focussen op verschillende aspecten van de klanken bij elke herhaling.
Je merkt de eerste keer de melodie van een zin op,
maar in de herhaling, zal je aandacht verschuiven naar de gitarist.
Dit gebeurt ook in taal, in de zogenaamde semantische verzadiging.
Als je een woord zoals atlas tot vervelens toe herhaalt,
stop je met nadenken over de betekenis van het woord
en focus je je op de klanken: hoe vreemd de "L" na de "T" komt.
Zo kan herhaling een nieuwe wereld van geluiden openen
die niet te horen waren bij de eerste keer luisteren.
De "L" die na de "T" komt is misschien niet esthetisch relevant voor "atlas",
maar de speelwijze van de gitarist kan cruciaal zijn voor de expressie.
De spraak-naar-liedje-illusie toont hoe gemakkelijk
door het herhalen van een zin, de aandacht van de luisteraar verschuift
naar de toonhoogte en tijdelijke aspecten van het geluid,
zodat herhaling van gesproken taal
begint te klinken alsof het gezongen wordt.
Een soortgelijk effect bestaat bij willekeurige geluidssequenties.
Mensen beoordelen willekeurige sequenties die ze herhaaldelijk hebben gehoord
als muzikaler dan een willekeurige sequentie die ze één keer hebben gehoord.
Herhaling leidt tot een soort oriëntatie op geluid
die we zien als karakteristiek muzikaal, waar we meeluisteren met het geluid
en ons inleven in de noot die eraan komt.
Deze manier van luisteren sluit aan bij onze gevoeligheid voor muzikale oorwurmen
waar muzieksegmenten in ons hoofd blijven zitten
en opnieuw spelen alsof ze vastzitten in herhaling.
Critici schamen zich vaak voor de herhaling in muziek.
Ze vinden het kinderachtig of een achteruitgang
maar herhaling is helemaal geen schande, het is eigenlijk een belangrijk kenmerk
dat zorgt voor een ervaring die wij als muzikaal beschouwen .