Bu cümledeki hangi sözcüğü çevirmek en zordur?
"Bilmek" sözcüğünü çevirmek kolaydır.
"Moral toplantısı"'nın birçok dil ve kültürde doğrudan bir karşılığı yok,
ama aşağı yukarı anlatılabilir.
Ama aslında buradaki en zor sözcük, en önemsiz gözükenlerden biri: "Sen" (you)
Ne kadar basit görünse de,
söylenildiği durum hakkında çok daha fazla bilgi sahibi olunmadan,
"sen" sözcüğünü doğru olarak çevirmek çoğu kez imkânsızdır.
Öncelikle, konuştuğunuz kişiyle ne kadar yakınsınız?
Pek çok kültürün değişik resmiyet dereceleri vardır.
Yakın bir arkadaş,
sizden epey yaşlı ya da genç biri,
bir yabancı,
bir patron.
Bunların hepsi birbirinden azıcık farklı "sen'lerdir".
Pek çok dilde, zamir bu farkları,
Sen-Siz ayrımı diye bilinen bir ayrımla belirtir.
Fransızca'da örneğin,
okuldaki arkadaşınızla konuşurken "sen" (tu) dersiniz,
ama öğretmeninize hitap ederken "siz" (vous) dersiniz.
İngilizce'de bile bir zamanlar benzer bir şey vardı.
Eski moda "sen" (thou)'i hatırladınız mı?
İşin garibi, bu aslında yakın olduğunuz insanlar için kullanılan
resmi olmayan zamirdi.
Oysa "siz" resmi ve kibar versiyonuydu.
İngilizce daima kibar olmaya karar verdikten sonra,
bu ayrım kaybolmuştur.
Ama "sen"'i çevirmenin zorluğu burada bitmiyor.
Hausa ya da Korana gibi dillerde,
"sen" kalıbı dinleyenin cinsiyetine göre değişir.
Pek çok başkasında, dinleyici tek mi çok mu ona göre "sen" kalıbı değişir,
Almanca "sen" (Du) veya "siz" (ihr) gibi.
İngilizce'de bile,
bazı ağızlar "hepiniz" (y'all) ya da "siz" (youse)'i aynı şekilde kullanır.
Bazı çoğul kalıplar -Fransızca "siz" (vous)
ve Rusça "siz" (Вы) gibi-
tekil kişi için de kullanılır.
Hitap edilen kişinin çok daha önemli olduğunu vurgulamak için
çok asil olan "biz" gibi.
Bazı dillerin sadece iki kişiye hitap etmek için
özel bir kalıbı bile vardır,
Slovence "ikiniz" (vidva) sözcüğü gibi.
Bu yeterince karışık gelmediyse,
resmiyet, sayı ve cinsiyet hepsi aynı anda devreye girebilir.
İspanyolca'da "sen" (tu) cinsiyet belirtmeden resmi olmayan tekil kişi için,
"siz" (usted) cinsiyet belirtmeden resmi tekil kişi için,
"siz" (vosotros) erkek resmi olmayan çoğul kişi,
"siz" (vosotras) kadın resmi olmayan çoğul kişi
ve "siz" (ustedes) cinsiyet belirtmeden resmi çoğul kişi için kullanılır.
Offf!
Tüm bunlardan sonra,
bazı dillerin sıklıkla ikinci kişi zamirini eklemediğini bilmek
sizi rahatlatabilir.
Romence ve Portekizce gibi dillerde,
zamir cümlelerden atılabilir.
Çünkü fiilin çekim şekliyle, zamir açıkça belirtilmiştir.
Korece, Tayca ve Çince gibi dillerde de
zamir, dil bilgisel hiçbir ipucu olmadan cümleden atılabilir.
Konuşmacılar yanlış zamiri kullanıp
kaba görünme riskini almaktansa,
dinleyicinin zamiri bağlamdan tahmin etmesini tercih eder.
Yani bir çevirmen olarak çalışırsanız
ve hiçbir bağlam olmadan şu cümleyle karşılaşırsanız:
"Sen ve sen, hayır, sen değil,
siz, sizin işiniz 'sen''i kendiniz için çevirmek"...
Peki, kolay gelsin.
Bu videoyu çeşitli dillere çevirecek
gönüllü topluluğuna da:
Bunun için üzgünüm!