Theo như chuyện kể, nhà thiện xạ William Tell,
bị ép vào một thử thách độc ác bởi một lãnh chúa tham lam.
Con trai của William sẽ bị hành hình
trừ phi William bắn trúng quả táo trên đầu con mình.
William thành công, nhưng hãy nghe hai dị bản của câu chuyện.
Trong dị bản thứ nhất,
lãnh chúa thuê một băng cướp lấy trộm cung của WIlliam,
nên anh ông bị ép phải mượn một cái kém hơn từ một nông dân.
Tuy nhiên, cái cung mượn không được điều chỉnh đúng,
và khi những lần bắn tập của William
tụ lại một chỗ ngay dưới hồng tâm.
May thay, ông đã sửa lại cây cung trước khi quá muộn.
Dị bản hai:
William bắt đầu nghi ngờ kỹ năng của mình vài giờ trước thách đấu
và tay ông bắt đầu run lên.
Những phát bắn tập vẫn xoay quanh quả táo
nhưng ở những vị trí ngẫu nhiên.
Thi thoảng ông ấy bắn trúng quả táo,
nhưng cứ nghiêng ngả như thế không thể đảm bảo sẽ trúng hồng tâm.
Ông phải ổn định tay mình
và lấy lại tự tin trong mục tiêu cứu con trai mình.
Mấu chốt của hai dị bản này là hai khái niệm được dùng qua lại:
sự chính xác và độ chuẩn xác (accuracy & precision)
Sự phân biệt hai khái niệm
gây tranh cãi nhiều cho các nhà khoa học.
Sự chính xác là việc bạn đạt đúng mục tiêu được đến mức nào.
Sự chính xác cải thiện với công cụ có độ chính xác cao
và bạn có kỹ năng trong việc ấy.
Độ chuẩn xác, mặt khác,
là việc bạn đạt cùng một kết quả sử dụng cùng một phương pháp.
Độ chuẩn xác của bạn sẽ tăng với công cụ tinh xảo hơn
mà không đòi hỏi nhiều sự ước lượng
Câu chuyện về cái cung bị lấy cắp là độ chuẩn xác mà thiếu chính xác
William có cùng một kết quả sai trong mỗi lần thử.
Sự dao động với bàn tay run có sự chính xác mà thiếu chuẩn xác
Tên của William bó cụm quanh kết quả đúng,
nhưng không chắc chắn sẽ trúng hồng tâm với mọi phát bắn.
Bạn có thể bỏ qua sự thiếu chính xác
hay thiếu chuẩn xác trong mỗi việc hàng ngày.
Nhưng kỹ sư và các nhà nghiên cứu thường đòi hỏi sự chính xác
đến từng chi tiết nhỏ với sự chắc chắn cao rằng mọi lần đều đúng
Nhà máy, phòng thí nghiệm tăng độ chuẩn xác
qua công cụ cải tiến và quá trình chi tiết hơn.
Những cải thiện có thể đắt nên giám đốc phải quyết
sự không chắc chắn có thể cho phép của mỗi dự án.
Tuy nhiên, đầu tư vào độ chuẩn xác
có thể đưa ta đi xa hơn những gì đã đạt được,
thậm chí ở cả sao Hỏa.
Ngạc nhiên là NASA không biết chính xác nơi đáp xuống
của rô-bốt trên hành tinh khác.
Dự đoán nơi đáp cần nhiều phép tính toán
bằng những phép đo thiếu chuẩn xác.
Khí quyển của hành tinh đỏ như thế nào ở độ cao khác nhau?
Rô-bốt sẽ đáp xuống khí quyển với góc bao nhiêu?
Tốc độ của nó sẽ là gì?
Máy tính minh họa hàng ngàn giả thiết khác nhau,
kết nối các giá trị của các biến.
Cân đo tất cả các khả năng,
máy tính chỉ ra vùng có khả năng đáp xuống
dưới dạng một elip.
Năm 1976, hình elip cho rô-bốt Viking lên sao Hỏa
là 62x174 dặm, gần bằng New Jersey.
Với những hạn chế như vậy,
NASA phải bỏ qua rất nhiều nơi hạ cánh thú vị nhưng liều lĩnh.
Từ đó, các thông tin về khí quyển hành tinh đỏ,
làm tăng độ chính xác công nghệ tàu vũ trụ,
và máy tính minh họa chính xác đã giảm thiểu sự không chắc chắn.
Năm 2012, hình elip hạ cánh cho rô-bốt Curiosity
chỉ có 4 dặm rộng 12 dặm dài,
diện tích nhỏ hơn 200 lần so với hình elip của Viking.
Nó cho phép NASA nhắm đến một điểm cụ thể trên miệng núi lửa Gale,
một nơi trước đây không thể hạ cánh dù có rất nhiều điều bí ẩn.
Trong khi chúng ta cố gắng để thật chính xác,
độ chuẩn xác thể hiện sự chắc chắn về lòng tin sẽ đạt được nó,
Với hai khái niệm này,
chúng ta có thể vươn tới
các vì sao và tự tin sẽ luôn luôn nhắm trúng.